Recenzja książki Władysława Zajewskiego „Powstanie listopadowe 1830-1831”

6085„Wyrzeknijmy więc wszyscy: nie ma Mikołaja! Zamarły na parę sekund izby, galerie i przedsionki. Lecz oto nagle dwa tysiące głosów woła pełną piersią: Nie ma Mikołaja! Niech żyje sejm. W ten oto sposób poseł Jan Ledóchowski pozyskał szturmem niejako jednomyślność sejmu na detronizację”

Akt detronizacji Mikołaja I, króla polskiego podjęty 25 stycznia 1831 roku tylko na krótko dał naszemu krajowi niepodległość. Niepodległość przez nikogo nie uznawaną, niepodległość o którą już wkrótce musiały się bić polskie wojska, nie mające żadnych szans w starciu z jedną z największych ówczesnych potęg militarnych, do jakich należała carska Rosja. A mimo to Polacy w listopadzie 1830 roku podjęli próbę wywalczenia sobie niepodległości, licząc nie tylko na swoje możliwości, ale także mediację zachodnich państw, jak Francji i Wielkiej Brytanii.

W publikacji „Powstanie listopadowe 1830-1831” Władysław Zajewski przedstawia czytelnikowi pełny obraz wydarzeń w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku, które dały początek jednemu z najważniejszych polskich zrywów niepodległościowych w XIX wieku. Zajewski w kilkunastu rozdziałach skrupulatnie, krok po kroku opisuje najważniejsze wydarzenia jakie rozgrywały się na ziemiach objętych powstaniem. Atutem pracy polskiego historyka jest nie tylko przedstawienie przyczyn powstania, działań wojennych i w końcu jego upadku, ale także szerszego spojrzenia na to wydarzenie od strony polskiego duchowieństwa i przede wszystkim mocarstw europejskich, na które tak bardzo liczyli polscy dyplomaci.

Zajewski w swojej publikacji skupia się na najważniejszych wydarzeń z okresu powstania listopadowego. Autor zanim rozpoczął kwestię wojny polsko-rosyjskiej przedstawia czytelnikowi przyczyny wybuchu powstania, noc z 29 na 30 listopada – a więc wydarzenie poprzedzające wybuch powstania i wreszcie wszystkie opcje polityczne, które po rozpoczęciu powstania musiały decydować o tym, w jakim kierunku ono pójdzie. W kolejnej części pracy Władysław Zajewski skupił się na dyktaturze Chłopickiego, gdzie słusznie zauważa, że jego brak wiary w powodzenie powstania zdecydowanie miało wpływ na siłę militarną naszej armii.

Działania wojenne autor przedstawił w formie dość uproszczonej, ale dla czytelnika w pełni zrozumiałej. Tą kwestię Zajewski rozwinął także o działania wojenne na ziemiach zabranych – Litwie i Ukrainie. Dość interesujące są natomiast rozdziały poświęcone duchowieństwu chrześcijańskiemu wobec powstania, a także kwestia postawy mocarstw europejskich w stosunku do sprawy polskiej w trakcie powstania i wojny polsko-rosyjskiej. Zajewski podejmując ten temat zauważa, że mimo poparcia, jakie starali się uzyskać najwyżsi polscy politycy mający wpływy na Zachodzie Europy, żadne z państw sprzyjających Polsce – Francja i Wielka Brytania nie miały zamiary zadzierać z Rosją, z którą łączyły je nie tylko sprawy polityczne, ale i handlowe.

Ostatnie trzy rozdziały autor poświęcił zmierzchowi powstania listopadowego. Krwawa noc 15 sierpnia, dyktatura gen. Jana Krukowieckiego i wreszcie upadek powstania, utopionego w polskiej krwi to najważniejsze kwestie podjęte przez Zajewskiego w ostatniej części pracy. Jak pisze Zajewski:

„Dla narodu naszego insurekcja listopadowa była niewyczerpanym źródłem tradycji, z której następne pokolenia czerpały moc do walki o prawo do życia. Naród, który sam nie tworzy swojej historii – przestaje być narodem”

Tak podsumowuje powstanie listopadowe Władysław Zajewski. Autor słusznie zauważa, że jest to jedno z najważniejszych wydarzeń w dziejach historii państwa polskiego. Z drugiej strony polski historyk wskazuje na błędy, jakie popełniono podczas powstania, a także stwierdza fakt, że nie udało się w pełni wykorzystać potencjału, jakim dysponowali wówczas powstańcy. Choć powstanie i wojna z Rosją z góry mogły zostać uznane za przegrane – Polska sama nie miała szans pokonać potęgi militarnej, jaką było Cesarstwo Rosyjskie – można było o wiele więcej ugrać, jeśli politycy i wojskowi odpowiedzialni za powstanie nie tylko w nie wierzyli, ale podejmowali zdecydowania działania.

Polecam każdemu książkę Władysława Zajewskiego „Powstanie listopadowe 1830-1831”. Ta praca, opatrzona zdjęciami i mapami, to dobre kompendium wiedzy o wydarzeniu, które odbiło się echem w całej XIX-wiecznej Europie. Trafne spostrzeżenia, analizy i konkluzje są dodatkowym atutem tej książki.

Autor: Władysław Zajewski;
Tytuł: „Powstanie listopadowe 1830-1831”;
Wydawca: Wydawnictwo Bellona;
Rok i miejsce wydania: Warszawa 2012;
Liczba stron: 320;
Cena: 27,90 zł
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki,
Bytom, 22 grudnia 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.