Recenzja książki pod redakcją Mirosława Leszka i Teresy Wolińskiej „Konstantynopol. Nowy Rzym”

konstantynopol--nowy-rzym_82427Konstantynopol odegrał w dziejach Europy niejedną kluczową rolę. Jednak najbardziej znanym wydarzeniem związanym z dziejami tego miasta jest jego upadek w 1453 roku. Wówczas sułtan Mehmed II doprowadził nie tylko do zdobycia miasta, ale także likwidacji Cesarstwa Bizantyjskiego. Na gruzach Konstantynopola wyrosło wówczas nowego miasto – Istambuł.

W publikacji pod redakcją Mirosława Leszka i Teresy Wolińskiej historia Konstantynopola nie wykracza jednak tak daleko, aż w głąb XV wieku. W swojej pracy historycy podjęli się opisania dziejów Konstantynopola od IV wieku aż po VII wiek, kiedy to w wyniku osłabienia cesarstwa i zmian demograficznych miasto podupadło. Publikacja nie jest jednak tylko opisem dziejów miasta, ale przede wszystkim opisem zagadnień społecznych, politycznych, ustrojowych, obyczajowych i gospodarczych. Współautorzy książki poruszyli także kwestie religijne, kulturowe, a także poświęcili rozdział topografii i kształtowi urbanistycznemu Konstantynopola. Praca pod redakcją Mirosława Leszka i Teresy Wolińskiej – historyków zajmujących się dziejami wczesnego i średniego okresu Cesarstwa Wschodniorzymskiego oraz kwestiami panowania bizantyńskiego w Italii, Sycylii, a także stosunkami między papiestwem a Konstantynopolem – to niewątpliwie publikacja, która wprowadzi czytelnika w szczegóły dotyczące historii tego pięknego i jakże ważnego w dziejach Europy miasta.

Początek pracy polskich historyków związanych z Uniwersytetem Łódzkim to przede wszystkim charakterystyka powstania miasta, założonego przez Konstantyna, jego nazewnictwo, topografia, ale także odniesienia do starożytnego miasta Byzantion oraz powstania idei Nowego Rzymu, jakim stał się Konstantynopol.

W dalszej części publikacji autorzy książki skupili się na urbanistyce miasta. Zawarli w niej informacje o rezydencjach cesarskich i innych obiektach świeckich, kościołach, portach, ale przede wszystkim o umocnieniach Konstantynopola, będącego jedną z największych twierdz europejskich.

Kolejne rozdziały autorzy poświęcili społecznej strukturze miasta, dworowi cesarskiemu, ceremonii koronacji, osobie cesarza, a także jego kontaktów z poddanymi oraz problematykę władz Konstantynopola. Tej kwestii poświęcona osobny rozdział, gdzie zawarto szczegółowy opis prerogatyw poszczególnych urzędów w Konstantynopolu, ich funkcjonowanie, obsadę personalną oraz organizacje i zadania. Każde ze stanowisk: prefekt, pretor ludowy, kwezytor zostały osobno opisane przez autora tej części pracy Pawła Filipczaka.

Ważną częścią publikacji są zawarte w niej informacji dotyczące kościoła w Konstantynopolu oraz życia religijnego mieszkańców miasta. Konstantynopol będący jednym z najludniejszych i największych miast Europy musiał być bardzo dobrze zaopatrzony w wodę i żywność. Tym sprawom rozdział poświęciła Teresa Wolińska, która opisuje zarówno kwestie zaopatrzenia w wodę – akwedukty, zbiorniki wodne i łaźnie, ale także te dotyczący żywności.

Szczególnie ciekawy wydał mi się rozdział poświęcony smakom Konstantynopola. Czytelnik zapozna się w nim z żywnością, jaką w omawianym okresie mieli do dyspozycji mieszkańcy miasta, co uważano za zdrową żywność, jakich używano owoców, przypraw rodzimych i egzotycznych oraz jak wyglądała bizantyjska dieta.

Końcowe dwa rozdziały historycy poświęcili edukacji oraz rozrywkom. Zwłaszcza ten ostatni rozdział zawiera wiele interesujących spostrzeżeń autora tej części pracy – Teresy Wolińskiej. Jak wyglądał bizantyjski teatr, jakie praktykowano tańce, jaką muzykę grano oraz jakie rozrywki bawiły mieszkańców Konstantynopola na słynnym hipodromie? O jednej z nich tak pisze Teresa Wolińska:

„Rozrywką najbardziej pasjonującą konstantynopolitańczyków były wyścigi w hipodromie, w szczególności wyścigi rydwanów. Swą popularność zawdzięczały po części temu, iż w chrześcijańskim Cesarstwie stopniowo eliminowano krwawe spektakle – walki gladiatorów i walki z dzikimi zwierzętami, jako sprzeczne z moralnością chrześcijańską”

Rozdział ten, podobnie jak część poświęcona żywności wydaje się najbardziej interesujący. Ujęte w nich ciekawostki z życia rozrywkowego mieszkańców Konstantynopola ukazują czytelnikowi, jak ponad tysiąc lat temu bawiono się w święta oraz na co dzień.

Publikację pod redakcją Mirosława Leszka i Teresy Wolińskiej polecam przede wszystkim historykom interesującym się dziejami nie tylko Konstantynopola, ale także dziejami późnego Antyku i wczesnego Cesarstwa Bizantyńskiego. Czytelnik wprawdzie nie znajdzie w książce informacji dot. działań bojowych, prób zdobycia miasta, ale tak cenne informacje jak: struktura demograficzna, opisy urzędów, zwyczajów, kultury, życia religijnego czy urbanistyki miasta wydają się równie ciekawe. Dodatkowym atutem pracy są ilustracje Konstantynopola, mapy – plan regionów Konstantynopola i ogólny plan miasta oraz bogata bibliografia.

Autorzy: Mirosław Leszka i Teresa Wolińska;
Tytuł: „Konstantynopol. Nowy Rzym”;
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2011;
Liczba strona: 752;
Cena: 63,90 zł
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 20 kwietnia 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.