Iskra, która zapaliła lont – zamach na Franciszka Ferdynanda

Artykuł znajduje się tutaj

Recenzja książki Leszka Podhorodeckiego „Hetman Stanisław Koniecpolski”

„Hetman Koniecpolski, obok Chodkiewicza i Sobieskiego, należał do największych wodzów szlacheckiej Rzeczypospolitej XVII w. Wszechstronnie wykształcony samouk, odznaczający się szerokimi horyzontami umysłowymi, potrafił twórczo rozwinąć staropolską sztukę wojenną, dostosowując ją do różnorodnych warunków, w których przyszło mu działać”

Ten krótki fragment posłowia ukazuje nam bohatera tej publikacji, jako człowieka nie tylko stawianego wśród najwybitniejszych dowódców w historii Polski, ale także jako wodza wyprzedzającego swoją epokę. Stosowana przez niego taktyka podczas bitew wielokrotnie zaskakiwała rywali, którzy niejednokrotnie byli bezradni wobec szarży wojsk polskich.

Publikacja Leszka Podhodoreckiego „Hetman Stanisław Koniecpolski” to jednak nie tylko biografia wojenna wybitnego wodza Rzeczypospolitej, ale także historia jego rodu, majątku i wreszcie rodziny. Tym właśnie tematem rozpoczyna się praca Podhodoreckiego, który w pierwszej części ukazuje czytelnikowi przodków hetmana, ich drogę do sławy i bogactwa, upadek rodu oraz odbudowę potęgi rodu Koniecpolskich. Autor dość zgrabnie przeszedł do opisu działań wojennych, w których swój chrzest bojowy przeszedł bohater publikacji. Zapoznamy się z działaniami wojennymi przeciwko Rosji, Turkom, Kozakom i Tatarów, gdzie niewątpliwie swój kunszt wojenny kształcił Koniecpolski. Udział w tak licznych wyprawach wojennych przydał się hetmanowi w czasie rywalizacji polsko-szwedzkiej. Część druga książki pt. „Pogromca Lwa Północy” to wspaniały opis zmagań wojennych polsko-szwedzkich na tle dążeń Wazów do odzyskania szwedzkiej korony.

Nie samą jednak wojaczką żył hetman Koniecpolski, na co dowód daje Podhorodecki w ostatniej części publikacji poświęconej hetmanowi, jako magnatowi kresowemu. Autor ukazuje nam Koniecpolskiego nie tylko jako człowieka cieszącego się ogromnym autorytetem wśród żołnierzy i szlachty, ale również jako wielkiego i dumnego magnata, nie cofającego się przed niczym, czego dowód dał na Ukrainie, krwawo tłumiąc jakiekolwiek przejawy dążeń ludu ukraińskiego przeciw społecznemu i narodowemu uciskowi. Jak pokazała nam historia drugiej połowy XVII wieku takie postępowanie magnatów na Ukrainie, uważających, że ziemie te oraz zamieszkująca je ludność są tylko i wyłącznie przeznaczone do pomnażani ich majątków, zakończyły się dla naszego kraju katastrofalnie. Hetman Stanisław Koniecpolski według autora w żaden sposób nie odbiegał od innych magnatów kresowych, dążących do całkowitego podporządkowania ziem ukraińskich swojej bezgranicznej władzy.

Obiektywne podejście do postaci Stanisława Koniecpolskiego to niewątpliwie duża zaleta tej publikacji. Jest ich o wiele więcej, warto tu wymienić między innymi: mapy, zdjęcia, ilustracje zawarte w pracy, jak również bogatą bibliografię, jaką posłużył się Podhorodecki pisząc biografię hetmana. Książka z pewnością zaciekawi nie tylko historyków, ale każdego kto po nią sięgnie, bowiem znane mi publikacje Leszka Podhorodeckiego za każdym razem pokazują wysoki kunszt autora, który potrafił w rewelacyjny sposób przedstawić najbardziej barwne postacie czasów I Rzeczypospolitej.

Leszek Podhorodecki: 1934 – 2000, historyk, pedagog, popularyzator historii. Autor ponad trzydziestu publikacji popularnonaukowych, podręczników i rozpraw naukowych. Zainteresowany historią wojskowości XVII wieku stworzył kilka rewelacyjnych biografii najwybitniejszych dowódców polskich, w tym między innymi wspomnianego Stanisława Koniecpolskiego, ale także Stefana Czarnieckiego, Jana III Sobieskiego czy Stanisława Żołkiewskiego.

