Recenzja książki Calluma MacDonalda „Kreta 1941”

Kreta 1941„Bitwa o Kretę wyróżnia kilka istotnych cech. Była to pierwsza w historii inwazja dokonana z powietrza. Ten nowy sposób ataku powietrznego opracował generał Kurt Student, twórca niemieckich wojsk spadochronowych, korzystając przy tym z rosyjskich doświadczeń z lat trzydziestych”

Tak we wstępie o bitwie o Kretę w 1941 roku pisze Callum MacDonald. Brytyjski historyk stworzył rewelacyjną publikację poświęconą jednemu z najważniejszych i przełomowych podczas II wojnie światowej wydarzeniu. Mowa oczywiście o operacji „Merkury”, a więc desancie wojsk niemieckich na Krecie. Po pierwsze było to uderzenie na wyspę, która miała strategiczne znaczenie ze względu na swe centralne położenie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego. Pod drugie po raz pierwszy w historii wojen inwazję dokonano z powietrza, wykorzystując wojska powietrznodesantowe, które mimo poważnych strat utrzymały kluczowe pozycje i zdobyły wyspę, tak ważną zarówno dla Niemców, jak i Brytyjczyków.

Publikacja Calluma MacDonalda zasługuje jeszcze na uwagę ze względu na fakt, że jest to pierwsze w polskiej literaturze wojenno-historycznej tak rozległe i szczegółowe studium tej kampanii. Znany brytyjski historyk skrupulatnie krok po kroku przedstawia czytelnikowi przygotowania wojsk niemieckich (Wehrmachtu i Luftwaffe) do operacji powietrznodesantowej na Krecie. Autor podzielił publikację na trzy części. W dwóch pierwszych MacDonald skupił się na charakterystyce napastników, czyli wojsk niemieckich oraz obrońców – Brytyjczykach, którym przyszło przełknąć kolejną gorycz porażki.

Brytyjski historyk przedstawiając przygotowania Niemiec do inwazji na Kretę dość trafnie zaprezentował sylwetkę Kurta Studenta, twórcy planu operacji „Merkury”. MacDonald zwraca uwagę, że kariera niemieckiego oficera rozpoczęła się wraz z decyzją Hitlera o rozpoczęciu polityki zbrojnej ekspansji. Autor ukazuje nam także działania polityczne Adolfa Hitlera, który zapewniając sobie traktatem Ribbentrop – Mołotow spokój na Wschodzie mógł rozpocząć wojnę z Polską, a następnie uderzyć na Belgię, Holandię i Francję. Historyk właśnie wydarzeniom w Belgii i Holandii poświęca wiele miejsca w publikacji. To tam wojska niemieckie uderzyły na twierdzę Eben-Emael wykorzystując wojska powietrznodesantowe i to spektakularne wydarzenie MacDonald także przytacza w swojej publikacji.
Jednym z najistotniejszych wydarzeń II wojny światowej był oczywiście atak nazistowskich Niemiec na Rosję 22 czerwca 1941 roku. Oznaczało to, że operacja „Merkury” opracowywana przez Studenta zbiegała się z planem „Barbarossz”, czyli kryptonimie uderzenia na Sowietów. Te fakty analizuje MacDonald w rozdziale „W cieniu planu Barbarossa”.

Odnośnie wojsk brytyjskich i przygotowań do odparcia inwazji niemieckiej na Kretę autor skupił się między innymi na: działaniach Winstona Churchilla w basenie Morza Śródziemnego, gdzie próbował neutralizować wpływy niemieckie i włoskie, polityce Brytyjczyków wobec Bałkanów oraz przygotowaniach do obrony wyspy, która miała dla obu stron kluczowe znaczenie.

Ostatnia część publikacji MacDonalda w całości została poświęcona bitwie o Kretę. Brytyjski historyk dogłębnie analizuje całą kampanię, począwszy od pierwszych ataków niemieckich po próbę obrony przez wojska brytyjskie, a także po punkt zwrotny w tej bitwie – odwrót wojsk brytyjskich z Platanias, co umożliwiło Niemcom odniesienia ostatecznego zwycięstwa na Krecie. Autor w tej części pracy opisał także straty marynarki brytyjskiej, odwrót i decyzję o ewakuacji wojsk z Krety wobec przewagi i zdecydowanej wygranej wojsk niemieckich oraz problem odpowiedzialności za zbrodnie, jakie popełniono w czasie tej kampanii przez wojska niemieckie. Autor zastanawia się w tym miejscu nad kwestią postawienia przed sądem Kurta Studenta, który nie został wydany Grekom, co stwierdza MacDonald pisząc:

„We wrześniu 1947 roku Grecja wystąpiła z wnioskiem o ekstradycję Studenta, który miał być osądzony za zbrodnie popełnione przez jego oddziały w czasie wojny z partyzantami, łącznie ze zniszczeniem Kananos. Ale Brytyjczycy nie wydali go, choć SOE w swoim końcowym raporcie na temat działań na Krecie uznała go za winnego tej zbrodni wojennej”

Publikacja Calluma MacDonalda „Kreta 1941” to znakomite opracowanie poświęcone bitwie, która mogła nawet przesądzić o losach wojny. Zajęcie przez Niemców Krety otwierało im drogę do zajęcia wschodniego basenu Morza Śródziemnego, dzięki czemu mogli zająć ważną dla Anglików Maltę. Brytyjski historyk krok po kroku odtwarza najważniejsze wydarzenia, jakie miały miejsce na Krecie, ukazując cały przebieg walk o tą strategiczną wyspę. Dla historyków i miłośników wojskowości, taktyki i broni to pozycja obowiązkowa!

Callum MacDonald – urodzony w Szkocji historyk, ukończył Edinburgh University i Oksford, profesor na Uniwersytecie w Warwick, specjalizował się w dziedzinie amerykańskiej polityki zagranicznej, historii wojskowości i dyplomacji, a także II wojny światowej. Zmarł w 1997 roku.

Autor: Callum MacDonald;
Tytuł: Kreta 1941;
Wydawca: Wydawnictwo Bellona;
Rok i miejsce wydania: Warszawa 2007;
Liczba stron: 432;
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 23 lutego 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.