Recenzja książki Jerzego S. Łątka „Sulejman II Wspaniały. Zdobywca. Władca. Reformator”

8032Panowanie Sulejmana Wspaniałego uznawane jest w historiografii za okres największego rozkwitu Imperium Osmańskiego. Władca Turcji odnosił zwycięstwa nie tylko w Europie, zagrażając nawet Wiedniowi, ale także w Azji. Jego państwo rozciągało się na trzech kontynentach. Sulejman zasłynął także jako wielki prawodawca i reformator swojego państwa. Wszystkie te informacje zawarł w biografii Sulejmana II polski historyk Jerzy Łątka, który skupił się nie tylko na wielkich podbojach Padyszacha, ale także przedstawiając nam historię jego rodziny, zmiany, jakie przeprowadził w swoim państwie, a także kwestię następstwa tronu i jego związku z ukochaną Roksolaną.

We wstępie jednak autor przedstawił historię Turków, ich pochodzenie, wywodzenie się nazwy Osmanów, wędrówki oraz podboje, które zawiodły ich w końcu do Azji Mniejszej. Jak pisze Jerzy Łątka przełomowym wydarzeniem nie tylko w dziejach Turcji, ale też i Europy był upadek Konstantynopola:

„Bizancjum ciągle stanowiło siłę zdolną oprzeć się bitnym koczownikom, stąd ekspansję skierowano przeciwko krajom bałkańskim. Dopiero blisko wiek później, 29 maja 1453 r., Mehmed II zdobył miasto Konstantynopol, wymazując z mapy kiedyś potężne Imperium Bizantyjskie. Upadek Konstantynopola stanowi punkt zwrotny w historii. Oznacza koniec bizantyjskiej cywilizacji, rozwijającej się przez ponad dziesięć stuleci, cywilizacji, która ukształtowała mniej więcej pół Europy”

Autor w swojej publikacji zanim przeszedł do rządów Sulejmana Wspaniałego pokrótce przedstawił także okres rządów ojca Sulejmana – Selima I Groźnego, który mimo że panował zaledwie osiem lat /1512-1520/, dokonał nie tylko kolejnych podbojów, ale potrafił utrzymać jedność państwa, pozostawiając synowi potężne państwo, które mimo swej rozciągłości było stabilnym krajem.

Swoje podboje i sławę Sulejman Wspaniały zyskał już dzięki pierwszej kampanii wojennej. Kampania wojenna w 1521 roku przeciwko Węgrom zakończyła się ogromnym sukcesem – zdobyciem Belgradu, który otwierał Turkom drogę do Europy Środkowej. Władca Turcji w pełni z tej okazji skorzystał. Już pięć lat później, jak pisze Łątka, 29 sierpnia 1526 roku wojska tureckie rozbiły pod Mohaczem armię węgierską Ludwika II Jagiellończyka, który bitwę przepłacił życiem. Na tym etapie publikacji autor dość ciekawie przedstawia także stosunki między Polską a Turcją. XVI-wieczne Królestwo Polski połączone unią z Wielkim Księstwem Litewskim było potęgą militarną i gospodarczą. Sulejman, jak również jego doradcy doskonale zdawali sobie z tego sprawę. Wojna z Węgrami, w której panowali przecież Jagiellonowie musiała odbić się na stosunkach z Polską. Autor jednak przedstawia władcę Porty jako polityka przewidującego, który zdając sobie sprawę, że w przypadku wojny z Polską, Węgrami i Austrią jego wojska mogą zostać nie tylko zatrzymane, ale i odrzucone z Bałkanów. Dlatego tez okres panowania dwóch ostatnich Jagiellonów – Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta w dziejach Polski i Turcji to czas pokoju i stabilizacji między oboma państwami.

