Recenzja książki Marka A. Koprowskiego „Żołnierze wyklęci. I znów za kraty”

557„Żołnierze wyklęci. I znów za kraty” Koprowskiego to drugi tom zbioru autentycznych relacji żołnierzy podziemia antykomunistycznego, którzy przeżyli sowieckie więzienia i katownie. Ich relacje niejednokrotnie wstrząsające, są jednak obrazem powojennej Polski, gdzie ludzi walczących w imię niepodległości, niezawisłości i wolności aresztowano, katowano i mordowano w więzieniach jako wrogów Polski Ludowej. W drugiej części autor książki przedstawił relacje dziesięciu żołnierzy antykomunistycznego podziemia, którzy należeli do „Wolności i Niezawisłości”, Narodowych Sił Zbrojnych, Konspiracyjnego Wojska Polskiego i Armii Krajowej. Oprócz ich wspomnień, rozważań i przeżyć, czytelnik powinien dostrzec także ich zawiedzenie faktem, że nie potrafimy dbać o swoją historię i niejednokrotnie sami ją zafałszujemy, powodując tym samym, że bierzemy nie wiadomo dlaczego winę na siebie. Świadczy o tym relacja podpułkownika Zygmunta Mogiły – Lisowskiego, w której czytamy:

„My, Polacy, mamy niestety przedziwny, chorobliwy dar męczeństwa, obciążania siebie i naszego państwa wyrzutami sumienia bez badania historycznego tła i prawdy. Robimy to w interesie (w tym wypadku) nacjonalistów ukraińskich i trudnej do zidentyfikowania grupy politycznie wrogiej Polsce. Pociąga to za sobą samooskarżenie i wprowadzenie w błąd Polaków w imię obcego interesu politycznego, bardzo niechętnego Polsce. Na przykład dla spłycenia faktu ludobójstwa na Wołyniu lansuje się błędną teorię o wojnie polsko-ukraińskiej. Mówi się również, że ludobójstwo na Wołyniu nie zostało dokonano przez OUN-UPA, tylko przez nieokreślone oddziały, na przykład partyzantkę sowiecką”

„Niezależnie od czasu popełnienia, zbrodnia upomni się o prawdę. Stało się tak choćby w przypadku wymordowanych przez Turków Ormian w Baku. Dziś ta prawda, ukrywana przez osiemdziesiąt pięć lat, przyczyniła się do odrzucenia kandydatów Turków do Unii Europejskiej. Myślę, że podobnie będzie również w tym przypadku”

Przez lata władze komunistyczne próbowały zatrzeć o nich pamięć. Choć byli bohaterami i walczyli o wolną i niepodległą Polskę w czasach reżimu komunistycznego, nie wolno było o nich nawet wspominać. Mowa o Żołnierzach Wyklętych, o których po raz kolejny przypomina Marek Koprowski. Autor w dziesięciu relacjach ukazuje nam losy polskich żołnierzy, którzy nie godzili się na narzucone im siłą: rzeczywistość i nowy ustrój. Podejmując nierówną walkę, zostali „wyklęci” przez powojenny reżim komunistyczny, skazujący ich na tortury, wieloletnie więzienia, zsyłki oraz niejednokrotnie karę śmierci. Tą walkę „żołnierze wyklęci” toczyli wiele lat po zakończeniu II wojny światowej. Ich życie to nieustanna walka z reżimem i ciągłym „ukrytym” nadzorem władz komunistycznych, które do końca życia inwigilowały każdego, kto miał odmienne poglądy.