Autor: Leszek Podhorodecki;
Tytuł: Hetman Stanisław Koniecpolski;
Wydawca: Bellona;
Rok i miejsce wydania: Warszawa 2011;
Liczba stron: 344;
Cena: 29,60 zł;
Więcej: tutaj

Gorąco Polecam !!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 10 marca 2014 r.

Recenzja książki Evana Mawdsleya „II wojna światowa. Nowe ujęcie”

Publikacji na temat II wojny światowej na rynku polskim nie brakuje. Każda nowa książka, której autor podejmuje się opisania dziejów największego konfliktu w historii ludzkości raczej nie wnosi nic nowego. Podobnie jest z publikacją Evana Mawdsleya, który wyraża kilka odmiennych od przyjętych poglądów na temat II wojny światowej, jednak w większości jego pracy nie znajdziemy żadnych sensacji, które mogłyby wstrząsnąć czytelnikiem, poza oczywiście niektórymi stwierdzeniami autora.

Mam tu między innymi na myśli kwestię polską. Została ona przez Mawdsleya w wielu kwestiach opisana bardzo skrótowo. Na dodatek autor próbuje z całą stanowczością bronić Wielkiej Brytanii i Francji, które w 1939 roku nie udzieliły nam żadnej pomocy, pozostawiając nasz kraj samemu sobie. W rozdziale (Hitler miażdży Polskę – tytuł zdecydowanie przesadzony) poświęconym agresji Niemiec na Polskę czytamy:

„Celem gwarancji Londynu i Paryża z marca 1939 roku było zniechęcenie Niemców, nie zaś fizyczne zablokowanie ich agresji…
…Francuzi (ani tym bardziej Brytyjczycy) nie mieli możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek, nawet symbolicznych operacji lądowych czy też powietrznych, zanim polska armia została rozgromiona”

Myślę, że powyższy cytat każdy, kto przeczyta książkę Mawdsleya sam będzie mógł skomentować. Ja będąc historykiem całkowicie nie zgadzam się z tezą brytyjskiego historyka!

Poza wskazanym cytatem i tezą Mawdsleya, których w innych częściach książki nie brakuje, publikacja brytyjskiego historyka będąca podręcznikiem akademickim spełnia jednak swoją funkcję. Na prawie 490 stronach Mawdsley opisał najważniejsze wydarzenia, fakty i postacie II wojny światowej, tworząc dość dobre kompendium wiedzy na ten temat. Autor wprowadza czytelnika w czasy II wojny światowej prezentując najpierw tło największego w dziejach konfliktu zbrojnego. W pierwszym rozdziale poznamy między innymi potencjały gospodarcze i militarne walczących stron, sojusze, systemy polityczne w latach trzydziestych XX wieku czy cele państw, które wszczęły wojnę światową. Drugi rozdział autor poświęca Azji, a w szczególności Japonii i Chinom w latach 1937 – 1940. Kwestie azjatyckie poruszone przez brytyjskiego historyka są najlepiej opracowane w publikacji. Kolejne rozdziały podejmują już kwestie związane z agresjami hitlerowskich Niemiec, stosunków niemiecko-radzieckich, porównania sił obu państw, a także sprawy związane z kampaniami japońskimi w Azji. Walkom w Europie najwięcej miejsca Mawdsley poświęca jednak wojnie niemiecko-radzieckiej z lat 1941-1945. Sprawa kampanii w Polsce, we Francji, na Bałkanach czy w Afryce Północnej jest opisana dość skrótowo i nie porusza wielu problemów, o których warto by było wspomnieć.

Pozostałe rozdziały brytyjski historyk poświęcił oczywiście sprawom wojny na Pacyfiku i w Azji, a także ostatecznemu rozgromieniu nazistowskich Niemiec. Ostatnie dwie części publikacji omawiają zagadnienia nie tylko upadku Japonii, zrzuceniu bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki, ale także oceny walczących państw, zwycięzców i przegranych oraz spory historyczne dotyczące kwestii II wojny światowej. Mankamentem książki niewątpliwie jest zbyt skrótowe potraktowanie części tematów, które z punktu widzenia historyka zasługują jednak na bardziej szczegółowe omówienie. Ponadto niektóre kwestie, jak wspomniana sprawa nie wywiązania się przez Wielką Brytanię z gwarancji sojuszniczych wobec Polski, jest przez autora omawiana w taki sposób, że czytelnik ma wrażenie, iż próbuje on ewidentnie usprawiedliwiać pewne zaniechania ze strony państwa, którego jest obywatelem. To z pewnością rzutuje na całość publikacji Evana Mawdsleya.

