Góruje nad Rozbarkiem – Kościół pw. Świętego Jacka

Kościół pw. Świętego Jacka w Bytomiu - Rozbarku, fot. UM Bytom

Kościół pw. Świętego Jacka w Bytomiu – Rozbarku, fot. UM Bytom

Parafia pw. Świętego Jacka nieodzownie łączy się z średniowieczną legendą głoszącego tutaj kazania Jacka Odrowąża. Jedna z nich głosi, że Świętemu Jackowi rozwiązał się różaniec, a spadające paciorki różańca „Perełki” wpadły do miejscowego źródełka. Od tamtej pory wokół świątyni rozbarskiej można było znaleźć niewielkie kolorowe kamyczki, nazywane „Perełkami św. Jacka”. Legenda o żyjącym na przełomie XII i XIII Świętym przetrwała aż do dziś. Jednak już w XVIII wieku na jego cześć powstała w 1740 roku drewniana kaplica, na miejscu której w 1801 roku wybudowano murowany kościołek wraz z przylegającą dzwonnicą. Kościół przynależał wówczas do parafii Najświętszej Maryi Panny i przetrwał do 1868 roku, kiedy to doszło do pożaru, w wyniku którego rozbarski kościołek uległ poważnemu zniszczeniu. Kilka lat po pożarze podjęto decyzję o budowie nowego kościoła wykorzystując ruiny spalonego na Wzgórzu Jackowym. Brak zgody Gromady Rozbarskiej spowodował jednak odstąpienia od tych planów, ale już w 1873 roku rozpoczęto odbudowę spalonego kościółka, który służył mieszkańcom Rozbarku do 1910 roku.

Powstanie istniejącego dziś kościoła pw. Świętego Jacka było związane ze stale wzrastającą liczbą mieszkańców Bytomia. W 1900 roku liczba parafian Najświętszej Maryi Panny liczyła prawie 35 tysięcy osób, co skłoniło władze kościelne do podjęcia decyzji o budowie nowego kościoła. Wybór padł na Rozbark, gdzie już 12 maja 1908 roku rozpoczęto budowę nowego kościoła, który stoi do dziś. Pomimo trudności przy budowie kościoła /różnica w wysokości terenu, osadzenie fundamentów, uzbrojenie terenu/ budowa kościoła postępowała bardzo szybko. Wszystko to zawdzięczano doskonale opracowanemu projektowi kościoła autorstwa architekta Maxa Giemzy z Katowic, który wzorował bytomską świątynię na romańskiej katedrze w Limburgu nad Lahnem. Już 17 grudnia 1909 roku poświęcono cztery dzwony przyszłej świątyni, zaś w 1911 roku budowa kościoła była ukończona. Jego poświęcenie nastąpiło 20 sierpnia 1911 roku, a jej pierwszym proboszczem został ksiądz Franciszek Strzybny.

Erygacji parafii pw. Świętego Jacka dokonał 1 lipca 1915 roku biskup Adolf Bertram, który na mocy dekretu z dotychczasowej administracji Parafii Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu wydzielił nową parafię liczącą prawie 19 tysięcy wiernych. Nowa parafia swoim zasięgiem objęła między innymi: Rozbark, zachodnią część Brzezin, Stare Góreczko oraz Szarlej. Rok później, część należąca do Brzezin Śląskich została odłączona od rozbarskiej parafii i włączona do nowopowstałej Parafii w Brzezinach. Kolejne zmiany administracyjne nastąpiły w latach dwudziestych XX wieku. 1 stycznia 1926 roku parafia Świętego Jacka została okrojona o kolejne miejscowości, w tym: Stare Góreczko i Szarlej przyznane Polsce po plebiscycie na Górnym Śląsku. W 1927 roku Rozbark przyłączono do Bytomia i mimo późniejszych zmian na mapie administracyjnej pozostał do dziś dzielnicą naszego miasta, podobnie jak kościół Świętego Jacka. Obecnie Parafia pw. Świętego Jacka liczy około 8 tysięcy wiernych i obejmuje swoim zasięgiem głównie tereny Starego Rozbarku oraz Pogody.

Święcenie pokarmów w parafii pw. Świętego Jacka w Bytomiu - Rozbarku, fot. UM Bytom

Święcenie pokarmów w parafii pw. Świętego Jacka w Bytomiu – Rozbarku, fot. UM Bytom

Najbardziej znaną ciekawostką związaną z parafią Świętego Jacka jest Wielkanocne święcenie pokarmów w tradycyjnych strojach rozbarskich. Na ten pomysł wpadł kilka lat temu Piotr Mankiewicz, rozbarczanin, dyrektor Muzeum Chleba w Radzionkowie. Co roku, zawsze podczas Świąt Wielkiej Nocy w parafii Świętego Jacka zarówno dorośli, jak i dzieci w tradycyjnych strojach ludowych odwiedzają kościół, aby poświęcić pokarmy.

Tomasz Sanecki
Bytom, 2 listopada 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.