Recenzja książki Nicolausa von Belowa „Byłem adiutantem Hitlera”

5820Publikacje osób bezpośrednio mających związek z Adolfem Hitlerem zawsze wywołując sensację. Wielu współpracowników Führera wydało po wojnie wspomnienia, w których każdy na swój sposób opisywał zarówno wojenne wydarzenia, jak też to co działo się w ostatnich dniach w Kancelarii Rzeszy Niemieckiej, gdzie 30 kwietnia 1945 prawdopodobnie popełnił samobójstwo Adolf Hitler!

Nie inaczej jest także ze wspomnieniami adiutanta z ramienia Luftwaffe do Adiutantury Wehrmachtu przy Adolfie Hitlerze – Nicolausa von Belowa. W swoich wspomnieniach opisuje nie tylko jak doszedł do swojego stanowiska, ale przede wszystkim bezpośrednie relacje z Adolfem Hitlerem i innymi wysokimi dostojnikami III Rzeszy Niemieckiej. Można śmiało powiedzieć, że wspomnienia Belowa to krótka historia II wojny światowej oczami niemieckiego oficera. Pułkownik Below wspomnienia rozpoczął od początków swojej służby i kariery, kiedy to z ramienia Luftwaffe został mianowany adiutantem Adolfa Hitlera. Od tej pory jak pisze w swojej publikacji niemiecki oficer miał nie tylko dostęp do wodza Rzeszy Niemieckiej, ale także spotykał się z najważniejszymi osobistościami świata polityki, dzięki czemu miał o wiele większą wiedzę o bieżących sprawach dotyczących prowadzenia polityki zagranicznej i wojny.

Czytaj dalej

Recenzja książki Martina Gilberta „Druga wojna światowa”

978-83-7506-710-1„Druga wojna światowa należała do najbardziej krwawych konfliktów w historii ludzkości; zginęło ponad 46 milionów żołnierzy i cywilów, z których wielu padło ofiarą straszliwego okrucieństwa…”

„..Jest więc oczywiste, że wiele stronic tej książki zapełniają losy milionów ofiar – tych, którzy najbardziej ucierpieli podczas wojennych zmagań…”

Te dwa cytaty z pierwszego rozdziału publikacji Martina Gilberta poświęconemu niemieckiej agresji na Polskę wprowadzają czytelnika w wir wydarzeń, jakie przez sześć lat rozgrywały się na frontach całego świata. Historia ludzkości nie zna bowiem bardziej wyniszczającego konfliktu. Brytyjski historyk rzetelnie, dokładnie, z uwzględnieniem najdrobniejszych szczegółów ukazał czytelnikom od poszewki wydarzenia II wojny światowej. Polityka, dyplomacja, kampanie wojenne, bitwy, losy żołnierzy i cywili zostały skrupulatnie przedstawione przez autora pracy. Publikacja ponadto stanowi pełne kompendium wiedzy o II wojnie światowej. Nic dziwnego, że na okładce widniej napis Bestseller, bowiem autor po mistrzowsku ujął wszystko, co najważniejsze w konflikcie, którego skutki odczuwamy do dziś.

Publikacja podzielona została na pięćdziesiąt trzy rozdziały. Autor rozpoczyna swoją pracę od niemieckiej agresji na Polskę w 1939 roku, a kończy dość istotnym rozdziałem poświęconym nie rozliczonym sprawom II wojny światowej. Każde wydarzenie, kampania, bitwa zostały szczegółowo i skrupulatnie przedstawione przez brytyjskiego historyka. Zachowany przez autora chronologiczny bieg wydarzeń pozwala czytelnikowi miesiąc po miesiącu, rok po roku śledzić wydarzenia, jakie rozgrywały się w latach 1939-1945. Autor dokonał także dość istotnej rzeczy. Ukazał nie tylko zmagania żołnierzy, bezsens wojny, ludzkie tragedie, ale także ich bohaterstwo, męstwo oraz pochylił się na losem niewinnych cywilów, którzy ponieśli największy ciężar tej wojny. Kolejnym atutem są wspaniałe fotografie i mapy – dokładne i z pełnym opisem, które obrazują czytelnikowi wszystkie najważniejsze działania wojenne.

