Recenzja książki Wolfganga Froese „Historia państw i narodów Morza Bałtyckiego”

historia-pastw-i-narodw-morza-batyckiego_5140„Wiele wydarzeń lub procesów o randze powszechnodziejowej wzięło początek właśnie tutaj. To znad Bałtyku wyruszyły germańskie plemiona, które doprowadziły do upadku imperium rzymskiego. Morze Bałtyckie było też od czasów wikingów najważniejszą platformą handlu między Wschodem za Zachodem, a przez prawie pół tysiąca lat stanowiło geograficzne centrum aktywności Hanzy, najlepiej zorganizowanej wspólnoty gospodarczej wszystkich czasów. W regionie nadbałtyckim narodziło się wreszcie kilka mocarstw, które współokreślały bieg dziejów Europy: Szwecja w XVII oraz Prusy i Rosja w XVIII w.”

„W europejskiej świadomości historycznej obszar nadbałtycki zajmuje jednak niezbyt poczesne miejsce”

Jak widać po przytoczonych cytatach rejon Morza Bałtyckiego z jednej strony w dziejach Europy odegrał kluczowe znaczenie, zaś w z drugiej przez wielu, nawet historyków, jest traktowany po macoszemu. Dzięki publikacji niemieckiego historyka Wolfganga Froesego przynajmniej częściowo znaczenie i rola Morza Bałtyckiego została tutaj docenione. Częściowo dlatego, że w książce Froesego bardzo mało autor poświęcił roli Polski, która przecież była krajem, dla którego dostęp do Morza Bałtyckiego miał zawsze kluczowe znaczenie. Ponadto można zadać pytanie, dlaczego Rzeczpospolitej autor nie wymienia wśród XVII-wiecznych potęg militarnych nad Bałtykiem. To przecież Polska prowadziła nieustanne wojny ze Szwecją o rejony leżące nad Bałtykiem, chociażby o Inflanty.

Razić w oczy może także stwierdzenie ze wstępu autora:

„W basenie Morza Bałtyckiego żyje dzisiaj mniej więc 45 mln ludzi należących do dziewięciu nacji”

Dla mnie, jako historyka znającego liczbę ludności krajów mających dostęp do Morza Bałtyckiego wskazana liczba jest absolutnie nie do przyjęcia. Jeśli weźmiemy już pod uwagę liczbę ludności zamieszkującej Polskę i Niemcy to mamy przecież prawie 120 mln ludzi!!! Zastanawia więc, skąd autor wziął liczbę 45 mln odnoszących się do państw w obrębie Morza Bałtyckiego, tym bardziej, że w książce jest przecież mowa zarówno o dziejach Polski i Niemiec!

Mimo pewnych niedociągnięć lub braków (za brak uważam słabo opisaną historię Rzeczypospolitej Obojga Narodów w kontekście walki o dominację w rejonie Morza Bałtyckiego) publikację niemieckiego historyka oceniam dobrze. Może trochę niepotrzebnie autor pochylił się nad tematem powstania Morza Bałtyckiego i pierwszego osadnictwa w rejonie Bałtyku, bowiem tematy te zostały zbyt ogólnikowo ujęte. Najciekawsze z pewnością są te rozdziały, w których Wolfgang Froese poświęcił między innymi Wikingom i ich roli w rejonie Morza Bałtyckiego, a także duńskim, szwedzkim i rosyjskim próbom opanowania tej części Europy. Autor nie zapomniał także o roli Hanzy w dziejach Bałtyku, prowadzonego tutaj handlu, rozkwitu miast hanzeatyckich, a także roli Bałtyku w czasach współczesnych.

Niemiecki historyk porusza także wiele ciekawostek związanych z Morzem Bałtyckim i jego rolą w tej części Europy. Wśród nich są niewątpliwie te podrozdziały traktujące o: czasach napoleońskich, ruchu abstynenckiego i ograniczenia sprzedaży alkoholu, budzeniu się państw nadbałtyckich do życia w XIX i XX wieku oraz wspomnianej wcześniej roli Hanzy dla tego rejonu.

Książka to także dobre źródło informacji jeśli chodzi o możliwość powtórzenia materiału dotyczącego walk w rejonie Morza Bałtyckiego i prowadzonej polityki zagranicznej przez Szwecję, Danię, Rosję i choć skrótowo, to jednak również Polski. Mimo że autor nie ustrzegł się pewnych braków w swojej publikacji, mogę ją polecić każdemu historykowi jako pracę, która z pewnością uzupełnia oraz próbuje zwrócić uwagę na jakże ważną rolę Morza Bałtyckiego w historii Europy.

Wolfgang Froese – niemiecki historyk, wieloletni wykładowca na Uniwersytecie w Kolonii. Dziennikarz, redaktor czasopisma naukowe oraz autor licznych prac poświęconych historii gospodarczej, społecznej i religijnej Nadrenii i rejonu Morza Bałtyckiego.

Autor: Wolfgang Froese;
Tytuł: „Historia państw i narodów Morza Bałtyckiego”;
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN;
Rok i miejsce wydania: Warszawa 2007;
Liczba stron: 324;
Cena: 23,90 zł;
Więcej tutaj

Polecam!!!
Tomasz Sanecki;
Bytom; 4 maja 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.