Recenzja książki Williama Stevensona „Vera Atkins. Kobieta szpieg”

560„Vera Atkins była wspaniałą i skuteczną przywódczynią elitarnej grupy, która po kryjomu walczyła przeciwko nazistom w okupowanej Europie po upadku Francji w 1940 r.”

„Całe życie Vera toczyła nieustanną walkę z biurokratami i dowódcami wojskowymi, którzy nie popierali brudnych działań SOE /Kierownictwa Operacji Specjalnych/. Stale szamotała się z SIS /Secret Intelligence Service/, której siatki europejskie zostały skompromitowane przez Niemców, porywających jej agentów. Niektórzy dygnitarzy SIS naprawdę zaangażowali się w zniszczenie SOE”

Historia Very Marii Rosenberg /Very Atkins/ to nie tylko walka z okupantem niemieckim w czasie II wojny światowej, ale także biurokratyczną machiną, która próbowała zniszczyć to, co tworzyli brytyjscy agenci przez wiele lat. Siatki szpiegowskie, szkolenia agentów, tajne operacje, a także wywiad zakrojony na szeroką skalę. Tak w skrócie można powiedzieć o Verze Atkins, która wykorzystując znajomość kilku języków obcych, swoje życie poświęciła dla pracy wywiadowczej przeciwko nazistowskim Niemcom.

Biografie Very Atkins jak przyznaje sam autor nie łatwo było napisać. Pochodząca z Rumunii Żydówka o prawdziwym nazwisku Rosenberg bardzo rzadko mówiła o swoim życiu i działaniach jako agentka brytyjska podczas II wojny światowej. Dopiero wiele lat po wojnie zaczęła nie tylko odkrywać „karty swoje życia”, ale także wreszcie ją doceniono. Bezpośrednie rozmowy Williama Stevensona z Verą Atkins pozwoliły mu poznać jej historię i zrozumieć motywy działania. W ten sposób brytyjski pisarz zdobył cenny materiał, który zawarł w 41 rozdziałach swojej publikacji, w całości poświęconej angielskiej agentce.

Swoją pracę Stevenson rozpoczął od przybliżenia rodziny i dzieciństwa Very Atkins. Urodzona w Rumunii Vera Atkins /Rosenberg/ była córką Hildy i Heinricha Atkinsa /Maksa Rosenberga/, który uciekł z Rosji w 1874 roku przed antysemickimi pogromami i osiedlił się w odległej Republice Południowej Afryki. Porzucając swoje żydowskie korzenia Maks Rosenberg nazwał się Henrym Atkinsem. Z RPA trafił do Bukaresztu w Rumunii, gdzie jego krewni prowadzili interesy. Tam też urodziła się w 1908 roku Vera Rosenberg /Atkins/, która dzięki pomocy ojca i krewnych miała otwarte drzwi na salony. Jej życie zaczęło nabierać tempa w latach trzydziestych, kiedy Vera miała nieco ponad dwadzieścia lat. Zmieniająca się sytuacja polityczna w Europie, wzrost antysemityzmu w Rumunii, a także nalegania znajomych na wyjazd Very do Anglii spowodował, że przyszła agentka w 1933 roku zdecydowała się przeprowadzić do Londynu. Tam właśnie rozpoczęła się jej przygoda z wywiadem.

Wywiad brytyjski czyli SOE – Special Operations Executive – Kierownictwo Operacji Specjalnych było drugim domem dla Very Atkins. Tam właśnie bohaterka książki poznaje tajniki pracy operacyjnej, zagrożenia, jakie płyną z pracy w wywiadzie, a także spotyka się z niechęcią osób, próbujących zniszczyć tajne służby oraz rywalizacją między resortami i innymi służbami. Autor publikacji opisując tajną działalnością Very Atkins nie mógł oczywiście pominąć jej życia prywatnego, które musiała połączyć ze swoją pracą. Ukazuje jej agentów, współpracowników oraz kochanków. Wśród najbardziej znanych osób, które pojawiają się na łamach tej książki są: sir Colin Gubbins (szefa SOE 1943-1946), Friedrich-Werner von der Schulenburg (niemiecki dyplomata i ambasador w Moskwie), z którym Vera Atkins miała romans, znana polska agentka Krystyna Skarbek, jak również między innymi małżeństwo Williama i Mary Stephensonów, brytyjscy agenci.

Najważniejsze jednak w publikacji angielskiego pisarza są opisy dokonań pochodzącej z Rumunii agentki. Vera Atkins działała niemal w całej Europie, w tym oczywiście także w Polsce. Dla polskich czytelników z pewnością ciekawy będzie rozdział poświęcony Enigmie pt. „Polacy łamią pierwszą Enigmę”, bowiem w nim właśnie autor zawarł opis podróży Very do Polski latem 1939 roku, co miało związek z polskimi badania trzech polskich matematyków nad złamaniem kodów niemieckiej maszyny szyfrującej. Tam właśnie znajdzie czytelnik relację Atkinson i jej współpracowników o roli Polaków w rozszyfrowaniu niemieckich zabezpieczeń. W rozdziale tym autor odwołuje się także do najlepszej polskiej agentki II wojny światowej – Krystyny Skarbek.

Publikacja Williama Stevensona, w której autor opisuje życie i działalność Very Atkins to także jednocześnie przekrój najważniejszych wydarzeń z okresu II wojny światowej. Dzięki wspomnieniom jej współpracowników, relacjom żyjących świadków, archiwaliom i odtajnionym dokumentom poznaliśmy historię najlepszej agentki II wojny światowej, choć można śmiało powiedzieć, że w niczym jej nie ustępowała polska agentka Krystyna Skarbek.

Podobnie, jak wielu brytyjskich agentów, również Vera Atkins musiała ukrywać swoją tożsamość, nie otrzymała także żadnych oficjalnych odznaczeń za swoją działalność na rzecz Wielkiej Brytanii. Dopiero ta książka to uhonorowanie jej zasług w walce z nazistowskimi Niemcami. Publikacja ukazała się po śmierci Very Atkins w 2000 roku, zgodnie z wolą bohaterki.

Praca brytyjskiego pisarza, byłego żołnierza morskiego zwiadu lotniczego to historia nie tylko Very Atkins, ale wywiadu angielskiego, który prowadził swoją tajną wojnę z Niemcami. Dzięki zaufaniu, jakim obdarzyła go pochodząca z Rumuni agentka, autor stworzył publikację, która mogłaby posłużyć za scenariusz niejednego filmu sensacyjnego. Polecam ją każdemu historykowi, ale także tym wszystkim osobom, które interesują się wojną wywiadów i tajnymi służbami.

Autor: William Stevenson;
Tytuł: „Vera Atkins. Kobieta szpieg”;
Wydawca: Wydawnictwo Replika;
Miejsce i rok wydania: Zakrzewo 2015;
Liczba stron: 416;
Cena: 44,90 zł;
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 14 grudnia 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.