Polscy czytelnicy z pewnością docenią fakt poświęcenia przez autora publikacji sporo miejsca kwestii polskiej. Udział Polaków w II wojnie światowej był bowiem nieoceniony. Wielu autorów próbuje marginalizować tą sprawę, nie robi jednak tego Martin Gilbert. Autor ukazuje Polaków w operacjach we Włoszech – Monte Cassino, poświęca sporo miejsca powstaniu warszawskiemu, operacji wojsk radzieckich w wyzwalania ziem polskich, a przede wszystkim kampanii wrześniowej w 1939 roku.

Ciekawym aspektem poruszonym przez autora jest kwestia nierozliczonych zbrodni po II wojnie światowej, odczuć ludzkich kilkadziesiąt lat po wojnie w stosunku do agresorów czy sprawa zbrodniarzy nazistowskich, którzy bez przeszkód ratowali się przed stryczkiem w Europie Zachodniej, Stanach Zjednoczonych, a przede wszystkim Ameryce Południowej. Autor zajmując się tą sprawą zastanawia się, jak doszło do tego, że ludzie odpowiedzialni za makabryczne zbrodnie, z taką łatwością dostali się zachodnich demokracji, pisząc:

„Czterdzieści lat po zakończeniu drugiej wojny światowej dość nieoczekiwanie zainteresowano się faktem, że tal wielu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych znalazło bezpieczne schronienie na Zachodzie. Ze Stanów Zjednoczonych deportowano tych, którym można było udowodnić nazistowską przeszłość. W Wielkiej Brytanii, Australii i Kanadzie specjalne komisje badały, w jaki sposób ludzie ci dostali się do ich krajów i czy możliwe jest postawienie ich przed sądem”

Autor nie ustrzegł się jednak niedoskonałości w książce. Tą, która najbardziej może razić czytelnika jest niewątpliwie wplątanie wielu wątków w jeden rozdział. Tak stało się między innymi w rozdziale poświęconym bitwom pod Anzio i Cassino, gdzie nagle pojawiają się operacje na froncie wschodnim czy sprawa ostatecznego rozwiązania i przemówienia Himmlera w Poznaniu w 1943 roku. Mimo to, publikacja Martina Gilberta, licząca prawie tysiąc stronic, jest wspaniałym kompendium wiedzy o II wojnie światowej. Autorowi udało się bowiem zmieścić w jednej publikacji wszystkie najważniejsze aspekty wojny. Jako historyk polecam ją każdemu, kto interesuje się największym konfliktem w dziejach świata, a szczególnie studentom historii, których powinna zainteresować niniejsza publikacja.

Autor: Martina Gilberta;
Tytuł: „Druga wojna światowa”;
Wydawca: Zysk i S-ka;
Rok i miejsce wydania: Poznań 2011;
Liczba stron: 989;
Cena: 88 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki
Bytom, 16 czerwca 2014 r.

Recenzja książki Evana Mawdsleya „II wojna światowa. Nowe ujęcie”

Publikacji na temat II wojny światowej na rynku polskim nie brakuje. Każda nowa książka, której autor podejmuje się opisania dziejów największego konfliktu w historii ludzkości raczej nie wnosi nic nowego. Podobnie jest z publikacją Evana Mawdsleya, który wyraża kilka odmiennych od przyjętych poglądów na temat II wojny światowej, jednak w większości jego pracy nie znajdziemy żadnych sensacji, które mogłyby wstrząsnąć czytelnikiem, poza oczywiście niektórymi stwierdzeniami autora.

Mam tu między innymi na myśli kwestię polską. Została ona przez Mawdsleya w wielu kwestiach opisana bardzo skrótowo. Na dodatek autor próbuje z całą stanowczością bronić Wielkiej Brytanii i Francji, które w 1939 roku nie udzieliły nam żadnej pomocy, pozostawiając nasz kraj samemu sobie. W rozdziale (Hitler miażdży Polskę – tytuł zdecydowanie przesadzony) poświęconym agresji Niemiec na Polskę czytamy:

„Celem gwarancji Londynu i Paryża z marca 1939 roku było zniechęcenie Niemców, nie zaś fizyczne zablokowanie ich agresji…
…Francuzi (ani tym bardziej Brytyjczycy) nie mieli możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek, nawet symbolicznych operacji lądowych czy też powietrznych, zanim polska armia została rozgromiona”

Myślę, że powyższy cytat każdy, kto przeczyta książkę Mawdsleya sam będzie mógł skomentować. Ja będąc historykiem całkowicie nie zgadzam się z tezą brytyjskiego historyka!

