Recenzja książki Joe J. Heydeckera i Johannesa Leeba „Proces norymberski. Trzecia Rzesza przed sądem”

proces„Chcielibyśmy jasno stwierdzić, że nie zamierzamy obwiniać narodu niemieckiego. Gdyby szerokie rzesze narodu niemieckiego chętnie przyjęły program partii narodowosocjalistycznej, niepotrzebne byłyby S.A., niepotrzebne byłyby również obozy koncentracyjne i gestapo. Te słowa wypowiedział główny oskarżyciel amerykański Robert H. Jackson w. czasie otwarcia procesu przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze w 1945 roku. Autorzy zgadzają się z nim z tym punkcie”

Proces zbrodniarzy niemieckich, który miał miejsce w Norymberdze od 20 listopada 1945 roku do 1 października 1946 roku był wydarzeniem, jakiego świat jeszcze nie widział. Po raz pierwszy na ławie oskarżonych zasiedli ludzie odpowiedzialni za wywołanie największego w dziejach ludzkości konfliktu. Do dziś jednak wzbudza kontrowersje fakt, że pokonanych sądzili zwycięzcy, wśród których byli przecież Rosjanie. To przecież Związek Radziecki 23 sierpnia 1939 roku zawarł z III Rzeszą Niemiecką tajny traktat o podziale Polski i jej czwartym rozbiorze. Uwagę na to wydarzenie zwracali oskarżeni, jednak obecność na sali oskarżycieli radzieckich spowodowała, że temat ten został dość szybko zakończony.

Książka Joe J. Heydeckera i Johannesa Leeba to nie tylko relacja z procesu największych zbrodniarzy niemieckich, ale także próba odpowiedzi na pytanie: Co pozostało do czasów współczesnych z procesu norymberskiego oraz czy ludzkość wyciągnęła wnioski z okrutnych czasów II wojny światowej? Autorzy książki uwypuklili sylwetki największych zbrodniarzy wojennych – Göringa, Speera, Ribbentropa, Keitla, Jodla oraz innych nazistowskich polityków, którzy w latach trzydziestych XX wieku rozpoczęli terroryzować Europę i świat.

Podział publikacji również ma wpływ na jej wartość. W pierwszym rozdziale „Wielkie polowanie” autorzy skupili się na przybliżeniu losów Hermana Göringa, który oddał się do niewoli aliantom, licząc, że będą go traktować jako najważniejszego po Hitlerze polityka w nazistowskich Niemczech. W tej części książki Heydecker i Leeb wprowadzili niejako czytelnika w najważniejsze wydarzenia, jakie miały się dopiero rozpocząć. Śmierć Hitlera i Goebbelsa, objęcie rządów w Niemczech przez admirała Dönitza, bezwarunkowa kapitulacja oraz aresztowania najważniejszych polityków III Rzeszy – to najistotniejsze problemy ujęte w pierwszym rozdziale. Autorzy nie zapomnieli także wspomnieć o tajemniczym locie Hessa do Wielkiej Brytanii /Hess zasiadł na ławie oskarżonych w Norymberdze/ oraz o Himmlerze, który uciekając przed sprawiedliwością popełnił samobójstwo.

W dalszej części pracy Joe J. Heydecker i Johannes Leeb skupili się już na procesie w Norymberdze. Rozpoczyna go rozdział „Droga do Norymbergii”, gdzie autorzy między innymi przedstawili sylwetki tych, którzy umknęli sprawiedliwości, jak Martin Bormann oraz spory między światowymi przywódcami odnośnie kwestii osądzenia zbrodniarzy nazistowskich. Dalsza część pracy poświęcona została już procesowi norymberskiemu. A w niej autorzy po kolei relacjonują przebieg największego w dziejach procesu zbrodniarzy wojennych, prezentując nie tylko linię oskarżenia i obrony, ale przede wszystkim ukazują studium całej zbrodniczej machiny niemieckiej nastawionej na ekspansję i eksterminację podbitej na Wschodzie ludności. Heydecker i Leeb scharakteryzowali także najważniejsze osobistości III Rzeszy, jakie zasiadły na ławie oskarżonych, ale pokazali także jaka zależność istniała między nimi. W ten sposób akt oskarżenia udowodnił, że bez współpracy najwyższych nazistowskich dostojników, realizacji zbrodniczych planów z całą determinacją oraz zbrojeń wojskowych nigdy nie doszłoby do największej tragedii w dziejach ludzkości – II wojny światowej.

Autorzy po kolei opisali także politykę prowadzoną przez nazistowskie Niemcy od przejęcia władzy przez Adolfa Hitlera w 1933 roku aż do upadku III Rzeszy Niemieckiej. Proces przejmowania władzy w Niemczech, zbrojenia, odrzucenie Traktatu Wersalskiego, anszlus Austrii, zajęcie Czechosłowacji, napaść na Polskę i inne kraje Europy, wprowadzanie ustaw norymberskich i programu eutanazji, terror na ziemiach okupowanych, zbrodnie wojenne i holokaust. Szczegółowe przedstawienie dwunastoletnich rządów nazistów ukazuje w pracy rzeczowe studium zbrodniczej polityki niemieckiej nastawionej na ekspansje i eksploatacje.

Publikacja Heydeckera i Leeba kończy się rozdziałami poświęconym ogłoszeniu wyroku i jego wykonaniu, ale także próbą ukazania gry, jaką z oskarżycielami prowadził głównie Herman Göring, który jak wiadomo uciekł od sprawiedliwości, popełniając samobójstwo. Ważne aspektem pracy obu autorów jest umieszczenie w książce fragmentów dotyczących paktu Ribbentrop – Mołotow oraz zbrodni katyńskiej. W pracy przytoczone zostało między innymi oświadczenie dr Alfreda Seidla wyjawiającego okoliczności zawarcia tajnego układu pomiędzy Hitlerem i Stalinem. Pojawiająca się podczas procesu próba ukazania, że za zbrodnie katyńską także odpowiadali Niemcy kończy się dla oskarżycieli klęską. Obie sprawy oczywiście, jak piszą autorzy, zostały ostatecznie pominięte, jednak u czytelnika z pewnością pozostanie niesmak, że alianci sądzący nazistowskich zbrodniarzy, sami zawierali z nimi sojusze i prowadzili negocjacje, jak w przypadku konferencji monachijskiej w 1938 roku czy wspomnianym pakcie Ribbentrop – Mołotow w 1939 roku.

Publikacja „Proces norymberski. Trzecia Rzesza przed sądem” to praca z którą powinien zapoznać się każdy historyk, a także osoby interesujące się II wojną światową. Jest to można powiedzieć nie tylko szczegółowy opis procesu nazistowskich zbrodniarzy, ale także krótki zarys działań politycznych, dyplomatycznych i operacji wojskowych, jakie podejmowała III Rzesza Niemiecka między 1933 a 1945 rokiem. To z pewnością podnosi wartość pracy, która ukazuje jedno z najważniejszych wydarzeń po zakończeniu II wojny światowej.

Autor: Joe J. Heydecker i Johannes Leeb;
Tytuł: „Proces norymberski. Trzecia Rzesza przed sądem”;
Wydawca: Wydawnictwo RM;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2015;
Liczba stron: 662;
Cena: 39,90 zł;
Więcej: tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom; 7 grudnia 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.