Jeden z symboli Bytomia – kościół pw. Świętej Trójcy

Archiwalne zdjęcie kościoła pw. Świętej Trójcy /lata 90. XX wieku/, źródło www.kuria.gliwice.pl

Rozwój przemysłowy Bytomia pod koniec XIX wieku oraz idący za tym gwałtowny wzrost liczby ludności w mieście spowodował, że coraz częściej zaczęły pojawiać się propozycje, aby wybudować nowy kościół. Wprawdzie istniał dość duży kościół w centrum miasta pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, a także cmentarna kaplica Świętej Małgorzaty oraz pozostały po szpitalu bożogrobowców kościół Świętego Ducha, jednak w rozrastającym się Bytomiu, gdzie stale wzrastała liczba wiernych to nie wystarczało. Władze kościelne widząc ten problem rozpoczęły starania o budowę nowego kościoła, który miał stanąć w miejscu zlikwidowanej kaplicy pod wezwaniem Świętej Trójcy.

Decyzja o budowie nowej świątyni zapadła w 1871 roku. II połowa XIX wieku była w Niemczech okresem walki państwa z kościołem w ramach tzw. Kulturkampfu, co znacznie utrudniło starania władz kościelnych o uzyskanie pozwolenia na budowę kościoła. Do pierwszych prac budowlanych przy nowej świątyni przystąpiono dopiero w 1880 roku, zaś wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę kościoła nastąpiło 21 maja 1883 roku. W rok później stały już mury nowego kościoła, a w 1885 roku zakończono prace przy sklepieniach oraz powstała plebania. Budowę kościoła ostatecznie ukończono na początku 1886 roku, zaś 20 czerwca 1886 roku ksiądz biskup sufragan wrocławski Hermann Gleich dokonał uroczystej konsekracji kościoła pw. Świętej Trójcy.

Nowy kościół mógł się pochwalić oknami witrażowymi wykonanymi przez niemiecką firmę z Saksonii – Türcke & Schlein z Żytawy oraz organami z 40 głosami i trzema manuałami wykonanymi przez wrocławskiego mistrza Wilhelma. Z kolei na pamiątkę starego kościółka cmentarnego, który stał w miejscu nowopowstałego kościoła, hrabia Hugo I Henckel von Donnersmarck ufundował rzeźbę przedstawiającą ukrzyżowanie – obecnie jest ona ulokowana z tyłu kościoła od strony Kwietniewskiego.
Kolejną ważną datą w historii kościoła Świętej Trójcy był 20 kwietnia 1888 roku. Wówczas dekretem biskupa wrocławskiego, kardynała Georga von Koppa ustanowiona została nowa parafia. Objęła ona swoim zasięgiem zachodnią część Bytomia oraz Szombierki i Dąbrowę Miejską, a jej pierwszym proboszczem został ksiądz Reinhold Schirmeisen.

Ciekawostką związaną z powstaniem kościoła była budowa neogotyckiej kaplicy cmentarnej Mater Dolorosa, która do dziś jest zarządzana przez parafię. Jej budowę prowadzono równolegle z budową kościoła. Zaprojektował ją Hugon Heer, a ufundowała ją Julianna Garus z Rozbarku.

Do okresu międzywojennego w wyglądzie kościoła nie zachodziły żadne zmiany. Dopiero w 1922 roku przeprowadzono kompletny remont świątyni. Artysta malarz Otto Kowalewski z Katowic i mistrz malarski August Frankowitz z Bytomia wykonali nowe polichromie, wyremontowane zostały także organy, ołtarze, ambona i ławki. W 1936 roku w związku z pięćdziesiątą rocznicą parafii zamontowano nowe witraże do prezbiterium. Niestety okres II wojny światowej nie był szczęśliwy dla kościoła. Liczne zniszczenia, dewastacja dachu, sklepienia, spalone wnętrze oraz zniszczone witraże. Tak wyglądała świątynia, która w 60% została zniszczona.

Jej odbudową zajął się ksiądz proboszcz Mikołaj Kurz, który rozpoczął od naprawy dachu, wymiany okien, odtworzenia witraży w prezbiterium, a także wstawił nowe rzeźby. Generalny remont wnętrza kościoła zakończył się w 1956 roku, zaś całość dopiero w 1963 roku. Tak więc odbudowa zniszczonego kościoła pw. Świętej Trójcy trwała blisko dwadzieścia lat. Mimo generalnego remontu w kolejnych latach dalej prowadzone były prace modernizacyjne ze względu na wciąż występujące na Rozbarku szkody górnicze. Między innymi zburzono dom parafialny, na miejsce którego postawiono nowy w 1999 roku, zaś po kolejnym już remoncie kościoła, 15 czerwca 2003 roku ksiądz biskup Jan Wieczorek dokonał uroczystej rekonsekracji świątyni. Ponadto w latach 2010–2012 kościół poddano termomodernizacji, dzięki czemu nie tylko dokonano renowacji witraży, ale także oczyszczono elewację kościoła, co wpłynęło na jego estetykę.

Dzisiaj kościół pw. Świętej Trójcy jest jedną z architektonicznych wizytówek naszego miasta. Stanowi on cenny zabytek, tym bardziej, że ulokowany jest w samym centrum miasta, tuż przy jednej z głównych arterii miejskich Bytomia.

Tomasz Sanecki;
Bytom, 4 stycznia 2016 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.