Recenzja książki Christophera Ailsby „Waffen – SS. Piekło na froncie wschodnim”

foto1Fanatyczne oddanie, ślepe posłuszeństwo wobec przełożonych, wierność zasadom oraz pogarda dla śmierci. To cechy oddziałów Waffen – SS, które wykorzystywały je do niewyobrażalnych zbrodni popełnianych głównie na Wschodzie, a zwłaszcza podczas kampanii rosyjskiej, począwszy od 1941 roku. Temat ten poruszył w swojej publikacji Christopher Ailsby, który ukazał cały system nienawiści w jakim działały oddziały Waffen – SS. Opisy zbrodni dokonywanych przez te jednostki są przerażające, jednak autor książki ukazując je czytelnikowi, chciał pokazać do czego zdolny jest człowiek fanatycznie zapatrzony w zbrodniczą ideologię.

Czytaj dalej

Recenzja książki Volkera Koopa „Bormann. Pierwszy po bestii”

Martin Bormann przez cały czas rządów Adolfa Hitlera pozostawała w jego cieniu. Nie przemawiał na wiecach, szerokiej opinii publicznej był mniej znany niż Goebbels, Himmler, Göring czy Hess, a jednak mimo to, właśnie on zyskał ogromny wpływ na Hitlera. Był jednym z najbardziej znienawidzonych funkcjonariuszy nazistowskich, budził strach wśród swoich współpracowników, a także mawiano o nim, że jest człowiekiem od brudnej roboty. W jaki sposób Martin Bormann skupił w swoim ręku tak wielką władzę, że nawet Himmler i Göring obawiali się, aby nie użył jej przeciwko nim. Czy sekretarz Hitlera miał tajemną wiedzę o wszystkim prominentnych działaczach nazistowskich? Na to pytanie stara się odpowiedzieć Volker Koop, wybitny niemiecki publicysta i autor kilkudziesięciu książek poświęconych historii Niemiec.

„Bormann pragnął władzy i używał jej, aby dać upust swoim osobistym antypatiom i na przykład prowadzić walkę z Kościołami. Cenę za jego dążenie do władzy płacili ludzie w Niemczech oraz opanowanych i okupowanych przez Niemcy krajach – dlatego współczucie lub choćby sympatia dla Bormanna byłyby zupełnie nie na miejscu”

Czytaj dalej

Recenzja książki Petera Fritsche „Życie i śmierć w Trzeciej Rzeszy”

„Naziści postrzegali życie polityczne w nieskomplikowanych kategoriach darwinizmu społecznego, czyli jako nieustanną walkę pomiędzy narodami”

„Życie i śmierć były zatem w Trzeciej Rzeszy ściśle ze sobą powiązane. Metody, jakimi nazizm promował ideał niemieckiego życia, związane były również w sposób nierozerwalny z jego przekonaniem, że w 1918 roku Niemcy cudem tylko uniknęły śmierci. Naziści siali więc wśród swych wrogów takie same spustoszenia, jakie w ich wyobraźni czekały samych Niemców”

„Życie i śmierć były zatem w Trzeciej Rzeszy ściśle ze sobą powiązane” – tak widzi to autor niniejszej książki Peter Fritsch, który już we wstępie stara się odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: Co skłoniło miliony Niemców do przyjęcia nowej ideologii, która dała im poczucie potęgi, a zarazem doprowadziła do ich całkowitej kontroli, a na końcu sprowadziła na nich zagładę? Odpowiedź, jakiej udziela autor pracy jest wszystkim znana. To oczywiście poczucie osobistej tragedii dla każdego Niemca po klęsce w 1918 roku, ale także dramatyczna sytuacja gospodarcza Republiki Weimarskiej na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Zwykli obywatele nie mający pracy, pieniędzy na zakup podstawowych środków do życia z coraz większą ochotą popierali nazistów, którzy obiecali im nie tylko pracę i chleb, ale przede wszystkim przywrócenie należnego miejsca Niemcom w Europie.

Czytaj dalej

Recenzja książki Józefa Makowskiego „Uciekinier”

prod956img1443533242„Dla historyka wspomnienia Józefa Makowskiego okazują się cenne ze względu na wyjątkowość losu bohatera, a przy tym detaliczność zapisu(…)

(…)Autor zdecydował się opisać nie najbardziej traumatyczne doświadczenia z getta i Treblinki, lecz późniejsze, zaskakujące okoliczności, w jakich udało mu się wraz z przyjacielem przeżyć dwa ostatnie lata okupacji – w ukryciu wśród Niemców jako polski, najemny pracownik cywilnych służb lotniczych.

