Recenzja książki Romana Dmowskiego „Wybór pism. Tom I”

Dmowski - wybór pismRoman Dmowski należy do grona jednego z najwybitniejszych polityków XX wieku. Był człowiekiem mającym realny wpływ na losy tworzącej się nowej Rzeczpospolitej, która odrodziła się po 123 latach niewoli. Dmowskiego można śmiało postawić w jednym rzędzie z takimi osobistościami, jak: Marszałek Józef Piłsudski – największy polityczny przeciwnik Romana Dmowskiego, Ignacy Jan Paderewski czy Generał Władysław Sikorski.

Jakie miał jednak poglądy Roman Dmowski, czym się kierował w kwestiach politycznych, narodowych oraz religijnych. Dla wielu historyków postać Dmowskiego wciąż jest mało znana, mimo że jako polityk i działacz niepodległościowy miał znaczący wpływ na odbudowę naszego państwa. Być może zmieni się to dzięki Wydawnictwu Zysk i S-ka, które podjęło się wydania wybranych pism Romana Dmowskiego. Pierwszy tom „Wyboru pism” tego wielkiego polskiego polityka został podzielony na trzy części: „Myśli nowoczesnego Polaka”, „Polityka polska i odbudowa państwa” oraz „Kościół, naród i państwo”. W każdej z wymienionych części znajdziemy poglądy Romana Dmowskiego nie tylko na aktualną sytuację polityczną, ale także odniesienia, rady i wskazówki, jak należy prowadzić polską politykę w przyszłości.

W tej kwestii Dmowski w swojej publikacji zwraca uwagę przede wszystkim na obronę interesów narodowych, jako całość, nie zaś w obrębie danych grup społecznych, co mogło grozić marginalizacją Polaków jako narodu. Przywódca Obozu Narodowej Demokracji szczególną uwagę poświęcił także problemowi prowadzenia polskiej polityki wobec zaborców. W tej części pracy Dmowski porusza sprawę powstań narodowych, między innymi z 1830 i 1863 roku, które zakończyły się naszymi klęskami. Według Dmowskiego zbyt pochopne działania, niepotrzebne emocje w polityce oraz nieprzemyślane decyzje odnośnie powstań miały tragiczne skutki. Przywódca Narodowej Demokracji przestrzega w swojej pracy przed takimi działaniami na przyszłość, które prowadzą nie tylko do umniejszania rangi politycznej Polski na arenie międzynarodowej, ale także do coraz większego ucisku wobec Polaków, prowadzonego przez zaborców.

W kolejnej części „Polityka polska i odbudowa państwa” autor opisuje swoje działania oraz Obozu Narodowego w kwestii przywrócenia Polsce niepodległości. Dmowski odkrywa w niej kuluary prowadzonej polityki wobec Polski przez naszych polityków oraz zachodnie mocarstwa, a także prowadzone rozmowy z aliantami w okresie konferencji pokojowej w Paryżu, których celem było wypracowanie stanowiska w kwestii granic niepodległej Polski. Ta część ze względu na obszerny materiał została podzielona na kilka części. Autor porusza w niej także sprawy dotyczące I wojny światowej, konfliktu zaborców ziem polskich, odradzania się niepodległej Polski na gruzach trzech zaborców: Niemiec, Austro-Węgier i Rosji, a także walkę o granice niepodległej Polski oraz ostateczny kształt nowej Rzeczpospolitej.

W ostatniej części, poświęconej kościołowi Dmowski pochylił się na stosunkami między państwem a kościołem. Mimo że narodowcy mieli początkowo chłodny stosunek do Kościoła Katolickiego, później te poglądy zostały zrewidowane. Dmowski w tej części jasno wskazuje, że kościół jest instytucją współtworzącą państwo, a dotychczasowe wpływy i wkład w budowanie wolnej Polski nie mogą zostać pominięte w odrodzonej ojczyźnie.

Wszystkie trzy części, które składają się na I tom „Wyboru pism” Romana Dmowskiego są analizą ówczesnej sytuacji Polski i Polaków na przestrzeni kilkunastu lat. To dzieło daje nam pełny obraz prowadzonej polityki wobec Polski, zarówno przez zachodnich, jak i polskich polityków na rzecz odzyskania niepodległości. Dmowski analizuje, poddaje krytyce, ale również sugeruje, co należy zrobić, aby ustrzec się wcześniejszych błędów pokoleń, które zbyt pochopnymi decyzjami zaprzepaściły wiele szans na odzyskanie niepodległości.

Publikację Romana Dmowskiego polecam przede wszystkim każdemu historykowi, dla którego jest to okazja do zapoznania się z poglądami, opiniami i działaniami jednego z najważniejszych polskich polityków XX wieku. Praca przywódcy Obozu Narodowego to jedno z najważniejszych źródeł historycznych. Podejmuje ono nie tylko aktualne tematy dotyczące Polski zarówno pod zaborami, jak i niepodległej Polski po 1918 roku, ale zawiera interesujące spostrzeżenia autora, dotyczące przyszłości Rzeczpospolitej w kontekście sytuacji wewnętrznej i polityki zagranicznej.

O publikacji Romana Dmowskiego powiedzieli:

„Jestem Polakiem, więc mam obowiązki polskie – do tej sławnej formuły Romana Dmowskiego dodałbym, że jednym z obowiązków Polaka, jeśli nie każdego w ogóle, to co najmniej takiego, który chce się mienić wykształconym, jest poznać dorobek myśliciela, któremu Polska zawdzięcza odzyskanie niepodległości. Ta edycja trzech podstawowych dla zrozumienia jego myśli i działalności dzieł jest do tego znakomitą okazją”

Rafał Ziemkiewicz

„Myśl polityczna Romana Dmowskiego była często krytykowana – z reguły stronniczo. Albowiem wbrew obiegowej opinii pisarstwo Dmowskiego nie ma wcale charakteru wąsko nacjonalistycznego czy szowinistycznego. Wręcz przeciwnie, mało który polski polityk i ideolog był tak krytyczny wobec wad swojego narodu. Myśli nowoczesnego Polaka, w których Dmowski opisał stan polskiego umysłu, czyta się jak dzieło na wskroś współczesne. Podobnie rzecz się ma z takimi dziełami, jak Polityka polska i odbudowanie państwa czy Kościół, naród i państwo. To aktualne po dziś dzień swego rodzaju podręczniki realistycznego myślenia o miejscu Polski w Europie. Dmowski chciał, żeby jego książki przyczyniły się do przemiany narodu polskiego, jego mentalności tkwiącej w ideologicznych mieliznach XIX wieku. Nie do końca mu się to udało i choćby dlatego warto jeszcze raz, w nowej rzeczywistości, zapoznać się z nimi ponownie. Okaże się, że jego przestrogi i wskazówki nie straciły wiele na aktualności, zachowując zaskakującą świeżość. Tym właśnie mierzy się wartość wielkiej myśli politycznej”

Jan Engelgard

Autor: Roman Dmowski;
Tytuł: Wybór pism. Tom I;
Wydawca: Wydawnictwo Zysk i S-ka;
Rok i miejsce wydania: Poznań 2014;
Liczba stron: 792;
Cena: 53,50 zł;
Więcej: tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 2 lutego 2015 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.