Recenzja książki Marzeny Matli – „Początki Państw. Czechy”

Historia Czech nierozerwalnie jest związana z historią Polski. Nie inaczej jest w wydanej przez Wydawnictwo Poznańskie książce Marzyny Matli „Początki Państw. Czechy”. To nie tylko dogłębne studium wiedzy na temat początków państwa Przemyślidów, ale także wspaniała publikacja poświęcona dziejom Czech na tle sytuacji międzynarodowej IX i X wieku w Europie, stosunków wewnętrznych, organizacji kościoła katolickiego, bratobójczych walk o władzę i stosunków zagranicznych, w tym między innymi z Polską, Niemcami oraz Węgrami.

Autorka publikacji w przystępny sposób ukazuje czytelnikowi historię powstania naszego południowego sąsiada – Czech. Skąd się wzięli Przemyślidzi? Kto zamieszkiwał ówczesne tereny Czech przed powstaniem państwa? Jak budowano potęgę Czech? Na te i inne pytania znajdziemy odpowiedź w publikacji Marzeny Matli.

Historyczka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ukazuje nam twórców państwa czeskiego, władców, którzy doprowadzili do jego rozkwitu, zdobyczy terytorialnych, ale także i tych, pod rządami których Czechy stały się państwem targanych konfliktami wewnętrznymi, interwencją z zewnątrz oraz bratobójczymi walkami. Rody Przemyślidów, Sławnikowiców, rola Piastów w polityce wewnętrznej i zagranicznej Czech, postać Bolesława I Okrutnego, Bolesława II, Brzetysława I i innych władców. Jakie były ich ambicje, jakimi metodami je osiągali, w jaki sposób radzili sobie z potężnymi sąsiadami, co robili, aby utrzymać podbite ziemie w granicach Czech? Praca Marzeny Matli odpowiada na wszystkie nurtujące nas pytania.

Dogłębna analiza panujących wówczas stosunków w Czechach uwidacznia czytelnikowi, jak wyglądało tworzenie państwa otoczonego zewsząd wrogami. Autorka nie zapomniała także o sprawach handlowych, organizacji kościelnej, próbach zrzucenia zwierzchnictwa cesarskiego oraz kościoła niemieckiego, kulturze piśmienniczej i charakterystyce ówczesnego społeczeństwa i gospodarki.

W pracy autorka dużo miejsca poświęciła stosunkom rodzinnym i walce o władzę. Nie brak w publikacji wątków takich jak: morderstwa, kastracja członków rodziny celem braku potomka, oślepianie – to były wówczas dość powszechne metody pozbawiania przeciwników politycznych władzy. Za jeden z przykładów może posłużyć poniższy cytat:

„…Bolesław I nie był w stanie samodzielnie zamordować swego starszego i najwyraźniej silniejszego fizycznie brata. A jego żądza władzy i niechęć do Wacława musiała być tak wielka, że chciał najwyraźniej sam dokonać mordu”

Autorka pracy wykorzystała w niej bogatą bazę źródłową, w tym przede wszystkim kroniki czeskie i niemieckie, zestawiając je z legendami. Do tego doszła także wyczerpująca bibliografia współczesnych publikacji polskich i czeskich poświęconych historii naszego południowego sąsiada. Dzięki temu czytelnik bez większego problemu odnajdzie się w gąszczu wydarzeń dotyczących państwa Przemyślidów.

Dla historyka i nie tylko ta publikacja to wspaniałe kompendium wiedzy nie tylko o początkach państwa czeskiego, ale także historii naszego kraju. W pracy Marzeny Matli nie brakuje odniesień do postaci Mieszka I, Dobrawy czy Bolesława Chrobrego. Dzięki temu czytelnik może uzupełnić i pogłębić swoją wiedzę między innymi o stosunki czesko-polskie w IX i X wieku, co sprawa, że książka ta zasługuje na wysoką ocenę i jego godna polecenia.

Autor: Marzena Matla;
Tytuł: „Początki Państw. Czechy”;
Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie;
Rok i miejsce wydania: Poznań 2014:
Liczba stron: 312;
Cena: 34,90;
Więcej: tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki,
Bytom, 7 kwietnia 2014 r.

Recenzja książki Magdaleny Biniaś – Szkopek „Bolesław Kędzierzawy”

Okres rozbicia dzielnicowego dokonanego przez Bolesława Krzywoustego w 1138 roku nasz kraj odczuwał dość boleśnie. Były to jeden z najbardziej dramatycznych i burzliwych czasów w historii polskiego państwa, poza oczywiście rozbiorami Polski. W pierwszym okresie podziału Polski na dzielnice, wśród rządzących był trzeci syn króla Polski Bolesława Krzywoustego – Bolesław Kędzierzawy.