Historia Józefa Makowskiego, polskiego Żyda, który przeżył wojnę ukrywając się wśród Niemców mogłaby posłużyć za scenariusz filmu. Ukrywając się w mundurze Wehrmachtu, korzystając z niemieckich hoteli, kartek na żywność, a także restauracji „nur für Deutsche” znalazł się w samym centrum wydarzeń, wśród ludzi, którzy przesiąknięci ideologią nazizmu nienawidzili Żydów. A mimo to udało mu się nie tylko wśród nich żyć, ale dotrwać do końca wojny. Wspomnienia Józefa Makowskiego zostały już wydane, między innymi dwukrotnie w latach sześćdziesiątych XX wieku pod tytułem „Wehrmachtgefolge”. W tym roku na ponowne wydanie książki Makowskiego zdecydowało się Wydawnictwo PWN wraz z Ośrodkiem „Karta”. Dzięki temu kolejne pokolenie czytelników może poznać losy człowieka, który ukrywając się w obcym mundurze zdołał przeżyć koszmar wojny.

Czytaj dalej

Recenzja książki Katrin Himmler i Michaela Wildta „Himmler. Listy Ludobójcy”

Himmler_listy_ludobojcy„Centralnym punktem niniejszej publikacji jest wymiana listów pomiędzy Heinrichem a Margą Himmlerami, prowadzona w latach 1927-45. Pisane odręcznie listy Heinricha Himmlera pochodzące ze zbioru znalezionego przez Archiwum Federalne w Koblencji zostały w całości przetranskrybowane i przedrukowane tu w oryginalnej formie, a zatem zgodnie z zasadami obowiązującej ówcześnie pisowni, jak również ze wszystkimi błędami gramatycznymi i ortograficznymi”

Tak wygląda struktura publikacji, którą opisują autorzy książki Katrin Himmler i Michael Wildt. Prezentując czytelnikowi listy Heinricha Himmlera do żony Margi oraz jej listy do męża zostało upublicznione jedno z najważniejszych źródeł II wojny światowej. Po wojnie krążyły oczywiście plotki o pamiętnikach Adolfa Hitlera, których do dziś jednak nigdy nie odnaleziono, oczywiście jeśli w ogóle istniały. Zupełnie inaczej wygląda historia listów Himmlera do żony, które zostały odnalezione po wojnie w Gmund nad jeziorem Tegern. Z kolei listy Margi – żony Himmlera niedawno zostały ujawnione w Izraelu i od razu stały się prawdziwą sensacją. Publikacja Katrin Himmler i Michaela Wildta obejmuje obszerną wymianę korespondencji pomiędzy małżonkami z okresu od 1927 roku do zakończenia wojny w 1945 roku. Dla historyków śledzących życie Heinricha Himmlera, jego postawę wobec nazistowskiej ideologii, zbrodniczych planów oraz sytuacji rodzinnej, to jedno z najważniejszych źródeł. Jakiekolwiek relacje świadków nie mogą się z nim równać, bowiem zawarte w nich są prawdziwe odczucia Reichsführera SS, jego poglądy oraz wizja, jaką roztaczał w związku ze swoją działalnością.

Czytaj dalej

Recenzja książki Davida G. Williamsona „Polski ruch oporu 1939 – 1947”

coverbig„W grudniu 1942 r. lord Selborne (minister wojny gospodarczej, odpowiedzialny za operacje specjalne na terenie okupowanej przez Niemców Europy” zauważył, że spośród podbitych narodów europejskich jedynie Polacy mogli szczycić się tym, że nie pojawił się wśród nich żaden Quisling. Wynikało to po części z faktu, że Niemcy nie kryli się z zamiarem wymazania Polski z mapy Europy i skazania Polaków na los wiecznych niewolników. Dlatego właśnie możliwości kolaboracji politycznej były niewielkie. Ponadto w Polsce żywa była tradycja romantycznego buntu, która inspirowała inteligencję i korpus oficerski”

Formacje polskiego podziemia niepodległościowego stanowiły największą tego typu grupę w okupowanej Europie. Takie przesłanie stara się ukazać czytelnikowi Dawid Williamson, który na łamach publikacji „Polski ruch oporu 1939 – 1947” przedstawił polski naród walczący z okupantem, walczący o przetrwanie i nie poddający się uciskowi ze strony zarówno nazistowskich Niemiec, jak również Związku Radzieckiego.

