Recenzja książki Davida G. Williamsona „Polski ruch oporu 1939 – 1947”

coverbig„W grudniu 1942 r. lord Selborne (minister wojny gospodarczej, odpowiedzialny za operacje specjalne na terenie okupowanej przez Niemców Europy” zauważył, że spośród podbitych narodów europejskich jedynie Polacy mogli szczycić się tym, że nie pojawił się wśród nich żaden Quisling. Wynikało to po części z faktu, że Niemcy nie kryli się z zamiarem wymazania Polski z mapy Europy i skazania Polaków na los wiecznych niewolników. Dlatego właśnie możliwości kolaboracji politycznej były niewielkie. Ponadto w Polsce żywa była tradycja romantycznego buntu, która inspirowała inteligencję i korpus oficerski”

Formacje polskiego podziemia niepodległościowego stanowiły największą tego typu grupę w okupowanej Europie. Takie przesłanie stara się ukazać czytelnikowi Dawid Williamson, który na łamach publikacji „Polski ruch oporu 1939 – 1947” przedstawił polski naród walczący z okupantem, walczący o przetrwanie i nie poddający się uciskowi ze strony zarówno nazistowskich Niemiec, jak również Związku Radzieckiego.

Początek książki to wprowadzenie czytelnika w wir wydarzeń, w jakich znalazła się Polska u schyłku lat trzydziestych XX wieku. Odrodzone państwo polskie po 123 latach niewoli było słabe, a walka o granice z Niemcami i Rosją, mimo że przyniosła Polsce wolność, spowodowała także chęć rewanżu obydwu tych krajów na Rzeczpospolitej. Autor pisząc o postępach Adolfa Hitlera, który w 1933 roku przejął władzę w Niemczech, a następnie realizował konsekwentnie swoją politykę zagraniczną /zagarnięcie Austrii i Czechosłowacji/, stara się nakreślić czytelnikowi sytuację w jakiej znalazła się Polska. Nasz kraj otoczony zewsząd wrogami /Niemcy, Rosja, Litwa/, mający jedynie gwarancje niepodległości na papierze udzielone przez Francję i Wielką Brytanię, według autora był skazany z góry na porażkę. Co ważne, na co zwraca uwagę David G. Williamson, już w czasie planowania organizacji wojsk polskich na wypadek wojny, zakładano, że działania partyzanckie i konspiracyjne będą miały szczególnie znaczenie, jako jeden z elementów oporu wobec okupanta.

W dalszej części pracy brytyjskiego historyka czytelnik zapoznaje się z kampanią wrześniową w Polsce i klęską wojsk polskich, na co wpływ miała nie tylko agresja nazistowskich Niemiec, ale także „cios w plecy” zadany przez Związek Radziecki. Williamson skupia się nie tylko na działaniach okupacyjnych na ziemiach polskich, podziale podbitej Polski między III Rzeszę Niemiecką a ZSRR, ale przedstawia także początki Polskiego Państwa Podziemnego, w tym powołanie Służby Zwycięstwa Polski oraz jej przekształcenie 4 grudnia 1939 roku w Związek Walki Zbrojnej.

W głównym rozdziale publikacji „Kronika kampanii” Williamson opisuje nie tylko działania polskiego podziemia na okupowanych ziemiach polskich. Autor starał się pokazać, jaki wpływ miał upadek Francji na polski ruch oporu, jak alianci zapatrywali się na działania Polaków wobec okupanta, ale także pomoc udzieloną Żydom, sytuację międzynarodową Polski w czasie wojny oraz działania polskiego wywiadu na terenach okupowanej Polski, w tym między innymi zdobycie jakże cennych informacji dotyczących tajnego projektu rakietowego prowadzonego przez Wernera von Brauna. Przede wszystkim jednak brytyjski historyk, mimo że dokonał tego dość skrótowo, skupił się na ziemiach polskich. Działania Armii Krajowej, jej reorganizacja, sukcesy i porażki oraz wreszcie kulminacyjny punkt oporu – wybuch Powstania Warszawskiego w 1944 roku, to kwestie poruszone przez autora. Na plus należy także zaliczyć autorowi fakt, że nie tylko skupił się na ruchu oporu wobec nazistowskich Niemiec, ale także pokazał, że Armia Czerwona będąca z jednej strony wyzwolicielem, stała się także drugim okupantem dla Polaków. Williamson pisze o powstaniu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – narzuconego siłą Polakom, ale także postawy Związku Radzieckiego wobec Powstania Warszawskiego i Armii Krajowej, która dla Stalina była ogromnym problemem.

Te kwestie autor kontynuuje w rozdziale „Pokłosie”. W nim zawarł nie tylko sprawę rozwiązania Armii Krajowej, powstania organizacji „NIE”, ale także dalszą walkę polskiego podziemia, tym razem z nowym okupantem. Brytyjski historyk skupił się także na rozwiązaniu Armii Krajowej, organizacji „NIE”, utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, siłą narzuconego Polsce przez ZSRR, a także na wyborach, które zostały poprzedzone zniszczeniem PSL-u za przyzwoleniem Bieruta i Stalina.

Oceniając publikację Davida G. Williamsona należy zwrócić uwagę, że jest to kolejny zachodni historyk, który podejmuje temat Polski pod okupacją niemiecką i stara się przede wszystkim przybliżyć czytelnikom głównie w Wielkiej Brytanii sytuację objętej wojną Polski. Brytyjski historyk bardzo dobrze orientuje się w sytuacji, w jakiej znalazła się Rzeczpospolita Polska w latach 1939 – 1947. Na kartach swojej książki autor połączył wiele wątków, w których ukazał najważniejsze etapy w historii Polski, począwszy od kampanii wrześniowej, przez zbrojną walkę podziemia z nazistowskim okupantem, aż po okres początków stalinizmu w Polsce Ludowej. To niewątpliwie ogromna zaleta tej książki, w której ponadto Williamson zamieścił dość ważne załączniki, między innymi: kalendarium najważniejszych wydarzeń, biogramy najważniejszych postaci czy wspomnienia ocalałych.

Publikacja warta polecenia każdemu, kto interesuje się historią Polski w okresie II wojny światowej i początkach Polski Ludowej. Dobry warsztat, bogata bibliografia, a także przystępny język to kolejne zalety publikacji.

Dr David Williamson – jest autorem specjalizującym się we współczesnej historii Niemiec, historii stosunków międzynarodowych i dyplomacji, II wojnie światowej i Zimnej Wojnie. Wśród jego licznych publikacji należy wymienić: The Third Reich (Trzecia Rzesza), Bismarck and Germany (Bismarck i Niemcy), War and Peace: International relations 1914-45 (Wojna i pokój: stosunki międzynarodowe w latach 1914-45, Mussolini: From Socialist to Fascist (Mussolini: od socjalisty do faszysty), Germany From Defeat to Partition, 1949-63 (Niemcy od klęski do podziału), Europe and the Cold War, 1945-91 (Europa i Zimna Wojna), Germany: 1985 to the Present (Niemcy: od roku 1915 do czasów teraźniejszych), The Siege of Malta 1940-1942 (Oblężenie Malty) i The Age of Dictators (Wiek Dyktatorów). Opublikował także biografię generała lorda Robertsona. David Williamson mieszka w Berkshire, jest wykładowcą i pisarzem.

Autor: Davida G. Williamsona;
Tytuł: „Polski ruch oporu 1939 – 1947”;
Wydawca: Wydawnictwo Rebis:
Liczba stron: 363;
Cena: 47,90 zł
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom; 26 października 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.