Poza wskazanym cytatem i tezą Mawdsleya, których w innych częściach książki nie brakuje, publikacja brytyjskiego historyka będąca podręcznikiem akademickim spełnia jednak swoją funkcję. Na prawie 490 stronach Mawdsley opisał najważniejsze wydarzenia, fakty i postacie II wojny światowej, tworząc dość dobre kompendium wiedzy na ten temat. Autor wprowadza czytelnika w czasy II wojny światowej prezentując najpierw tło największego w dziejach konfliktu zbrojnego. W pierwszym rozdziale poznamy między innymi potencjały gospodarcze i militarne walczących stron, sojusze, systemy polityczne w latach trzydziestych XX wieku czy cele państw, które wszczęły wojnę światową. Drugi rozdział autor poświęca Azji, a w szczególności Japonii i Chinom w latach 1937 – 1940. Kwestie azjatyckie poruszone przez brytyjskiego historyka są najlepiej opracowane w publikacji. Kolejne rozdziały podejmują już kwestie związane z agresjami hitlerowskich Niemiec, stosunków niemiecko-radzieckich, porównania sił obu państw, a także sprawy związane z kampaniami japońskimi w Azji. Walkom w Europie najwięcej miejsca Mawdsley poświęca jednak wojnie niemiecko-radzieckiej z lat 1941-1945. Sprawa kampanii w Polsce, we Francji, na Bałkanach czy w Afryce Północnej jest opisana dość skrótowo i nie porusza wielu problemów, o których warto by było wspomnieć.

Pozostałe rozdziały brytyjski historyk poświęcił oczywiście sprawom wojny na Pacyfiku i w Azji, a także ostatecznemu rozgromieniu nazistowskich Niemiec. Ostatnie dwie części publikacji omawiają zagadnienia nie tylko upadku Japonii, zrzuceniu bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki, ale także oceny walczących państw, zwycięzców i przegranych oraz spory historyczne dotyczące kwestii II wojny światowej. Mankamentem książki niewątpliwie jest zbyt skrótowe potraktowanie części tematów, które z punktu widzenia historyka zasługują jednak na bardziej szczegółowe omówienie. Ponadto niektóre kwestie, jak wspomniana sprawa nie wywiązania się przez Wielką Brytanię z gwarancji sojuszniczych wobec Polski, jest przez autora omawiana w taki sposób, że czytelnik ma wrażenie, iż próbuje on ewidentnie usprawiedliwiać pewne zaniechania ze strony państwa, którego jest obywatelem. To z pewnością rzutuje na całość publikacji Evana Mawdsleya.

Plusem opracowania niewątpliwie są cenne mapy, zdjęcia i ramki z ważniejszymi pojęciami. Szczególnie ta ostatnia z wymienionych zalet pozwala czytelnikowi na zrozumienie omawianych kwestii. Na plus należy zapisać także bogatą bibliografię, która szczegółowo dopasowana została do każdego z rozdziałów. Mimo kilku mankamentów zawartych w opracowaniu publikację należy ocenić jako dobrą. Jednak dla osoby posiadającej już dość szczegółowe informacje z zakresu II wojny światowej publikacja może nie spełnić oczekiwać czytelnika.

Evan Mawdsley jest wykładowcą historii powszechnej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu w Glasgow. Jego najnowsze publikacje to” „The Stalin Years: The Soviet Union, 1929-1953 oraz Wojna nazistowsko-sowiecka 1941-1945.

Autor: Evan Mawdsley;
Tytuł: „II wojna światowa. Nowe ujęcie”;
Wydawca: Wydawnictwo: Uniwersytetu Jagiellońskiego;
Rok i miejsce wydania: Kraków 2011;
Liczba stron: 490;
Cena: 60.86 zł;
Więcej tutaj

Polecam!

Tomasz Sanecki
Bytom, 17 lutego 2014 r.

Kwatery wojenne Hitlera – to z nich Führer dowodził swymi armiami

Artykuł znajduje się tutaj

Recenzja książki Philipa Warnera „Klęska Lisa Pustyni. Bitwa pod El Alamein we wspomnieniach”

Bitwa pod El Alamein rozegrana w czasie kampanii niemieckiej w Afryce Północnej stała się jednym z przełomowych wydarzeń II wojny światowej. To tutaj najpierw generał Claude`a Auchinleck powstrzymał niemiecki Afrika Korps pod dowództwem Erwina Rommla, zaś potem brytyjski marszałek Bernard Law Montgomery rozgromił wojska niemieckie, co stanowiło punkt zwrotny w kampanii w Afryce Północnej. Było to nie tylko pierwsze zwycięstwo brytyjskich sił lądowych nad wojskami niemieckimi, ale stanowiło początek końca wielkiej wizji Rommla i Hitlera o zdobyciu panowania nad Egiptem.