Początek książki to wprowadzenie czytelnika w wir wydarzeń, w jakich znalazła się Polska u schyłku lat trzydziestych XX wieku. Odrodzone państwo polskie po 123 latach niewoli było słabe, a walka o granice z Niemcami i Rosją, mimo że przyniosła Polsce wolność, spowodowała także chęć rewanżu obydwu tych krajów na Rzeczpospolitej. Autor pisząc o postępach Adolfa Hitlera, który w 1933 roku przejął władzę w Niemczech, a następnie realizował konsekwentnie swoją politykę zagraniczną /zagarnięcie Austrii i Czechosłowacji/, stara się nakreślić czytelnikowi sytuację w jakiej znalazła się Polska. Nasz kraj otoczony zewsząd wrogami /Niemcy, Rosja, Litwa/, mający jedynie gwarancje niepodległości na papierze udzielone przez Francję i Wielką Brytanię, według autora był skazany z góry na porażkę. Co ważne, na co zwraca uwagę David G. Williamson, już w czasie planowania organizacji wojsk polskich na wypadek wojny, zakładano, że działania partyzanckie i konspiracyjne będą miały szczególnie znaczenie, jako jeden z elementów oporu wobec okupanta.

Czytaj dalej

Recenzja książki Martina Winstone „Generalne Gubernatorstwo. Mroczne serce Europy Hitlera”

coverbigGeneralne Gubernatorstwo będące kolonią III Rzeszy Niemieckiej w samym środku Europy było miejscem przeklętym dla ludzi w niej żyjących. Despotyczne rządy Hansa Franka, wszechobecne bezprawie, korupcja i pogarda dla ludzkiego życia była codziennością w GG. To tutaj przeprowadzono największą w historii ludzkości operację ludobójczą – Einsatz Reinhardt /Akcję Reinhardt/ w trakcie której zamordowano około 2 mln Żydów. Tym samym Generalne Gubernatorstwo stało się największym ośrodkiem Holocaustu.

Brytyjski historyk Martin Winstone swoją pracę kierował głównie do czytelników w Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Tam wciąż wiedza na temat ziem polskich pod okupacją niemiecką jest znikoma, ale co najważniejsze, istnieje wiele przekłamań, które ukazują Polskę w czasie okupacji w złym świetle. Publikacja Winstona miejmy nadzieję, że wpłynie na inne postrzeganie Polski oraz będzie cennym materiałem dla historyków anglojęzycznych.

Autor publikacji idąc chronologicznie na początku swojej pracy w skrócie przedstawia sytuację Polski we wrześniu 1939 roku, a więc jej klęskę w starciu z wojskami niemieckimi. Wówczas to zapadają także decyzje odnośnie podbitych ziem polskich, a jedną z najważniejszych jest wspomniana w pracy data 12 października 1939 roku, kiedy to Adolf Hitler zatwierdził dekret o ustanowieniu Generalnego Gubernatorstwa z Hansem Frankiem jako generalnym gubernatorem i Seyssem – Inquartem, jako jego zastępcą. Od tego momentu rozpoczyna się mroczna historia tego miejsca, które pochłonęło kilko milionów istnień ludzkich.

Czytaj dalej

Recenzja książki Antony Beevora „Berlin 1945. Upadek”

Beevor_Berlin_wyd-2015_500pcxWydarzenia, jaki rozegrały się w pierwszych miesiącach 1945 roku w III Rzeszy Niemieckiej do dziś budzą emocje nie tylko wśród historyków. Okres, w którym alianci okrążyli wojska niemieckie i zbliżał się koniec „tysiącletniej Rzeszy” miał nastąpić lada dzień. Mimo docierających wiadomości z frontu, nękających nalotów na niemieckie miasta, większość Niemców wciąż wierzyła w Adolfa Hitlera. Ten z bunkra pod kancelarią Rzeszy dowodził rzeczywistymi i fikcyjnymi armiami niemieckimi. Większość z nich była tylko na papierze, a te które walczyły nie miały żadnych już szans na uratowanie nazistowskich Niemiec przed upadkiem.

Wydarzenia, jakie rozgrywały się w ostatnich dniach III Rzeszy Niemieckiej, głównie w Berlinie, opisuje wybitny brytyjski historyk w swojej publikacji „Berlin 1945. Upadek”. Książka to nie tylko zestawienie najważniejszych wydarzeń końca wojny w Europie, ale także przebieg najważniejszych operacji wojskowych, warunki żołnierzy oraz cywilów, zdanych na łaskę wroga. Antony Beevor ukazuje nam sytuację niemieckich kobiet i dzieci, które pozostawione same sobie musiały stawić czoła mszczącym się żołnierzom Armii Czerwonej.

