Recenzja książki Jerzego Feliksa Szymańskiego „Losy skoczka”

„Ocena jego życia i działalność nie jest łatwa. Oficer Wojska Polskiego, uczestnik walk we wrześniu 1939 roku, trzykrotny kurier do kraju, współorganizator szkolenia cichociemnych, a następnie skoczek do okupowanej Polski i uczestnik powstania warszawskiego oraz uciekinier z obozu jenieckiego, był predestynowany do stanie się wzorem patrioty i symbolem poświęcenia dla Polski. Na jego historii cieniem położyły się jego zapiekłość polityczna, skłonność do powierzchownych i niezwykle ostrych sądów, a także brak głębszego kośćca ideowego, co wraz ze skłonnościami do intensywnego życia doprowadziło do wieloletniej współpracy z komunistycznym aparatem bezpieczeństwa, donoszeniem na przyjaciół i znajomych oraz fraternizacji z notablami PRL”

Podsumowanie osoby Jerzego Feliksa Szymańskiego we wstępie do publikacji o jego życiu już na samym początku pokazuje, z kim czytelnik będzie miał do czynienia. Jego historia życia nadaje się na dobry film sensacyjno-historyczny, tym bardziej, że walczył po obu stronach barykady. Bo jak inaczej można powiedzieć o człowieku, który z jednej strony walczył w imię wolnej Polski, a później współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa, która niszczyła tych, chcących wolnej i niezależnej Rzeczypospolitej. Taka jest właśnie historia Jerzego Feliksa Szymańskiego, człowieka o dwóch twarzach.

Publikacja opracowana przez dr hab. Tadeusza Rutkowskiego, który wspomnienia Feliksa Szymańskiego opracował naukowo i opatrzył wstępem, rozpoczyna się od wyjaśnienia pochodzenia i burzliwej młodości bohatera książki. Szymański urodzony w Besarabii, uczył się w Polsce, Francji i Rumunii. Jego życie dorosłe rozpoczyna się kiedy wstępuje do Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Brał udział w konflikcie na Rusi Zakarpackiej, a także podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku. Szymański w chwili wybuchu II wojny światowej miał 30 lat /urodził się 27 września 1909 roku/. Po klęsce Polski, o którą obarczał Szymański polską generalicję, w tym Marszałka Edwarda Rydza – Śmigłego, rozpoczął się najważniejszy epizod w historii Szymańskiego. Bohater książki przedostał się do Budapesztu, bywał także w Paryżu, Londynie i Warszawie, gdzie przybywał w 1939 i 1940 roku jako tajny kurier. Jako utajniony emisariusz Władysława Sikorskiego – Feliks Szymański jeździł jako kurier do okupowanej Polski, gdzie przekazywał tajne rozkazy dla Polskiego Państwa Podziemnego. Ważny epizod dla Szymańskiego to pobyt w Wielkiej Brytanii, gdzie współorganizował powstanie Cichociemnych, najpierw w Briggens oraz później w Audley End. Podróżował także na Bliski Wschód do Iraku, gdzie spotykał się z gen. Władysławem Andersem. Temu epizodowi w życiu Szymańskiego został poświęcony nawet rozdział pt. „Środkowy Wschód. Pucz gen. Andersa” w którym Szymański wspomina, że Anders jawnie sprzeciwiał się gen. Sikorskiemu, który na szefa armii polskiej w ZSRR widział gen. Stanisława Hallera, zaś nie Andersa. To jak pisze ubodło ambitnego polskiego dowódcę, który stał się największym rywalem premiera Sikorskiego o władzę nad wojskiem polskim.