Bitwie tej swoją publikację poświęcił zmarły w 2000 roku wybitny i legendarny oficer brytyjskich wojsk lądowych – Philip Warner. Wykładowca Akademii Wojskowej w Sandhurst w precyzyjny sposób przedstawił czytelnikowi dlaczego doszło do starcia armii niemieckiej i brytyjskiej pod El Alamein. Autor wyjaśnia również znaczenie strategiczne tego miasta oraz pokrótce opisuje przebieg obu bitew pod El Alamein, w tym między innymi przyczyny klęski feldmarszałka Rommla pisząc:

„Gwoździem do trumny było opanowanie przez Montgomery`ego specjalnej taktyki Rommla i wykorzystanie jej przeciw niemu…”

Pokonany „Lis pustyni” musiał pogodzić się nie tylko z klęską i odwrotem, ale z biegiem czasu dochodziło do jego świadomości, że kampania w Afryce Północnej jest stracona.

Philip Warner swoją publikację podzielił na dwie części. Pierwsza z nich poświęcona została właśnie opisowi przyczyn starcia obu armii pod El Alamein oraz opisowi obu bitew w lipcu oraz między październikiem a listopadem 1942 roku. Z kolei druga część książki to zbiór wspomnień zebranych, wybranych i opracowanych przez autora. Relacje świadków tamtych wydarzeń doskonale obrazują wydarzenia, jakie rozegrały się pod El Alamein. Wśród nich są nie tylko wspomnienia oficerów i podoficerów, ale zwykłych szeregowych, którzy ponosili największy ciężar walk. Codzienność w skwarze słońca, ludzki trud, bezprzykładna odwaga żołnierzy, ale także lęk, łzy, bojaźń i wszechobecna śmierć. Takie są przeżycia tych, którzy ponad siedemdziesiąt lat temu brali udział w tej przełomowej bitwie, zakończonej sukcesem wojsk brytyjskich.

Publikacja Philipa Warnera wydana przez wydawnictwo „Bellona” to cenny dokument będący uzupełnieniem wiedzy na temat wojny w Afryce Północnej oraz postaci feldmarszałka Erwina Rommla i generała Bernarda Montgomery`ego. Ta godna polecenia książka z pewnością zaciekawi nie tylko historyków czy znawców II wojny światowej, tym bardziej, że jest opatrzona dokładnymi mapami i zdjęciami.

El Alamein – miejscowość i stacja kolejowa w Egipcie na wybrzeżu Morza Śródziemnego na północnym skraju 40-milowego pasa na południu kończącego się stromymi skłonami depresji Quttara z lotnymi piaskami i słonymi bagnami. To tutaj rozegrały się dwie bitwy, które zmieniły bieg kampanii w Afryce Północnej i były początkiem końca niemieckiego Afrika Korps pod dowództwem feldmarszałka Erwina Rommla.

Autor: Philip Warner;
Tytuł: Klęska Lisa Pustyni. Bitwa pod El Alamein we wspomnieniach;
Wydawca: Bellona;
Liczba stron: 256;
Cena: 23,90 zł
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!!!
Tomasz Sanecki;
Bytom, 20 stycznia 2014 r.

Recenzja książki Karla-Heinza Friesera „Legenda Blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940”

„Blitzkrieg – wojna błyskawiczna jest pojęciem, wokół którego narosło wiele mitów i legend”

Próbę wyjaśnienia ich podjął się płk Karl-Heinz Frieser w fantastycznej publikacji całkowicie poświęconej kampanii francuskiej w 1940 roku. Czym był „Blitzkrieg”, czy można o nim mówić już w trakcie kampanii na zachodzie, dlaczego Wehrmacht odniósł tak spektakularny sukces, dlaczego doszło do „Cudu pod Dunkierką”? Na te pytania próbuje odpowiedzieć autor książki. Publikacja z pewnością jest obowiązkowa dla każdego historyka, jak również tych, którzy interesują się II wojnę światową. To kompendium wiedzy o jednej z najważniejszych kampanii wojsk niemieckich podczas II wojny światowej. Kampanii, która przyniosła Hitlerowi upragnione zwycięstwo i zmazanie plamy, jaką był Traktat Wersalski w 1919 roku.

