Recenzja książki Sławomira Cenckiewicza „Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów”

„Moja książka nie jest jednak kontrapunktem ani polemiczną rozprawą z postkomunistami. Jest przede wszystkim pierwszą porządkującą obecny stan wiedzy o Kuklińskim, naukową próbą opisania jego historii na podstawie materiałów dostępnych w polskich archiwach, publikowanych relacji oraz wszystkiego tego, co niedawno ujawnili Amerykanie na stronie CIA i w autoryzowanej przez amerykańskie służby książce Benjamina Weisera”

Tak o swoje książce pisze Sławomir Cenckiewicz, autor świetnej publikacji poświęconej płk. Ryszardowi Kuklińskiemu. Do dziś mimo upływu już dziesięciu lat od śmierci Kuklińskiego opinie o nim są podzielone. Część uważa go za bohatera, który ujawnił Amerykanom najważniejsze dokumenty dotyczące Układu Warszawskiego, stanu wojennego w Polsce w 1981 roku i spraw wojskowych komunistycznej Polski, przyczynił się do uratowania pokoju i zapobiegł wybuchowi konfliktu zbrojnego. Wielu jednak Polaków uważa płk. Kuklińskiego po prostu za zdrajcę, który łamiąc przysięgę wojskową rozpoczął współpracę z wrogim mocarstwem. Ta kwestia pozostaje do dziś nierozstrzygnięta i budzi kontrowersje w naszym społeczeństwie.

Jaki był jednak Pułkownik Ryszard Kukliński? Czym kierował się wysoką rangą oficer Ludowego Wojska Polskiego idąc na współpracę z CIA? Jak ta współpraca przebiegała i jakie miała znaczenie? Na te pytania odpowiada podpierając się fachową wiedzą autor książki. Na początku publikacji Cenckiewicz przedstawia nam obok polskiego agenta płk. Kuklińskiego innych agentów, którzy działali na rzecz obcych wywiadów. Schwytani, osądzeni i straceni mieli być przykładem dla innych, jak kończą szpiedzy. Obok Kuklińskiego autor wymienia między innymi: płk. Olega Pieńkowskiego, współpracownika CIA, zdekonspirowanego i zamordowanego przez KGB czy Aldrich Ames, zdekonspirowany w 1994 roku i skazany na dożywocie. Cenckiewicz opisuje także, jak ewentualnie mogłyby potoczyć się losy płk. Ryszarda Kuklińskiego oraz jakie były przyczyny jego wpadki. Najważniejsze jest to, że do zdekonspirowania Kuklińskiego nie doszło przez jego błędy lecz niefrasobliwość dyrektora CIA – Williama Caseya.

Kolejny rozdział autor poświęca sowieckiemu scenariuszowi kataklizmu. Historyk przytacza koncepcje radzieckiej doktryny wojskowej, porównuje systemy dowodzenia NATO i Układu Warszawskiego, a także co najważniejsze, jaką rolę w wojnie z Zachodem miało odegrać Ludowe Wojsko Polskiego. Według Cenckiewicza polskie wojsko będące drugą co do wielkości armią państwa Układu Warszawskiego miało odegrać istotną rolę w czasie konfliktu z armiami NATO. Autor krok po kroku opisuje, jakie przydzielono zadania wojskom polskim oraz gdzie miały uderzać nasze główne siły.

„Atomowy szpieg” to nie tylko obraz wywiadowczej działalności płk. Ryszarda Kuklińskiego. To jego historia pobytu w Ludowym Wojsku Polskim od podchorążego do stopnia pułkownika i przede wszystkim związane z tym zadania. Wśród nich autor wymienia między innymi: pobyt w Sajgonie, Hanoi, wspomnienia wojny wietnamskiej, udział w pracach sztabu w czasie najazdu na Czechosłowację i wreszcie nawiązanie współpracy z amerykańskim wywiadem, która do końca życia miała zaważyć na życiu polskiego oficera.