Kolejna interesująca historia związana z Jerzym Feliksem Szymańskim to jego udział w powstaniu warszawskim, a także ucieczka z Oflagu w Woldenbergu, dzisiejszym Dobiegniewie na Pomorzu Szczecińskim. Złapany, zdołał uciec z kolejnego obozu do Szwecji, skąd przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkał do końca życia w Londynie. Okres powojenny w historii Szymańskiego, który zmarł w 1995 roku obejmuje aż pięćdziesiąt lat. W tym czasie nie tylko parał się różnych zawodów, ale przede wszystkim został zwerbowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Pracując dla SB do 1989 roku /prawdopodobnie od lat siedemdziesiątych XX wieku/ niestety nie przysłużył się Polsce. Donosicielstwo, oskarżenia znajomych, a także przekazywanie informacji o ludziach emigracji, organizacjach polskich na emigracji jawnie atakujących rząd komunistyczny w Warszawie, spowodowało, że SB miało spory pożytek z Szymańskiego, przy okazji dobrze mu płacąc za informacje.

W tym czasie Szymański doświadczył także dwóch tragedii rodzinnych. Jego córka została zamordowana w 1973 roku, zaś żona zmarła po wieloletniej chorobie w 1983 roku. Nie może to jednak przesłonić faktu, że ten bohater wojenny, kurier do okupowanej Polski, powstaniec warszawski dał się prawie trzydzieści lat po wojnie zwerbować SB i aktywnie dla niej działać. To z pewnością stanowiło poważną rysę na jego życiu. Zastanawiające jest jednak to, dlaczego człowiek o tak ugruntowanej pozycji, z tak ogromnym poważaniem oraz szacunkiem wielu osób zdecydował się na tak haniebny krok. Odpowiedź znajdziemy w publikacji opracowanej przez Tadeusza Pawła Rutkowskiego.

Losy skoczka Jerzego Feliksa Szymańskiego to opowieść człowieka, którego biografia stanowi brutalny przykład skomplikowania polskiej historii w XX wieku. Z jednej strony Szymański był Oficerem Wojska Polskiego i szkoleniowcem cichociemnych, z drugiej zaś – donosicielem, wieloletnim współpracownikiem komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Życie Szymańskiego pokazuje, że, jak pisze sam autor, „w toczących się dziejach nie ma całkowicie białych i całkowicie czarnych stron”.

Historia Szymańskiego wyróżnia się spośród wielu innych relacji z epoki swoją niejednoznacznością. To fascynujące źródło historyczne zarówno dla tych, którzy interesują się działaniami cichociemnych oraz kulisami innych akcji wojskowych z okresu II wojny światowej, jak i dla czytelników starających się zrozumieć powojenne wybory ideowe Polaków. Lektura nigdy niepublikowanych wcześniej wspomnień to także wyjątkowa okazja do tego, aby poznać mniej znaną stronę wielkich wydarzeń historycznych: spojrzeć na kwestię współpracy z komunistycznym aparatem bezpieczeństwa przez pryzmat patrioty, który jednocześnie współpracował z PRL-owskim systemem.

Jerzy Feliks Szymański, pomimo bohaterskich wyczynów w czasie II wojny światowej (między innymi: ucieczki z obozu jenieckiego, skoków spadochronowych na teren okupowanej Polski, udziału w powstaniu warszawskim), nie był postacią posągową i nie udawał jej. Dodatkowo wstęp autorstwa prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego, który również opracował wspomnienia Szymańskiego, stanowi historyczną bazę umożliwiającą skonfrontowanie opowieści bohatera z faktami, które ten pomija lub których nie dopowiada. Tym samym „Losy skoczka” to nie tylko książka pozwalająca na samodzielną ocenę postępowań Szymańskiego – ciekawej i niepodlegającej jednoznacznej ocenie postaci, lecz także opowieść stanowiąca przyczynek do opisu losów Polaków w XX wieku.

Autor: Jerzy Feliks Szymański;
Opracowanie: Tadeusza Paweł Rutkowski;
Tytuł: „Losy skoczka”;
Wydawca: Wydawnictwo PWN;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2015;
Liczba stron: 664;
Cena: 53,10 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 30 listopada 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.