Czytaj dalej

Recenzja książki Jacka El-Hai „Göring i Psychiatra. Tragiczny pojedynek umysłów”

GORING.I.PSYCHIATRAHermann Göring – Marszałek Rzeszy, druga osoba w III Rzeszy Niemieckiej po Adolfie Hitlerze, będący jedną z osób odpowiedzialnych za Holocaust, uszedł sprawiedliwości popełniając w Norymberdze samobójstwo. Do dziś jego postać owiana jest tajemnicą. Kiedy oddał się w ręce Amerykanów był zdumiony, że znajduje się na liście osób poszukiwanych za zbrodnie wojenne. A to przecież właśnie Hermann Göring był twórcą pierwszych obozów koncentracyjnych. Jak człowiek, który w czasie I wojny światowej był asem lotnictwa wojskowego, znany i ceniony nie tylko w Niemczech, mógł dopuścić się później takich zbrodni. Na to szukał odpowiedzi psychiatra wojskowy, który miał dostęp do nazistowskich zbrodniarzy wojennych, którzy czekali na wyroki w Norymberdze. Wśród nich był Hermann Göring.

Tym lekarzem był Douglas M. Kelley. Podczas rozmowów nie tylko z Göringiem próbował wyjaśnić, co skłoniło przywódców nazistowskich Niemiec, którzy przeżyli po upadku Rzeszy Niemieckiej, do zbrodni ludobójstwa. Po wielu rozmowach Kelley`a z Göringiem, Hessem, Frankiem oraz innymi wysoko postawionymi dostojnikami III Rzeszy prawda okazała się dla samego psychiatry niesamowita i zaskakująca. Okazało się bowiem, że nazistowskich przywódców do popełnianych zbrodni nie pchały żadne cechy osobowości lecz czas i okoliczność w których żyli. Próbując dojść do władzy całą winę za kryzys gospodarczy zrzucili na efekty Traktatu Wersalskiego i Żydów, którzy razem z zachodnimi potęgami mieli wbić Niemcom nóż w plecy. Na bazie tych pomówień stworzyli sobie podstawę do osiągnięcia najważniejszego celu – zdobycia w demokratyczny sposób władzy. Udało im się to w latach trzydziestych XX wieku. Już wówczas przystąpili do rozprawy z Żydami w Niemczech, lecz takie działania uznawano w Europie za wewnętrzną sprawę Niemiec. Dopiero wybuch II wojny światowej w 1939 roku uwidocznił ogrom zbrodni, jakich dokonali Niemcy w całej Europie, głównie w Polsce, Rosji i na Bałkanach.

Czytaj dalej

Recenzja książki Friedricha Kellnera „Dziennik sprzeciwu. Tajne zapiski obywatela III Rzeszy 1939-1942”

Kellner„W serii Świadectwa. Niemcy XX wieku przedstawiamy zapis, który dowodzi, że nie wszyscy obywatele Trzeciej Rzeszy poddawali się jej totalitarnemu porządkowi. Bo jeśli w tym oszalałym państwie zdołał się uchować sprawiedliwy, jeżeli ocalił swój akt oskarżenia wobec bezwzględnej, tropiącej wszelki opór machiny zbrodni – w fasadzie nazistowskich Niemiec widać pęknięcie, przez które jednak przebija światło. Terrorowi można było przeciwstawić słowo”

Po przeczytaniu dziennika Friedricha Kellnera czytelnik uświadamia sobie, że społeczeństwo niemieckie doskonale zdawało sobie sprawę, kim był, jak działał i jakich zbrodni dopuścił się Adolf Hitler i jego współpracownicy. Już we wstępie dowiadujemy się, że:

„Dzienniki Kellnera zaświadczają o tym, czemu po wojnie Niemcy gremialnie zaprzeczali, co chciano za wszelką cenę wyprzeć z indywidualnej i zbiorowej pamięci. Wiedziano o wojennym awanturnictwie Hitlera i jego akolitów, o zbrodniach na ziemiach okupowanych, o zagładzie Żydów, o eksterminacji niepełnosprawnych. Nie podejmowano żadnych działań, aby temu wszystkiemu zapobiec i odwrócić bieg wydarzeń…”