Błyskawiczna kampania wrześniowa i zwycięstwo w Polsce w 1939 roku tylko rozbudziła nadzieje Adolfa Hitlera na szybki triumf również na zachodzie. Generalicja, która doskonale zdawała sobie sprawę, że III Rzesza nie jest przygotowana do starcia z Francją i Wielką Brytanią, próbowała za wszelką cenę odwieźć Hitlera od tego szalonego pomysłu. Brak dostatecznej ilości surowców strategicznych, przewaga koalicji francusko-brytyjskiej zarówno pod względem wyposażenia w pojazdy, czołgi, samoloty oraz broń ciężką wskazywały jednoznacznie, że uderzenie na zachód zakończy się niechybną klęską. Jak pisze Karl Heinz Frieser w publikacji „Legenda Blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940”:

„Na ryzykowną wojenną przygodę Hitler wysłał nieprzygotowany Wehrmacht, którego wyposażenie było równie wątpliwe. Pod względem materialnym większość niemieckich dywizji absolutnie nie wytrzymywała porównania ze standardowymi dywizjami armii francuskiej, nie mówiąc już o armii brytyjskiej”

„..można stwierdzić, że teza, iż siły zbrojne mocarstw zachodnich padły ofiarą przeważających niemieckich sił pancernych, jest tylko mitem. W maju 1940 r. naprzeciw 2439 czołgów Wehrmachtu stały 4204 czołgi aliantów”

„Paradoksalnie w maju 1940 r. to strona broniąca się miała nad stroną atakującą przewagę prawie pod każdym względem”

Karl – Heinz Frieser wykazuje jednak, że „Blitzkrieg” we Francji skończyłby się dla Niemiec katastrofą, gdyby nie fatalne błędy dowództwa francuskiego. W swojej książce autor szczegółowo analizuje wszystkie elementy, które przyczyniły się zwycięstwa we Francji w 1940 roku. Frieser pokazuje czytelnikowi nie tylko zamiary stron walczących, ich uzbrojenie, plany działania, ale także pokazuje, jak różniła się strategia francuska – jeszcze z czasów I wojny światowej i niemiecka – oparta na nowoczesnym współdziałaniu piechoty, czołgów i lotnictwa. Przemyślenia i wnioski autora są poparte cytatami, analizami oraz mapami, które szczegółowo zostały dopasowane do każdej sytuacji opisywanej przez Friesera.

Co najważniejsze w książce autor stara się konsekwentnie udowodnić, że „Blitzkrieg” w kampanii francuskiej to mit, który powstał na potrzeby propagandowe III Rzeszy Niemieckiej już po zakończeniu kampanii we Francji. Ponadto Frieser szczegółowo opisuje plany generała Ericha von Mansteina, twórcy wielkiego planu „Cięcia sierpem”, który przyczynił się do spektakularnego zwycięstwa na zachodzie. Z drugiej strony to błyskawiczne zwycięstwo utwierdziło nie tylko samego Hitlera, ale także jego generałów o „niepokonanym Wehrmachcie”, któremu żadna siła się nie oprze. To właśnie przeświadczenie jeszcze bardziej umocniło Adolfa Hitlera w przekonaniu, że atak na Związek Radziecki musi się powieść i również tam w ciągu kilku miesięcy wojska przeciwnika zostaną rozgromione. To przekonanie zgubiło Hitlera i wiodło Niemcy ku zagładzie.

Publikacja „Legenda Blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940” to doskonały opis wszystkich operacji w kampanii francuskiej, począwszy od operacji w Ardenach, przez przełamanie linii pod Sedanem, po tzw. „Cud pod Dunkierką”, który jak twierdzi Frieser, mógł mieć kluczowe znaczenie dla losów II wojny światowej.

Książka napisana przystępnym językiem, opatrzona jest ilustracjami, mapami i cytatami największych strategów wojskowych od Clausewitza po Erwina Rommla. Polecam każdemu tą wspaniałą i bogatą w wiedzę historyczną publikację. Naprawdę warto ją mieć w swojej bibliotece.

Autor: Karl-Heinz Frieser;
Tytuł: Legenda Blitzkriegu. Kampania zachodnia 1940;
Wydawca: Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2013;
Liczba stron: 524;
Cena: 40,62 zł
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!!!

Tomasz Sanecki
Bytom, 23 grudnia 2013 r.