Biografia autorstwa Magdaleny Biniaś – Szkopek ukazuje władcę niedocenionego przez współczesnych i dawnych pisarzy i historyków. Urodzony prawdopodobnie w 1122 roku Kędzierzawy, dość szybko wskutek zrządzenia losu zaczął odgrywać pierwszorzędną rolę w państwie. Autorka książki opisując skrupulatnie życie władcy dość szczegółowo podjęła się próby ukazania każdego z aspektów jego władzy, począwszy od 1138 roku, a kończąc na dacie śmierci polskiego władcy w 1173 roku.

Bohater publikacji w wyniku nieszczęśliwych i dość niespodziewanych wypadków i zdarzeń, między innymi śmierci dwóch starszych braci – Leszka i Kazimierza, został nie tylko najstarszym z książąt, ale przede wszystkim pretendentem do korony polskiej. Magdalena Biniaś – Szkopek w sposób niezwykle przystępny i interesujący ukazuje życie Kędzierzawego. Książka podzielona na pięć części przedstawia młodość księcia, wpływ matki na syna, początki jego rządów jako księcia Mazowieckiego, aż wreszcie do czasów, kiedy Bolesław Kędzierzawy urósł do rangi następcy tronu. Bezwzględna walka o władzę, wygnanie z kraju brata Władysława utorowało Bolesławowi drogę do władzy w kraju. Nie mógł on jednak zapominać o tym, że jego brat dążył do odzyskania wpływów w Polsce, o czym dość prędko przekonał się Kędzierzawy, co dość ciekawie opisuje autorka biografii.

W pracy autorki poznamy także dość interesująco opisane życie rodzinne bohatera książki, stosunki polityczne i gospodarcze w kraju oraz wpływ i znaczenie kościoła katolickiego na panujących. Magdalena Biniaś – Szkopek nie zapomniała także ukazać bardzo ważnych i niezmiernie trudnych stosunków politycznych z sąsiadami, zwłaszcza z Fryderykiem Barbarossą. To właśnie interwencja cesarza, upominającego się o prawa wygnanego Władysława doprowadziła do hołdu w Krzyszkowie w 1157 roku, gdzie Bolesław Kędzierzawy upokorzony musiał pokajać się przed Barbarossą, który jednakże uznał jego władzę w Polsce. Autorka porusza także kwestię wschodnią Kędzierzawego z Rusią, a także wobec pogańskich Prus.

W ostatniej części pracy Magdalena Biniaś – Szkopek skupia się na polityce wewnętrznej polskiego księcia. Relacje z młodszymi braćmi, konflikt o Śląsk i jego utrata, działalność fundacyjna i gospodarcza oraz wreszcie testament Kędzierzawego to najważniejsze kwestie poruszony przez autorkę biografii.

Niniejsza publikacja zasługuje na pochlebną ocenę nie tylko ze względu na zawartość merytoryczną, ale także na ukazanie obrazu polskiego władcy w historiografii, jego próbę oceny przez historyków ujętą w publikacji oraz ciekawe wnioski końcowe. Jak pisze Magdalena Biniaś – Szkopek:

„Jako pierwszy i długo jedyny zasiadał przez ponad dwadzieścia lat na tronie wielkoksiążęcym. To jego rządy utrzymujące pokój i stabilizacje w kraju, sprawiły że Polska przez pierwszy okres rozbicia dzielnicowego przeszła w miarę spokojnie i nie uległa dalszym podziałom, a społeczeństwo i gospodarka mogły się rozwijać (…) Ważne, że przemiany, które dokonywały się w trakcie jego panowania, zachodziły spokojnie, bez większych wojen i konfliktów”

Nie sposób nie zgodzić się z oceną autorki publikacji, które dokonała w zakończeniu. Opierając na się źródłach archiwalnych i opracowaniach poświęconych Bolesławowi Kędzierzawemu Magdalena Biniaś – Szkopek w ciekawy sposób przybliża czytelnikowi tą bardzo interesującą postać polskiego władcy doby średniowiecza. Książka jest bowiem pierwszą pełną biografią Kędzierzawego, a także spójnym obrazem Polski w pierwszej połowie XII wieku zarówno pod względem polityki wewnętrznej, jak i zagranicznej.

