Recenzja książki pod redakcją Philipa Cooke`a i Bena H. Shepherda „Ruch Oporu w Europie 1939 – 1945”

8115II wojna światowa to nie tylko wielkie operacje militarne, bitwy, a także zmieniająca się technika wojenna i powstające nowe rodzaje broni. To także potężny ruch oporu, który narodził się w podbitych przez nazistowskie Niemcy Europie. Największą organizacją podziemną, która prowadziła wojnę z okupantem była oczywiście Armia Krajowa, która stworzyła podziemne państwo skutecznie walczące z nazistowskim zaborcą. Jednak w książce dwóch brytyjskich historyków został uwzględniony nie tylko ruch oporu w okupowanej Polsce, ale także w kilku innych państwach. Philip Cooke i Ben H. Shepherd podejmując temat walki przeciwko niemieckiemu okupantowi starają się nie tylko przybliżyć tą walkę w poszczególnych krajach, ale pokazać, że ruch oporu był czymś więcej niż tylko czwartym rodzajem sił zbrojnych (po wojskach lądowych, marynarce wojennej i lotnictwie). Autorzy próbują dowieść, że ruch oporu rozwinął się w drugi konflikt, równolegle toczony z nazistowskimi Niemcami, które oprócz otwartej walki na Wschodzie i Zachodzie, musiały także zmierzyć się z podziemnymi organizacjami, dającymi swe znaki na tyłach.

Publikacja została podzielona na 11 rozdziałów, w których omówione zostały poszczególne kraje i regiony, gdzie utworzony został ruch oporu. Wśród wymienionych są: Belgia, Czechy, Francja, Grecja, Włochy, Holandia, Polska, Skandynawia, Związek Radziecki i Jugosławia. Najpierw, zanim jednak poszczególni autorzy przeszli do omówienia działań partyzanckich, w rozdziale „Piąta kolumna, czwarty rodzaj sił zbrojnych, trzecie zadanie czy drugi konflikt?” Evan Mawdsley pokazuje, jaki wpływ i znaczenie dla toczącej się wojny w Europie miał ruch partyzancki. Najpierw jednak Mawdsley próbuje uwidocznić czytelnikowi, że wraz z sukcesami Wehrmachtu w Europie sytuacja Wielkiej Brytanii – jednego ze zwycięzców II wojny światowej, w 1940 roku wyglądała katastrofalnie, pisząc:

„Patrząc z perspektywy zwycięstwa aliantów w 1945 roku trudno sobie nawet wyobrazić, jak rozpaczliwie wyglądała sytuacja Wielkiej Brytanii pięć lat wcześniej, czyli latem 1940 roku. Francja upadła, Włochy przyłączyły się do wojny, zagrażając brytyjskiej pozycji w rejonie Morza Śródziemnego. Nieuchronnie wydawały się bombardowania samej Wielkiej Brytanii, a nawet inwazja na nią”

Podobnie było, jak zauważa brytyjski historyk z ruchem oporu. Po klęsce Francji i osamotnieniu Wielkiej Brytanii w wojnie z Niemcami partyzanci szukali oparcia w kraju, który mógłby wesprzeć ich działania. Mimo trudnej sytuacji Brytyjczyków to właśnie Anglia stała się opoką dla ruchów partyzanckich. Najbardziej rozwinięty ruch oporu w okupowanej Europie, mam tutaj na myśli Polskę, był kierowany z Londynu. Autor zwraca także uwagę, że mimo iż to armie klasycznego typu pokonały Wehrmacht, to ruch oporu odegrał kluczową rolę w dziedzinie sabotażu, zbierania informacji wywiadowczych, a także dywersji na tyłach wojsk niemieckich. Mawdsley odwołuje się także do kwestii powstania SOE – Special Operations Executive, brytyjskiej agencji rządowej powołanej w 1940 roku, której celem była koordynacji działań dywersyjnych w okupowanej Europie oraz niesieniu pomocy działającym na jej terenie organizacjom podziemnych.

Przechodząc do głównej części publikacji, autorzy opisali działalność ruchu oporu w takich państwach jak: Belgia, Czechy, Francja, Grecja, Włochy, Holandia, Polska, Skandynawia, Związek Radziecki i Jugosławia. Dla wielu czytelników z pewnością ciekawostką będzie fakt, że między innymi w Belgii, Czechach czy państwach skandynawskich istniał zorganizowany ruch oporu, który odegrał znaczącą rolę podczas II wojny światowej. Autorzy podkreślają jednak odmienność warunków, w jakich przyszło działać konspiratorom z różnych rejonów Europy. Zupełnie inaczej wyglądała walka oraz działalność ruchu oporu w krajach Skandynawskich, Czechach, Belgii oraz Francji niż na wschodzie i południu Europy, gdzie zwłaszcza polski i radziecki ruch oporu miały na swoim koncie wiele spektakularnych akcji zbrojnych przeciwko okupantowi. Szkoda tylko, że autorzy tak mało miejsce poświęcili polskiemu ruchowi oporu. Brytyjscy historycy, opisując nasz kraj, przybliżyli nie tylko ogólną sytuację Polski wraz z początkiem okupacji niemieckiej, ale także i sowieckiej. Autorzy zauważają, że polski ruch oporu zaczął się już wykształcać w chwili kiedy jeszcze trwała kampania wrześniowa, zakończona klęską Polski. Philip Cooke i Ben Shepherd przedstawiają organizację polskiego podziemia, militarne akcje Armii Krajowej oraz najważniejsze wydarzenie w historii polskiego ruchu oporu, czyli powstanie warszawskie w 1944 roku. W książce zabrakło z pewnością wielu ważnych akcji przeprowadzonych przez polskie podziemie oraz dokładnego przyjrzenia się polskiemu ruchowi oporu, który wytworzył swoiste podziemne państwo i był najbardziej aktywną organizacją walczącą przeciwko Niemcom. Praca przeznaczona jest jednak głównie dla czytelników na zachodzie Europy, więc prawdopodobnie autorzy chcieli przybliżyć najważniejsze kwestie odnoszące się do działalności ruchu oporu w okupowanej Polsce.

Niemniej publikacja Philipa Cooke`a i Bena H. Shepherda jest godna polecenia. Autorzy w jednej pracy postarali się scharakteryzować działalność ruchu oporu w okupowanych państwach. Z pewnością nie wyczerpali całego tematu, ale dla czytelnika książka jest bardzo dobrym źródłem informacji o podziemnym ruchu oporu w Europie. Na uwagę zasługuje także bogata bibliografia oraz krótki opis każdego z autorów, podejmującego się opisania ruchu oporu w poszczególnych państwach Europy.

Philip Cooke jest profesorem historii i kultury Włoch na Strathclyde University. Specjalizuje się we włoskiej historii oraz kulturze XX wieku. Jest autorem wielu książek oraz artykułów na temat włoskiego ruchu oporu i jego długoterminowego oddziaływania, m.in. The Legacy of the Italian Resistance.

Ben H. Shepherd jest profesorem nadzwyczajnym historii na Glasgow Caledonian University. Specjalizuje się w wojskowej historii Niemiec i Austrii pierwszej połowy XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem kwestii początków i sposobu prowadzenia wojny przeciwpartyzanckiej.

Autorzy: Philipa Cooke i Ben H. Shepherd;
Tytuł: „Ruch Oporu w Europie 1939 – 1945”;
Wydawca: Wydawnictwo Bellona;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2015;
Liczba stron: 406;
Cena: 35,90 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 14 grudnia 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.