Recenzja książki Normana Daviesa „Serce Europy”

Davies_SerceEuropy_500pcx_2_„Niewiele jest chyba na świecie państw, w których system rządzenia byłby tak bardzo pozbawiony powszechnego szacunku, jak to miało miejsce w Polsce. Bez względu na poglądy dotyczące wydarzeń z lat 1980-1981 żaden rozsądny obserwator nie zaprzeczy, że pojawienie się niezależnego ruchu Solidarność ostatecznie dowiodło, że reżim komunistyczny w Polsce stracił zaufanie wszystkich , z wyjątkiem swoich własnych elit”

To fragment pierwszego rozdziału książki Normana Daviesa „Serce Europy”, w której brytyjski historyk ukazuje nam losy naszego państwa najpierw od współczesnych nam lat aż po najodleglejsze dzieje Polski. To jest niewątpliwie jedna z najważniejszych cech tej publikacji. Autor bowiem nie trzyma się utartych schematów. To książka, która ma ukazać Polskę jako państwo w sercu Europy. Kraj, który przez wieki miał decydujący wpływ na losy Europy. Kraj, który na 123 lat zniknął z mapy światy, by wreszcie odrodzić się na gruzach swych zaborców. Kraj, który rodził się w bólach, a za rządów dynastii Jagiellonów stał się europejską potęgą gospodarczą i militarną. Davies w każdym z rozdziałów poświęconych dziejom Polski stara się przybliżyć czytelnikowi najważniejsze kwestie i wydarzenia z danego okresu.

Swoją publikację brytyjski historyk rozpoczął od wydarzeń nam współczesnych. Na początku skupił się na okresie powojennym aż do 1983 roku, a więc dacie zakończenia stanu wojennego w Polsce. Davies ukazuje w nim nie tylko wpływy Związku Radzieckiego w komunistycznej Polsce, ale przede wszystkim próbuje zrozumieć jak mogło dojść do konfliktu państwa z obywatelem i dlaczego władze komunistyczne tak bały się kościoła, tworzącej się Solidarności oraz jakiejkolwiek samodzielności ze strony zwykłych Polaków.

W kolejnych rozdziałach autor porusza kolejne w historii naszego narodu i ojczyzny trudne wydarzenia. II wojna światowa, klęska Polski w kampanii wrześniowej, pozostawienie naszego kraju na pastwę dwóch mocarstw – Niemiec i Rosji i wreszcie traktowanie Polski jako kraju drugorzędnego. Davies zwraca także uwagę na fakt, że wyzwalające ziemie polskie wojska sowieckie razem z wolnością przyniosły także nowy ustrój i gotową już władzę, której nie pomyśli były jakiekolwiek formy demokratyzacji nowej Polski. Z kolei w rozdziale „Dziedzictwo Rozczarowania” brytyjski historyk podjął się analizy krótkich dziejów odrodzonej Rzeczpospolitej w latach 1918-1939. Rola Józefa Piłsudskiego, walka o granice nowej Polski, trudne lata demokracji i wreszcie autorytarne rządy sanacji. Nie bez kozery podtytuł tego rozdziału brzmi „Polski eksperymenty z niepodległością”. Polska po 123 latach, scalające swoje ziemie była państwem w którym demokracja dopiero się rodziła, a elity władze mające różne poglądy polityczne niejednokrotnie zwalczały się nawzajem zamiast wspierać działania na rzecz odbudowy wolnej Polski.

W dalszej części publikacji autor skupia się na dziejach Polski przed i po zaborach, dokładnie analizując przyczyny upadku I Rzeczpospolitej i próby jej wskrzeszenia w XIX wieku. Pod koniec publikacji Norman Davies wraca do XX wieku, opisując głównie przemiany polityczne w naszym kraju, które zakończyły się upadkiem komunizmu i powrotu do systemu demokratycznego.

Davies przedstawia nasz kraj jako państwo serca Europy – z jednej strony będącym przedmurzem chrześcijaństwa, z drugiej łakomym kąskiem dla swoich sąsiadów – Rosji, Austrii, Prus, Szwecji oraz Turcji. Przez wieki – jak zauważa brytyjski historyk – Polska będąca potęgą gospodarczą i militarną decydowała o losach Europy, jednak w XVIII wieku musiała stawić czoła swym sąsiadom, którzy doprowadzili do jej upadku. Mimo niewoli, jak podkreśla Davies, Polacy nie dali o sobie zapomnieć, walcząc przez ponad wiek o wolność, którą odzyskali dopiero w XX wieku.

Publikacja Daviesa jest dobrym uzupełnieniem wiedzy na temat dziejów Polski. Można powiedzieć, że jest krótką analizą historii naszego państwa. Mapy oraz ciekawe zestawienia, w tym między innymi zmieniających się granic Polski, a także ujęcie najważniejszych i przełomowych dla naszego kraju wydarzeń jest dużym atutem tej pracy.

Autor: Norman Davies;
Tytuł: Serce Europy. Polska przeszłość we współczesności;
Wydawca: Wydawnictwo Znak;
Miejsce i rok wydania: Kraków 2014;
Liczba stron: 543;
Cena: 41,93 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam;

Tomasz Sanecki,
Bytom, 16 lutego 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.