Czytaj dalej

Recenzja książki Antony`ego Polonsky`ego „Dzieje Żydów w Polsce i Rosji”

dziejezydow„Liczba ludności żydowskiej Polski i Litwy wzrosła od 10-30 tys. pod koniec XV w. (przy całkowitej liczbie ludności sięgającej ok. 4 mln) do 150-300 tys. (na 10 mln), w 1650 r. i 750 tys. (na 14 mln) w 1764 r. W okresie rozkwitu społeczność ta cieszyła się bezprecedensową autonomią i stworzyła unikatową kulturę religijną oraz świecką w językach hebrajskim i jidysz”

Tak o ludności żydowskiej w Polsce i na Litwie do czasów rozbiorów pisze Antony Polonsky, autor bestsellerowej publikacji „Dzieje Żydów w Polsce i Rosji”. Książka wydana przez PWN to jednak tylko skrócona wersja wielkiej, bo trzytomowej pracy pod tytułem „The Jews in Poland and Russia”. Mimo jej skrócenia autorowi udało się w jedenastu rozdziałach ukazać społeczność żydowską, jej stosunki z narodem polskim i rosyjskim, stosunki panujące wewnątrz własnej społeczności, kulturę, szkolnictwo, religię, ale także udział w gospodarce dwóch państw i istniejące między Żydami podziały i spory. Książka Polonsky`ego to z pewnością dla każdego, kto interesuje się historią narodu żydowskiego, ważne źródło informacji, odkrywające wiele nieznanych faktów.

Czytaj dalej

Recenzja książki Nicolausa von Belowa „Byłem adiutantem Hitlera”

5820Publikacje osób bezpośrednio mających związek z Adolfem Hitlerem zawsze wywołując sensację. Wielu współpracowników Führera wydało po wojnie wspomnienia, w których każdy na swój sposób opisywał zarówno wojenne wydarzenia, jak też to co działo się w ostatnich dniach w Kancelarii Rzeszy Niemieckiej, gdzie 30 kwietnia 1945 prawdopodobnie popełnił samobójstwo Adolf Hitler!

Nie inaczej jest także ze wspomnieniami adiutanta z ramienia Luftwaffe do Adiutantury Wehrmachtu przy Adolfie Hitlerze – Nicolausa von Belowa. W swoich wspomnieniach opisuje nie tylko jak doszedł do swojego stanowiska, ale przede wszystkim bezpośrednie relacje z Adolfem Hitlerem i innymi wysokimi dostojnikami III Rzeszy Niemieckiej. Można śmiało powiedzieć, że wspomnienia Belowa to krótka historia II wojny światowej oczami niemieckiego oficera. Pułkownik Below wspomnienia rozpoczął od początków swojej służby i kariery, kiedy to z ramienia Luftwaffe został mianowany adiutantem Adolfa Hitlera. Od tej pory jak pisze w swojej publikacji niemiecki oficer miał nie tylko dostęp do wodza Rzeszy Niemieckiej, ale także spotykał się z najważniejszymi osobistościami świata polityki, dzięki czemu miał o wiele większą wiedzę o bieżących sprawach dotyczących prowadzenia polityki zagranicznej i wojny.

Czytaj dalej

Recenzja książki Ari Shavita „Moja ziemia obiecana. Triumf i tragedia Izraela”

ari svavit„Odkąd sięgam pamięcią, czułem lęk. Lęk egzystencjalny. Izrael, w którym dorastałem – Izrael połowy lat sześćdziesiątych – był dynamiczny, żywiołowy i pełen nadziei. Ale ja zawsze czułem, że za solidnymi domami i zadbanymi trawnikami zamożnej klasy średniej mego rodzinnego miasta leży mroczny ocean”

Ari Shavit znany izraelski felietonista i pisarz podjął próbę opisania swojej ojczyzny, w której z jednej strony nie brakuje wspaniałych sukcesów w historii Izraela, zaś z drugiej nie brakuje gorzkich słów pod adresem własnych rodaków. Dzieląc się swoimi spostrzeżeniami, analizami, wykorzystując źródła historyczne, pamiętniki, listy i opierając się na wywiadach autor ukazał nam nie tylko wspaniałą historię i piękne momenty w dziejach Izraela, ale także dramat wpisany w dzieje tego państwa. A jest nim niewątpliwie trwający lata konflikt izraelsko-palestyński, trwająca okupacja terenów należących do Palestyńczyków, a także bezsensowne ataki terroru zarówno z jednej, jak i z drugiej strony.

Czytaj dalej