Pułkownik Ryszard Kukliński występujący pod pseudonimem „Jack Strong” był jednym z najważniejszych i najcenniejszych agentów amerykańskich w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku. Dostęp Kuklińskiego do tajnych dokumentów LWP i Układu Warszawskiego pozwolił mu poznać cele, jakimi kierowali się najważniejsi wojskowi w Polsce i Związku Radzieckim. Cenckiewicz dość trafnie zauważa w swojej publikacji, że Kukliński bardzo dobrze potrafił się kamuflować. Z jednej strony był przecież oficerem LWP, zaś z drugim agentem obcego wywiadu. Autor dzięki wykorzystaniu w książce bezpośrednich cytatów Kuklińskiego, jego rozmów z przyjaciółmi spróbował ukazać stan emocjonalny bohatera tej książki. Kukliński w miarę upływu lat z pewnością musiał odczuwać presję dekonspiracji i obawiał się, że jeśli do niej dojdzie grozi mu śmierć.

Cenckiewicz zanim jednak wprowadza czytelnika w okres dekonspiracji, ucieczki i zaocznego skazania płk. Kuklińskiego na śmierć, przytacza historię Włodzimierza Ostaszewicza, który także pracował dla obcego wywiadu. Jego ucieczka była dla Ministerstwa Obrony Narodowej i całego kierownictwa partii nie tyle szokiem, co przede wszystkim potężnym ciosem. Jaki więc szok musiała wywołać informacja o ucieczce płk. Kuklińskiego? Przede wszystkim odkryto, że to on był „kretem” w Sztabie Generalnych i że to Ryszard Kukliński mając dostęp do planów stanu wojennego przekazał je Amerykanom.

Nagłe zniknięcie płk. Ryszarda Kuklińskiego wywołało popłoch w Sztabie Generalnym. Dzięki zdjęciom, notatkom służbowym i relacjom przedstawionym w publikacji Cenckiewicza dowiadujemy się o zakrojonych na szeroką skalę poszukiwaniach nie tylko samego Kuklińskiego, ale całej jego rodziny. Pułkownik Kukliński skazany w PRL na karę śmierci, pozbawiony praw obywatelskich i majątku był także już w czasach III RP ścigany za popełnione przestępstwo. Jak pisze Cenckiewicz najpierw za zdradę, później za szpiegostwo i dopiero wygrana Aleksandra Kwaśniewskiego w wyborach prezydenckich i później SLD w wyborach parlamentarnych doprowadziły do przełomu w sprawie Kuklińskiego, który zgodził się wreszcie na przesłuchania przed polskimi prokuratorami. Autor posługując się cytatami ujawnia nie tylko, jak doszło do umorzenia śledztwa przeciwko Kuklińskiemu, ale także zwraca uwagę na fakt, że z decyzją prokuratorów nigdy nie pogodził się gen. Wojciech Jaruzelski.

Książka Sławomira Cenckiewicza „Atomowy szpieg” poświęcona płk. Ryszardowi Kuklińskiemu to bez wątpienia jedna z najlepszych publikacji biograficznych ostatnich lat! Dzięki umieszczeniu w publikacji cytatów, map, zdjęć i przede wszystkim relacji świadków i osób znających oraz współpracujących z płk. Kuklińskim, czytelnik ma pełny obraz faktów z życia jednego z najbardziej znanych polskich agentów. Polecam każdemu, nie tylko historykom, pracę Sławomira Cenckiewicza. To naprawdę świetna publikacji, która odkrywa na nowo historię Ryszarda Kuklińskiego.

Sławomir Cenckiewicz – doktor habilitowany nauk historycznych, wykładowca akademicki, publicysta. Ma na swoim koncie kilkanaście książek dotyczących historii Polski w drugiej połowie XX wieku, między innymi poruszających tematy: Lecha Wałęsy, aparatu bezpieczeństwa, wydarzeń z grudnia 1970 roku czy wywiadu Polski Ludowej.

Autor: Sławomir Cenckiewicz;
Tytuł: „Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów”;
Wydawca: Wydawnictwo Zysk i S-ka;
Miejsce i rok wydania: Poznań 2014;
Liczba stron: 582;
Cena: 35,50 zł;
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 8 grudnia 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.