Recenzja książki Stefana Kieniewicza „Powstanie styczniowe”

powstanie-styczniowe_7397Powstanie styczniowe z lat 1863-1864 to ostatnie z polskich zrywów przeciwko carskiej Rosji. Podobnie, jak powstanie listopadowe zakończyły się dla nas klęską. Mimo to było po raz kolejny wyrazem polskiego dążenia nie tylko do odzyskania niepodległości, ale przede wszystkim sprzeciwem wobec rosyjskiej polityki wobec Polaków, terroru i antypolskich działań urzędników carskich. Od tego wydarzenia minęło już ponad 150 lat, a wciąż na wiele pytań dotyczących tego zrywu niepodległościowego nie znamy odpowiedzi. Wielu historyków wciąż zadaje sobie pytanie o przyczyny wybuchu powstania, popełnione błędy, a także spierają się o skutki insurekcji ze stycznia 1863 roku. Wszelkie wątpliwości dotyczących opisanych powyżej kwestii rozwiewa polski historyk – Stefan Kieniewicz. Ten jeden z najwybitniejszych znawców historii Polski w XIX wieku, dziejów Warszawy, ruchem chłopskim i wreszcie powstania styczniowego dzięki archiwaliom, tekstom źródłowym i dostępnej literaturze stworzył kompendium wiedzy na temat jednego z najważniejszych zrywów niepodległościowych w dziejach Rzeczpospolitej.

Publikacja Stefana Kieniewicza to całościowe ujęcie kwestii powstania styczniowego. Autor nie tylko skupia się na walkach zbrojnych, sprawach politycznych czy dyplomacji zagranicznej wobec powstania, ale także podejmuje takie tematy jak: chłopski ruch oporu, spory we władzach powstania, dokładne plany dowództwa, rola społeczeństwa w walce o wolną Polską oraz postawa zaborców wobec powstania i działań caratu w jego zdławieniu.

Dzięki temu książka nie ma charakteru publikacji zawierającej wyłącznie suche fakty, lecz jest pracą w której Kieniewicz starał się ująć najważniejsze, najistotniejsze i przełomowe dla dziejów powstania styczniowego wydarzenia. Kieniewicz podzielił książkę na dwie główne części: „Ruch” i „Walka”, gdzie w poszczególnych rozdziałach opisuje krok po kroku wydarzenia związane z powstaniem. Pierwsza część publikacji to próba ukazania przez autora sytuacji wewnętrznej w Królestwie, tworzącego się ruchu narodowego, sporów wokół polskich organizacji spiskowych, ich programy, chłopskiego ruchu oporu, a także tworzące się pierwsze zalążki planu oporu przeciwko caratowi. Kieniewicz nie tylko opisał na łamach swojej pracy organizację oficerską, plany Jarosława Dąbrowskiego, ale także tajne państwo podziemne, reakcję na brankę i wreszcie decyzję o wybuchu powstania styczniowego, które niestety jak się okazało było kolejnym nieudanym zrywem niepodległościowym narodu polskiego.

Walki podczas powstania styczniowego, jego organizacja, zmiany w obozie rządzących, pierwszy kryzys, próby jego opanowanie, postawę państw zaborczych, misje dyplomatyczne rządu polskiego i geneza upadku powstania składają się na drugą część publikacji Stefana Kieniewicza „Walka”. W tej części pracy autor opisuje między innymi kwestie: organizacji powstania, reakcji caratu i państw zachodnich na wieść o jego wybuchu, sprawę dostaw broni, żywności i sprzętu dla walczących powstańców, udział pozostałych ziem polskich w oporze zbrojnych oraz genezę upadku powstania.

Czytelnik sięgając po publikację Stefana Kieniewicza otrzymuje kompleksową wiedzę na temat najważniejszego wydarzenia na ziemiach polskich pod zaborem rosyjskim w II połowie XIX wieku. Całościowe ujęcie tematu powstania styczniowego stawia pracę wybitnego polskiego historyka na pierwszym miejscu jeśli chodzi o opracowania poświęcone tak ważnemu wydarzeniu. Dołączone do publikacji aneksy, mapy i wykresy obrazujące przebieg powstania są dopełnieniem treści, w której Kieniewicz zawarł całą swoją wiedzę i zebrany materiał dot. powstania. Dzięki temu ta książka to dla historyka i znawców tematu lektura obowiązkowa. Szczególnie polecam ją studentom historii. Znajdą w niej wiedzę, której nie zawiera żaden podręcznik historii.

Biblioteka dzieł poświęconych Powstaniu Styczniowemu liczy wiele tysięcy tomów. Składają się na nie wydawnictwa źródeł, pamiętniki, obszerne opracowania i przyczynki, życiorysy spiskowców i partyzantów, eseje poświęcone udziałowi w powstaniu różnych warstw społecznych. Udostępnienie archiwaliów, dokumentów, publikacja drukowanych źródeł, coraz nowsze opracowania poświęcone powstaniu styczniowemu dały impuls autorowi do stworzenia tak bogatej publikacji. Jak napisał w przedmowie Stefan Kieniewicz:

„Podsumowanie tego kolosalnego dorobku należy chyba do ważniejszych zadań historiografii polskiej XIX wieku”

Tak ważne i znaczące w dziejach naszego państwa wydarzenia jak m.in.: powstanie styczniowe zasługują na kompleksowe opracowanie. Wiele bowiem wydarzeń z historii Polski wciąż jest słabo opisana, co odbija się tym samym na wiedzy Polaków o naszym kraju. Bez wątpienia nie można tak powiedzieć o powstaniu styczniowym. Publikacja Stefana Kieniewicza śmiało zasługuje na miano klasyki polskiej historiografii!!!

Autor: Stefan Kieniewicz;
Tytuł: „Powstanie styczniowe”;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2009;
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN;
Liczba stron: 795;
Cena: 44, 90 zł;
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 9 lutego 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.