Plusem opracowania niewątpliwie są cenne mapy, zdjęcia i ramki z ważniejszymi pojęciami. Szczególnie ta ostatnia z wymienionych zalet pozwala czytelnikowi na zrozumienie omawianych kwestii. Na plus należy zapisać także bogatą bibliografię, która szczegółowo dopasowana została do każdego z rozdziałów. Mimo kilku mankamentów zawartych w opracowaniu publikację należy ocenić jako dobrą. Jednak dla osoby posiadającej już dość szczegółowe informacje z zakresu II wojny światowej publikacja może nie spełnić oczekiwać czytelnika.

Evan Mawdsley jest wykładowcą historii powszechnej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu w Glasgow. Jego najnowsze publikacje to” „The Stalin Years: The Soviet Union, 1929-1953 oraz Wojna nazistowsko-sowiecka 1941-1945.

Autor: Evan Mawdsley;
Tytuł: „II wojna światowa. Nowe ujęcie”;
Wydawca: Wydawnictwo: Uniwersytetu Jagiellońskiego;
Rok i miejsce wydania: Kraków 2011;
Liczba stron: 490;
Cena: 60.86 zł;
Więcej tutaj

Polecam!

Tomasz Sanecki
Bytom, 17 lutego 2014 r.

Recenzja książki Erika J. Zürchera „Turcja. Od sułtanatu do współczesności”

Znakomita publikacja Uniwersytetu Jagiellońskiego z serii „Historiai” poświęcona Turcji od końca XVIII wieku aż po czasy nam współczesne. Na polskim rynku brakuje książek, które ukazywałyby historię nie tylko Imperium Osmańskiego, ale także Republice Tureckiej. Publikacja Erika Zürchera uzupełnia tą lukę, stając się doskonałym dodatekiem istniejących pozycji na rynku książkowym poświęconym Turcji.

Książka została podzielona przez autora na trzy części. Pierwsza z nich poświęcona została XIX Turcji. Zürchera rozpoczyna ją przedstawieniem sytuacji Imperium Osmańskiego pod koniec XVIII wieku, wprowadzając tym samym czytelnika w historyczny dla Turcji wiek XIX. Tutaj zapoznamy się rządami sułtana Selima III, próbami reform za czasów Mahmuda II oraz władzą absolutną sułtana Abdülhamida II, uznawanego przez Europejczyków za krwiożerczego despotę i tyrana. W tej części Zürchera nie tylko opisuje rządy polityczne, sprawy międzynarodowe z udziałem Turcji, ale także nie zapomina o sprawach gospodarczych, finansowych, szkolnictwu czy kulturze.

Druga część poświęcona epoce młodoturków w dziejach Turcji w latach 1908-1950 zawiera w sobie najciekawsze wydarzenia polityczne z udziałem Turcji w XX wieku. Autor publikacji przede wszystkim skupia się w tej części właśnie na elementach politycznych, wojskowych i polityce zagranicznej Turcji. Tutaj na czoło wysuwa się opis sytuacji politycznej i działalności Komitetu Jedności i Postępu oraz jego wpływ na Imperium Osmańskie w jednym z najtrudniejszych okresów, jakie wówczas przeżywała Turcja. Dwie wojny bałkańskie i przede wszystkim udział Turcji po stronie Państwa Centralnych w I wojnie światowej znacząco osłabiło tej kraj. Zürchera w swojej publikacji porusza także jakże ważną i do dzisiaj kontrowersyjną sprawę ludobójstwa Ormian. Autor w sposób bardzo obiektywny i bezstronnie odnosi się do tego wydarzenia. Postrzega on bowiem „kwestię ormiańską” bez wątpienia jako ludobójstwo, w pełni obarczając za nie Turcję, pisząc:

„Na podstawie doniesień naocznych świadków, nie tylko misjonarzy niemieckich, amerykańskich i szwajcarskich, lecz także niemieckich i austriackich oficerów i dyplomatów pozostających w stałym kontakcie z władzami osmańskimi, z zeznań złożonych przed powojennym osmańskim trybunałem prowadzących dochodzenie w sprawie rzezi Ormian, a nawet, w pewnym stopniu, na podstawie wspomnień unionistycznych oficerów i urzędników administracji, musimy dojść do wniosku, że jeśli nawet osmański rząd nie był zamieszany w ludobójstwo, to jednak wewnętrzny krąg Komitetu Jedność i Postęp pod przewodnictwem Talata myślał o rozwiązaniu kwestii wschodniej przez eksterminację Ormian, a przesiedlenia stanowiły zasłonę dymną dla tego planu”

„Za tymi rzeziami nie stały żadne zmyślone teorie rasowe… Prawdą jest jednak także, iż wielu młodoturków było pod wpływem biologicznego materializmu i darwinizmu społecznego. Postrzegali oni świat w kategoriach walki narodów o przetrwanie. W świetle takich poglądów łatwo przychodziło im uznać osmańskich Ormian czy Greków za pasożyty czy zrakowaciałe narośla zagrażające zdrowiu i przetrwaniu ciała osmańskiego”

W dalszej części autor skupia się na losach powojennych Turcji, która wyszła z I wojny światowej całkowicie osłabiona. Upokarzający traktat z Sevres z 10 sierpnia 1920 roku dopełnił czary goryczy, jaką doznało Imperium Osmańskie. Walka o niepodległość z lat 1921-1922, traktat w Lozannie i wreszcie wyłonienie się Republiki Tureckiej po okresie 10 lat nieustających działań wojennych spowodowały, że Turcja przestała liczyć się na arenie międzynarodowej. Państwo to wyszło także całkowicie załamane gospodarczo, politycznie, z wciąż pojawiającymi się siłami odśrodkowymi, które zagrażały jedności państwa, uratowaną przez Mustafe Kemala Atatürka. Tutaj Erik Zürchera w dość wyważonych słowach podchodzi do osoby Atatürka, jednakże potwierdza jego rolę w umocnieniu Turcji i zwróceniu jej ku zachodowi. Pojawiły się także, co zaznacza autor, zmiany w myśleniu politycznym władz tureckich, bowiem nie pozwoliły one na wciągnięcie ich kraju w wir II wojny światowej. Mimo to, jak zwraca uwagę autor, Turcja krytykowana była w czasie II wojny światowej za swoją postawę, niemniej jednak utrzymanie jej z dala od konfliktu, było sukcesem tamtych rządów. Zürcher zauważa także, że kolejni ministrowie spraw zagranicznych zdawali sobie doskonale sprawę z czasów, kiedy w I wojnie światowej Turcja pozostająca pod wpływami Niemiec stała się narzędziem w ich ręku, czego efektem była seria nieszczęść, jakie doznała Turcja w tamtym okresie.

Kończąc drugą część książki Zürcher wprowadza czytelnika w okres powojenny, charakteryzujący się w ówczesnej Turcji przejście do rządów demokratycznych, którym poświęcona została ostatnia część publikacji. W niej autor poświęca opisy trudnych dla Turcji lat demokracji, w których nie obeszło się bez przewrotów wojskowych, zamachów stanu, przemocy, kryzysu gospodarczego, problemów wewnętrznych i narodowościowych. Autor poruszył także dość istotne kwestie polityki zagranicznej Turcji, jak: sprawa Cypru, operacji „Pustynna burza”, wpływu rozpadu ZSRR na Turcję czy problemu kurdyjskiego.

Publikacja Erika J. Zürchera z pewnością stanowi wspaniałe kompendium wiedzy o historii Turcji, począwszy od schyłku XVIII wieku, a kończąc na czasach nam współczesnych. Książka zawiera dość bogaty przegląd bibliograficzny, a także bardzo cenny słowniczek najważniejszych postaci z historii Turcji, omawianych w publikacji. Jedynym mankamentem książki jest nie tylko umieszczenie map na początku publikacji, ale brak jakichkolwiek zdjęć. To dość istotna luka w tego typu książkach. Ilustracje, zdjęcia z pewnością byłyby cennym dla czytelnika źródłem dodatkowych informacji. Mimo to gorąco polecam tą publikację, która napisana została przystępnym językiem, wykazuje się znakomitą znajomością omawianej problematyki przez autora oraz nie unika trudnych spraw, które w dziejach Turcji zwłaszcza XX-wiecznej są dość istotne, a pomijane.