Dr Magdalena Biniaś – Szkopek – ukończyła studia doktoranckie na Wydziale Historycznym, w Zakładzie Archiwistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Tytuł naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie historii uzyskała w roku 2007 na podstawie rozprawy Bolesław IV Kędzierzawy – książę Mazowsza i princeps.

Autor: Magdalena Biniaś – Szkopek;
Tytuł: „Bolesław Kędzierzawy”
Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie;
Miejsce i rok wydania: Poznań 2014;
Liczba stron: 302;
Cena: 34,90 zł.
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!!!
Tomasz Sanecki,
Bytom, 17 marca 2014 r.

Recenzja książki Jerzego Strzelczyka „Mieszko I”

„Co pozostało po Mieszku? Oprócz ułomnej i niepewnej, ale przecież trwałej i wdzięcznej pamięci, w świadomości społecznej Polaków pozostało państwo polskie, które nieoczekiwanym, ale znamiennym wyrokiem losu krótko przed rokiem 2000 w uderzający sposób przypomina kształtem jego państwo. Pozostał naród polski, który, co możemy powiedzieć z przekonaniem bardzo zbliżonym do pewności, nie byłby się wykształcił bądź utrzymał, gdyby dzieło Mieszkowe nie zostało dokonane, a przez jego potomków i następców utrwalone”

Ten fragment książki Jerzego Strzelczyka „Mieszko I” w pełni oddaje to, co zapisał w niej autor. Publikacja Strzelczyka ukazała się już po raz trzeci, tym razem w 2013 roku nakładem Wydawnictwa Poznańskiego. Pojawienie się nowych prac dotyczących epoki w której żył Mieszko I, próby nowego spojrzenia na postać i epokę naszego bohatera wymagały uzupełnienia biografii Mieszka I autorstwa Jerzego Strzelczyka.

To niewątpliwie stawia niniejszą książkę wśród najważniejszych publikacji poświęconych pierwszemu historycznemu władcy Polski. Biografia podzielona została na 23 rozdziały, szczegółowo opisując postać Mieszka I – jego życie osobiste, polityka wewnętrzna, zagraniczna, a także najważniejsze wydarzenia, które miały wpływ na ukształtowanie naszego państwa. Do nich możemy zaliczyć między innymi sprawę scalania ziem pod władzą Mieszka I, chrzest Polski czy tajemniczy dokumenty „Dagome iudex”, który wielu polskim badaczom i historykom przysporzył nie lada kłopotów.

Biografia Mieszka I na nowo ukazuje pewne wątki i wydarzenia z życia władcy. Autor odsłania początki budowania organizacji państwowej i kościelnej, sojuszu z Cesarstwem Niemieckim czy sprawę następstwa tronu i osoby Bolesława Chrobrego.

Książka napisana przystępnym językiem, ujmuje wszystkie aspekty z życia Mieszka I i podobnie jak publikacja Gerarda Labudy, również poświęconej pierwszemu władcy Polski, jest doskonałym kompendium wiedzy o początkach państwa polskiego. Jedynie czego brakuje w publikacji to przede wszystkim brak ilustracji oraz map ukazujących tworzące się państwo polskie i zmieniający się granice w toku panowania Mieszka I. Ilustracje, zwłaszcza te obrazujące historyczne miejsca związane z Mieszkiem I i tworzącym się nowym organizmem państwowym z pewnością byłyby cennym materiałem dla czytelnika.

Publikację polecam historykom oraz każdemu, kto chce poznać dzieje naszego kraju, jego trudnych początkach, kształtowaniu się granic, kulturze, obyczajom oraz religii.

Autor: Jerzy Strzelczyk;
Tytuł: Mieszko I;
Ilość stron: 232;
Wydanie: trzecie poprawione i uzupełnione;
Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie;
Rok wydania: 2013
Cena: 34,90 zł.
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!

Tomasz Sanecki,
Bytom, 3 lutego 2014 r.

Recenzja książki Romualda Romańskiego „Królewskie dzieci z nieprawego łoża. Dzieje polskich bękartów”

Dzieci z nieprawego łoża niejednokrotnie osiągały ogromne wpływy polityczne, zdobywając znaczenie zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej. Karier politycznych i wojskowych oraz wpływów na dworach królewskich i książęcych tzw. „Bastardów”, a więc dzieci z królewskich rodów można mnożyć bez końca. Romuald Romański w swojej publikacji skupił się na opisie sześciu potomków królewskich z nieprawego łoża. Wśród nich są zarówno przedstawiciele dynastii Piastów, jak również Wazów. Nie zabrakło także historii syna ostatniego króla polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz samego Napoleona Bonaparte.