Polski historyk wgłębiając się w temat podbojów na Węgrzech ukazuje nam Sulejmana jako przebiegłego polityka, który potrafił wykorzystać rozłam wśród Węgrów. Poparcie Jana Zapolyi, a później Izabeli Jagiellonki i jej syna Jana Zygmunta nie tylko doprowadziło do trwałego podziału Węgier, ale było skuteczną bronią Sulejmana przeciwko Habsburgom. Władca Turcji pokazując swoją siłę oblegając nie tylko Budę, ale także Wiedeń chciał ukazać władcom Austrii swoje możliwości militarne. Choć, jak twierdzi autor, Sulejman w ogóle nie miał zamiaru zdobywać Wiednia w 1529 roku, miało to z pewnością psychologiczny aspekt nie tylko dla Habsburgów, ale dla wszystkich chrześcijańskich władców XVI-wiecznej Europy.

Autor przedstawił nie tylko sukcesy militarne na lądzie, ale również zwycięstwa floty tureckiej na morzu i ocenach. Odnosi się to zarówno do próby opanowania części basenu Morza Śródziemnego, ale także walki na Oceanie Indyjskim, gdzie turecka flota próbowała wyprzeć z tego rejonu Portugalczyków. Jest to także, jak słusznie zauważył polski historyk, najmniej znany okres w dziejach Imperium Osmańskiego XVI wieku.

Okres panowania Sulejmana Wspaniała, jak określił Łątka, był okresem największych triumfów Porty w jej dziejach. Polski historyk oprócz podbojów zarówno na lądzie, jak i na morzu przedstawił także tajniki dyplomacji Padyszacha, który w razie potrzeby zawierał sojusze, traktaty, układy czy rozejmy zarówno z wyznawcami islamu, jak i niewiernymi. Jednym z najciekawszych rozdziałów jest również kwestia żony Sulejmana – Roksolany. Autor nie tylko stara się dowieść, że Roksolana pochodziła prawdopodobnie z Królestwa Polskiego bądź ziem należących wówczas do Państwa Moskiewskiego, ale także ukazuje ogromny wpływ jego wybranki na sprawy polityczne, zarówno te dotyczące kwestii wewnętrznych, jak i polityki zagranicznej.

Osobno również autor opisał stosunki turecko – polskie, a przede wszystkim kwestię walki o wpływy w Mołdawii, wypady Tatarów na polskie ziemie i Kozaków na tureckie /tutaj autor wyjaśnił między innymi pochodzenie i znaczenie słowa Kozak/. W tej części pracy polski historyk świetnie ukazał nam, jak działała dyplomacja obydwu państwa oraz jak, zarówno sułtan i król Polski próbowali zachować dobre stosunki, mimo różniących ich kwestii.

Stanisław Łątka poświęcił także część swojej publikacji na kwestie sztuki, architektury, pisarstwa, a także nauki oraz rodziny Sulejmana Wspaniałego, w tym kwestię następstwa tronu i walki o niego. Ciekawe jest także podsumowanie dokonań i rządów Padyszacha Sulejmana aż do jego śmierci w 1566 roku. Autor pokrótce opisał także dalsze losy Turcji aż do XX wieku, próbując ukazać, jak została roztrwoniona potęga Sulejmana Wspaniałego.

Publikacja Stanisława S. Łątka to dogłębna analiza życia i dokonań największego w dziejach Turcji władcy – Sulejmana Wspaniałego. W książce znajdziemy nie tylko opisy militarnych zwycięstw Padyszacha, ale także jego wpływ na kulturę, sztukę, architekturę i prawo w Imperium Osmańskim. Cenne są również odniesienia do wybranki życia Sulejmana – Roksolany, ale także przedstawione stosunki dyplomatyczne między Portą a Rzeczpospolitą. Książka warta polecenia nie tylko historykom, ale także tym wszystkim, którzy interesują się dziejami Turcji i orientem.

Autor: Jerzy S. Łątka;
Tytuł: „Sulejman II Wspaniały. Zdobywca. Władca. Reformator”;
Wydawca: Wydawnictwo Bellona;
Rok i miejsce wydania: Warszawa 2015;
Liczba stron: 266;
Cena: 19,90 zł
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!
Tomasz Sanecki;
Bytom, 16 listopada 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.