Dzięki relacjom świadków tamtych wydarzeń, między innymi: Zygmunta Mogiły – Lisowskiego, Eugeniusza Kuśmiderskiego, Stanisława Nowaka, Zbigniewa Leopolda Kuciewicza czy Henryka Baldowskiego czytelnik uświadamia sobie jak powojenne władze polskie traktowały każdego, kto próbował podważać ich legalność. Świadkowie wspominają nie tylko bolesną prawdę powojennych lat, ale także jak oprawcy już w wolnej Polsce próbowali zacierać ślady swoich zbrodni, ukrywać się oraz zaprzeczać jakoby to oni brali udział w niszczeniu polskiego podziemia antykomunistycznego. Bolesne jest również to, jak wspomina między innymi Henryk Baldowski, że wiele osób próbowało wykorzystać organizacje kombatancie do innych celów niż ich statutowa działalność. Baldowski jako prezes jednej z nich – Głównego Antykomunistycznego Związku Więźniów Politycznych 1939 – 1989 tak wspominał:

„Udało mi się oczyścić związek z nieodpowiednich osób, które chciały wykorzystać organizację do innych celów, niż te, dla których została stworzona”

Drugą stroną książki Marka Koprowskiego jest dokładny opis represji, jakim poddawani byli zarówno autorzy wspomnień zamieszczonych w publikacji, jak również ich rodziny i przyjaciele. W ubeckich katowniach, więzieniach, zakładach karnych byli poddawani torturom, aby wydobyć nie tylko obciążające ich zeznania, ale także ich przyjaciół. Wielu z Żołnierzy Wyklętych zostało skazanych na śmierć, za to że wierzyło w ideały wolnej i demokratycznej Polski, wielu skazano na wieloletnie więzienia na podstawie fałszywych oskarżeń, zaś ci, którym udało się uniknąć więzienia i wyszli na wolność byli nieustannie inwigilowani przez Urząd Bezpieczeństwa.

Praca Koprowskiego pokazuje nam po raz kolejny, że ludzie walczący o Polskę, ale mający odmienne zdanie, co do jej powojennego kształtu i ustroju byli wrogami Polski Ludowej. Władze komunistyczne za wszelką cenę próbując zlikwidować ruch demokratyczny uciekały się do najgorszych metod, doprowadzając do wielu tragedii rodzinnych. W książce pojawia się również między innymi bardzo ważny wątek osób związanych z podziemiem antykomunistycznym. Do dziś bowiem walczą one o zachowanie nie tylko pamięci o nich, o walce jaką podjęli w imię wolnej Polski, ale także walczą o to, aby jak nigdy nie zatraciła się o nich pamięć. Wspomina o tym między innymi Zbigniew Leopold Kuciewicz:

„Chcielibyśmy, by do społeczeństwa dotarła cała prawda o działalności NSZ /Narodowych Sił Zbrojnych/, a także by miał kto kontynuować nasze tradycje. Weteranów naszych oddziałów jest, niestety, coraz mniej”

Pracę Marka Koprowskiego „Żołnierze wyklęci. I znów za kraty” polecam każdemu historykowi. Publikacja nie tylko przybliża po raz kolejny losy polskich żołnierzy walczących z reżimem komunistycznym, ale ukazuje nam jak władza, jawiąca się za idealną, sprawiedliwą i działającą dla ludu była zakłamana i ciągle obawiała się prawdy, którą zwalczała wszystkimi możliwymi sposobami.

Marek Koprowski – pisarz, dziennikarz, reporter, od ponad dwudziestu lat zajmujący się problematyką wschodnią i losami Polaków na Wschodzie. Jako wysłannik kilku pism odbył ponad sto dwadzieścia wypraw – od Brześcia po Sachalin i Kamczatkę – odwiedzając wszystkie kraje na postsowieckim obszarze. Owocem tych wypraw jest kilkanaście książek oraz tysiące artykułów. Marek Koprowski jest laureatem nagrody „Polcul – Jerzy Boniecki Foundation” za działalność na rzecz utrzymania kultury polskiej na Wschodzie.

Autor: Marek A. Koprowski;
Tytuł: „Żołnierze wyklęci. I znów za kraty”;
Wydawca: Wydawnictwo Replika;
Miejsce i rok wydania: Zakrzewo 2015;
Liczba stron: 359;
Cena: 34,90 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 29 czerwca 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.