Recenzja książki Dennisa Deletanta „Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera”

rumuniaRumunia w czasie II wojny światowej była jednym z najzagorzalszych sojuszników Adolfa Hitlera i III Rzeszy Niemieckiej. Przywódca Rumunii Ion Antonescu bez wahania wykonywał rozkazy z Berlina. Przystępując do sojuszu z Niemcami, przywódca Rumunii liczył, że jego kraj uniknie losu Polski i innych państw pod ścisłą okupacją Rzeszy Niemieckiej. Antonescu, antysemita, swoimi decyzjami i uległością wobec nazistowskich dostojników przyczynił się do zagłady prawie 300 tysięcy Żydów i około 20 tysięcy Romów z Besarabii i Bukowiny. Ten człowiek nie zważając na losy bezbronnych ludzi nie zapobiegł tworzeniu gett, masakry ludności żydowskiej i romskiej oraz wszechobecnej grabieży dóbr Rumunii, w tym między innymi złóż naturalnych.

Książka Deletanta to nie tylko opis postaci Iona Antonescu i jego rządów w Rumunii, ale przede wszystkim ukazanie obrazu państwa i jego rządzących, którzy jako sojusznik wiernie wypełniali polecenia Hitlera, w tym między innymi zagładę Żydów. „Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera” to bardzo ważna na rynku książkowym pozycja. Dzisiaj wciąż mało się mówi o sojusznikach Hitlera, jak: Rumunia, Węgry, Bułgaria czy francuski rząd w Vichy, które aktywnie uczestniczyły w nazistowskiej machinie wojennej i nie tylko. Dzisiaj należy głośno mówić o tych krajach, które stanęły po stronie nazistowskich Niemiec. Na ich rękach bowiem była krew niewinnych ludzi.

Tytuł publikacji „Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera” może nieco zmylić czytelnika. Nie jest to bowiem polityczna monografia poświęcona Rumunii w czasie II wojny światowej, choć pojawiają się tutaj także kwestie dotyczące tego aspektu, a w głównej mierze dotyczy losów Żydów i Romów zamieszkujących tereny Rumunii oraz stosunku władz rumuńskich, w tym Iona Antonescu do sprawy ich eksterminacji.

Deletant podzielił książkę na dwanaście rozdziałów, przedstawiając w nich po kolei, jak doszło do zawiązania sojuszu niemiecko-rumuńskiego, poprzez dojście do władzy Antonescu, jego dyktaturę i rządy absolutne aż po stosunek wodza Rumunii do Żydów i Holocaustu, a także jego wpływu na zagładę i „ocalenie” Żydów!
Autor poświęcił także wiele kwestii „Żelaznej Gwardii”, zamachowi stanu z 23 sierpnia 1944 oraz procesowi Iona Antonescu w Bukareszcie, który zakończył się dla tego zbrodniarza wyrokiem śmierci.

Dzięki sięgnięciu po literaturę angielską, niemiecką, francuską oraz rumuńską, a także materiały archiwalne, publikacja Deletanta jest szczególnie wartościową pozycją książkową. Dla czytelnika, który niewiele wiedział wcześniej o udziale Rumunii po stronie nazistowskich Niemiec, ta praca z pewnością wprowadzi go w najważniejsze kwestie dotyczące udziału tego państwa w polityce, mającej na celu podbicie Europy.

Historyk swoją publikację rozpoczyna od przypomnienia sytuacji międzynarodowej Rumunii w końcu lat trzydziestych XX wieku. Rumunia będąca krajem pod wpływem dwóch mocarstw europejskich – Niemiec i Związku Radzieckiego musiała opowiedzieć się za jednym z nich. Autor pracy wyjaśnia szczegółowo powody opowiedzenie się po stronie nazistowskich Niemiec. Nie zapomniał jednak wspomnieć o wpływach radzieckich, francuskich i brytyjskich.

Wprowadzając czytelnika w wir wydarzeń związanych z kwestią Holocaustu oraz eksterminacji Romów, Dennis Deletant opisuje najpierw przystąpienie Rumunii do sojuszu z III Rzeszą, drogę Iona Antonescu do władzy, ale także skupia się na wewnętrznych sprawach tego państwa, próbując przybliżyć skomplikowaną sytuację polityczną w przededniu II wojny światowej i już w trakcie jej trwania.

Publikacja to jednak w głównej mierze opis postępowania władz rumuńskich wobec Żydów i Romów. Autor podejmuje temat stosunku Antonescu do Żydów i Holocaustu oraz deportacje zarówno ludności żydowskiej, jak i romskiej z Besarabii i Bukowiny. O tym, że odbywało się to na skalę masową potwierdza poniższy cytat autora:

„Masowy charakter deportacji, obejmujących dzieci, kobiety, starszych i chorych, pokazuje wyraźnie, że Antonescu miał zamiar dokonania czystek etnicznych”

Tworzenie obozów dla Żydów w Besarabii i Bukowinie, gdzie stłoczono ok. 50 tysięcy Żydów mówi samo za siebie. Choroby, brak zimowej odzieży, żywności, fatalne warunki sanitarne spowodowały gwałtowną śmiertelność wśród przetrzymywanych. Antonescy dążący do osiedlenia w Transistrii ludności rumuńskiej mieszkającej za Bohem i nie tylko, prowadził aktywną politykę wysiedleń Żydów z tych terenów. Z drugiej zaś strony autor publikacji wskazuje na ważny fakt, że Antonescu odmówił uczestniczenia w tzw. „Ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej” według koncepcji opracowanej pod berlińskim Wansee 20 stycznia 1942 roku. Antonescu nie tylko nie przystąpił do totalnej eksterminacji Żydów, ale wstrzymał w lecie 1942 roku wywózki do Transistrii. Dlaczego Antonescu podjął takie decyzje, co stało za nimi i jak nazistowskie Niemcy odniosły się do podjętych działań rumuńskiego dyktatora? Na te pytania znajdziemy odpowiedź w książce Dennisa Deletanta.

Mimo takiej postawy Iona Antonescu, faktem bezspornym jest, że rumuński dyktator miał krew na rękach. To nie uchroniło od procesu Antonescu, który najpierw obalony w zamachu stanu z 23 sierpnia 1944 roku został aresztowany i przekazany Sowietom. Proces w Bukareszcie był ostatnim epizodem z jego życia. Skazany na karę śmierci został rozstrzelany. Te kwestie także podejmuje w swojej pracy autor publikacji.

„Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera” to nie tylko pozycja książkowa dla historyków. Powinien sięgnąć po nią każdy, kto interesuje się dziejami Rumunii. Warto bowiem wiedzieć, że ten kraj aktywnie uczestniczył po stronie nazistowskich Niemiec w II wojnie światowej, brał udział w wojnie przeciwko ZSRR, a także miał swój niechlubny wkład w eksterminację Żydów i Romów. Książka Dennisa Deletanta zasługuje na bardzo dobrą ocenę. Jedynym mankamentem jest brak zdjęć i map (prócz jednej).

Denis Deletant – profesor wydziału filologii rumuńskiej w School of Slavonic and East European Studies w University College w Londynie.

Autor: Dennis Deletant;
Tytuł: „Rumunia. Zapomniany sojusznik Hitlera”;
Wydawca: Wydawnictwo Bellona;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2010;
Liczba stron: 424;
Cena: 45,60 zł;
Więcej tutaj

Wyjątkowo Polecam!!!

Tomasz Sanecki
Bytom, 15 września 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.