Autor: Erik J. Zürcher;

Tytuł: „Turcja. Od sułtanatu do współczesności”;

Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego;

Liczba stron: 418;

Cena: 45,98 zł;

Więcej tutaj

Tomasz Sanecki,

Bytom, 27 stycznia 2014 r.

Demon seksu na polskim tronie. Kobiety Augusta II Mocnego

Artykuł znajduje się tutaj

Bitwa, która zmieniła losy Europy. Wiktoria wiedeńska w 1683 roku

Artykuł znajduje się tutaj

Recenzja książki Jerzego Besali „Zygmunt Stary i Bona Sforza”

Pasjonująca, wspaniała biografia poświęcona jednemu z najznakomitszych władców Polski, wywodzącego się z rodu Jagiellonów – Zygmuntowi I Staremu. Jej autor, Jerzy Besala, ukazał w publikacji nie tylko samego króla, ale jego żonę – Bone Sforzę, która miała ogromny wpływ nie tylko na swego małżonka, ale także na politykę wewnętrzną i zewnętrzną Polski. Besala już na samym początku wprowadza czytelnika w czasy Jagiellonów, by nakreślić osobę młodego Zygmunta, jako królewicza, by przejść następnie do czasów jego panowania po śmierci Aleksandra.

Opisując początki panowania Zygmunta I Starego Besala od razu przedstawia wówczas największego przeciwnika Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego – Wielkie Księstwo Moskiewskie, które od wschodu zagrażało Litwie, dążąc do zjednoczenia ziem ruskich. Sprawy polityki wschodniej Besala doskonale opisuje w rozdziale „Próby rozbioru Polski”. Podejmuje w nim próbę odpowiedzi na pytanie dotyczące sytuacji Polski i Litwy wobec sojuszu moskiewsko-habsburskiego, który stanowił śmiertelne zagrożenie dla naszego państwa. Kończąc rozdział autor publikacji zadaje w nim pytanie „Czy Polska i Litwa oprą się próbie rozbioru unijnego państwa?” I wówczas stał się prawdziwy cud – zwycięstwo pod Orszą, które nie tylko zatrzymało ofensywę Moskwy, ale przede wszystkim rozbiło ligę antyjagiellońską. Autor prezentując długie panowanie Zygmunta Starego przedstawia je na tle istotnych wydarzeń międzynarodowych, w tym między innymi zmagań z Zakonem, zagrożeniu tureckim wobec Węgier i stosunków polsko-osmańskich oraz polityki prowadzonej wobec Habsburgów.

Besala opisuje bardzo drobiazgowo i zręcznie nie tylko sytuację polityczną i tło historyczne okresu na jaki przypadły rządy Zygmunta Starego, ale także poznajemy życiorys króla, zanim objął tron i ożenił się z Boną Sforzą, jak również tajniki ówczesnej gospodarki, handlu, obyczajowości, prawodawstwa czy dworską etykietę.

W książce znajdziemy mnóstwo ciekawostek historycznych i tych z prywatnego życia król i jego żony. Jerzy Besala zagląda nie tylko do królewskiej alkowy, prezentując małżeństwa Zygmunta oraz ich blaski i cienie, ale także codzienne bolączki króla, jego przyzwyczajenia, intrygi na dworze oraz stosunek do syna, późniejszego władcy Polski Zygmunta II Augusta.

„Zygmunt Stary i Bona Sforza” to lektura nie tylko dla historyków, ale dla każdego, kto chce dokładnie poznać losy panowania przedostatniego Jagiellona na tronie polskim. Napisana czytelnym językiem, opisuje skrupulatnie długoletnie panowanie Zygmunta Starego. Jerzy Besala posługuje się nie tylko bogatą bazą źródłową, ale przede wszystkim opracowaniami historycznymi poświęconymi Jagiellonowi, dzięki czemu przytoczył istniejące opinie, spory i ostre wypowiedzi polskich historyków na temat pary królewskiej i prowadzonej przez nich polityki. Tym samym autor publikacji wzbogacił książkę dodatkowymi analizami i faktami, które pozwalają czytelnikowi spojrzeć na parę królewską z innej strony.

Autor: Jerzy Besala;
Tytuł: Zygmunt Stary i Bona Sforza;
Cena: 43,50 zł;
Rok wydania: 2012;
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Liczba stron: 730;
Więcej na stronie Wydawnictwo Zysk i S-ka

Gorąco Polecam!

Tomasz Sanecki
Bytom, 14 października 2013 r.