W publikacji poznamy losy Bezpryma, syna pierwszego króla Polski Bolesława Chrobrego. Autor skupił swoją uwagę także na dziejach Zbigniewa, syna księcia Władysława Hermana, który rywalizował o władzę w Polsce z późniejszym władcą Bolesławem Krzywoustym. Zbigniew pochodził z tzw. małżeństwa słowiańskiego, a więc niepotwierdzonego powagą Kościoła katolickiego, co oznaczało, że nie zostało zawarte przed kapłanem. Jak pisze Romański małżeństwo słowiańskie było de facto umową cywilnoprawną, którą w każdej chwili można było zerwać. Walka o władzę pomiędzy Zbigniewem a prawowitym synem Władysława Hermana – Bolesławem fatalnie zakończyła się dla tego pierwszego. Zbigniew w wyniku oślepienia zmarł.

Romuald Romański w dość ciekawy sposób przekazuje czytelnikowi losy dwóch nieślubnych synów Władysława IV Wazy. A byli nimi Aleksander Leon Kostka Napierski – przywódca powstania chłopskiego w powiecie nowotarskim, który zginął wbity na pal oraz hrabia Władysław Konstanty de Vasenau. On w odróżnieniu od swego nieznanego sobie brata miał smykałkę zarówno do dyplomacji, jak i wojny.

Dwoma ostatnimi postaciami przedstawionymi przez autora są: Stanisław Grabowski – syn ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz hrabia Aleksander Walewski – syn jednego z największych władców w historii świata – Napoleona Bonaparte. Autor opisując burzliwe dzieje Stanisława Grabowskiego przedstawia nam człowieka, który dążąc do kariery skłonny był nawet do zdrady, podobnie jak jego ojciec, czego w publikacji autor nie ukrywa. Porównując syna i ojca Romuald Romański znajduje wspólne, lecz negatywne cechy obu bohaterów. Wśród nich były: chwiejność, brak zdecydowania czy uległość.

Zupełnie inaczej wygląda opis hrabiego Aleksandra Walewskiego, syna polskiej hrabiny Colonny Walewskiej i cesarza Napoleona Bonaparte. Kariery, rozumu, sprytu pozazdrościłby niejeden współczesny Aleksandrowi Walewskiemu człowiek. Warto tylko wspomnieć o takich stanowiskach hrabiego jak: ambasador Francji w Londynie za czasów Napoleona III, minister spraw zagranicznych Francji czy twórca reform wewnętrznych i ustrojowych cesarstwa.

W publikacji warte podkreślenia jest również to, że autor opisując poszczególne postaci pokazuje je na tle zmieniających się stosunków kościoła do potomków z nieprawego łoża. Jak zaznacza Romański w czasie panowania dynastii piastowskiej pozycja bastardów w zasadzie nie różniła się od pozycji dzieci ze związków legalnych. Sytuacja uległa radykalnej zmianie po Soborze Trydenckim, który odbył się w latach 1545-1563. Wówczas w Polsce zapanowała nieznana dotąd surowość, a dzieci nieślubne bez mała wykluczono ze społeczeństwa. Tak dalece, że nie mogły dziedziczyć po ojcu ani nazwiska, ani majątku. Zmieniło się to dopiero w XVIII wieku, kiedy małżeństwo stało się instytucją o charakterze ekonomicznym i politycznym. Małżonkowie przestali się czuć związani przysięgą wierności, a powszechnym zwyczajem i modą stały się związki pozamałżeńskie. Zarówno król, książęta jak i przedstawiciele arystokracji miewali po kilka kochanek, a mężowie, którzy nie hołdowali tej modzie, narażali się na śmieszność. Dotyczyło to również ich żon, które także niedotrzymywały wierności swym mężom, niejednokrotnie chwaląc się swymi podbojami miłosnymi.

Publikacje oceniam bardzo dobrze, jedynie czego mi w niej zabrakło to opisu potomków z nieprawego łoża pierwszego z Wettynów na tronie polskim – Augusta II Mocnego. Jego podboje miłosne, metresy, kochanki i liczne potomstwo z tych związków owiane jest przecież do dzisiaj tajemnicą i wzbudza ogromne zainteresowanie. Mimo to, publikacja jest bardzo ciekawa i zaciekawi nie tylko historyków.

Autor: Romuald Romański
Tytuł: „Królewskie dzieci z nieprawego łoża. Dzieje polskich bękartów”
Wydawnictwo: Bellona, Warszawa 2012-2013
Liczba stron: 144
Cena: 22,40 zł
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!!!

Tomasz Sanecki
Bytom, 4 listopada 2013 r.