Recenzja książki Ludwika Bazylowa „Ostatnie lata Rosji carskiej. Rządy Stołypina”

ostatnie-lata-rosji-carskiej_7117„Rosja carska zaczęła ostatnie dziesięciolecie swojej egzystencji z wszelkimi pozorami długotrwałej stabilizacji. Najważniejszym czynnikiem było tu oczywiście – stłumienie rewolucji i ugruntowanie silnych, może nawet silniejszych niż kiedykolwiek przedtem, organów władzy wykonawczej, na czele której stanął działacz reprezentujący pod tym względem nieprzeciętne walory – Piotr Stołypin”

Tak rozpoczyna swoją pracę jeden z najznakomitszych polskich historyków, znawca dziejów Rosji – Ludwik Bazylow. Czy Stołypin był w stanie uratować carską Rosję przed kataklizmem, który ją czekał? Jaka była wewnętrzna sytuacja Rosji na początku XX wieku, jak wyglądały rządy Stołypina i dlaczego rządy cara musiały upaść? Na te pytania stara się w precyzyjny sposób odpowiedzieć Bazylow, podejmując w pracy także sprawy narodowościowe, religijne i społeczne.

Publikacja Bazylowa poświęcona została dość krótkiemu, ale jednemu z najbardziej istotnych okresów w dziejach Cesarstwa Rosyjskiego, a mianowicie od rewolucji w 1905 roku aż do śmierci Stołypina w 1911 roku, a więc na trzy lata przed katastrofą dla Rosji, jaką niewątpliwie było przystąpienie caratu do I wojny światowej. Niejako można powiedzieć jest to biografia polityczna Stołpina i jego rządów, którego wysoko ceni polski historyk.

Swoją publikację autor rozpoczyna od historiografii schyłkowego okresu Rosji przedrewolucyjnej. Kolejne rozdziały Bazylow poświęca już kwestii rewolucji i kariery Stołypina, który w 1906 roku objął stanowisko Przewodniczącego Rady Ministrów. Tutaj polski historyk podejmuje dość istotne kwestie. Między innymi sprawa reform agrarnych, próba zmiany stosunków panujących na wsi, tak, aby zamożni chłopi byli, jak to można określić strażnikami pokoju i ładu, miała kluczowe znaczenie dla jego rządów.

W swojej pracy Bazylow nie pomija także takich wątków jak sprawy policji, sądownictwa terroru, kwestii narodowościowych i wyznaniowych. Autor ukazał także problemy polityczne rządu Stołypina, kryzys rządowy w 1909 roku, a także stosunek opozycji do samej postaci Stołypina i jego rządów. Swoją publikację polski historyk kończy na tragicznym dla Stołypina roku 1911, pisząc:

„Od marca 1911 r. gwiazda Stołypina gasła nieuchronnie. W zbyt ostrym konflikcie wyładowały się długotrwały przeciwieństwa między nim a reakcyjną prawicą. Przedstawiciele tego obozu, występując w Radzie Państwa przeciw , wystąpili przeciw Stołypinowi i jego polityce, wystąpili po to, żeby zapobiec ustabilizowaniu się jego silnej pozycji”

Kilka miesięcy później, we wrześniu doszło do tragicznego w skutkach zamachu, w którym, Stołypin został śmiertelnie ranny. To dramatyczne wydarzenie jak pisze Bazylow miało tragiczne skutki dla carskiej Rosji. O skutkach zamordowania Stołypina tak pisze autor książki:

„Stołypin padł i paść musiał w walce z tymi siłami, które nie chciały dopuścić się na płaszczyznę jego bonapartystowskich założeń…”

„Śmierć Stołypina była więc dla caratu w dosłownym sensie katastrofą…”

„Ostatnie lata Rosji carskiej” to publikacja godna polecenia. Już sam fakt, że jest autorstwa Ludwika Bazylowa przemawia na jej plus. Bogata baza bibliograficzna, cenne uwagi w przypisach, a także bardzo dobre rozeznanie tematu są jej dodatkowym atutem. Dla znawców tej problematyki praca Bazylowa to doskonałe podsumowanie ostatnich lat carskiej Rosji i próby jej ratowania przed katastrofą, jaką był upadek gospodarczy i przystąpienie caratu do I wojny światowej.

Ludwik Bazylow – (ur. 4 kwietnia 1915, zm. 17 stycznia 1985) – polski, wybitny historyk, badacz dziejów Europy Wschodniej, zwłaszcza Rosji, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojskowej Akademii Politycznej.

Autor: Ludwik Bazylow;
Tytuł: „Ostatnie lata Rosji carskiej. Rządy Stołypina”;
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2008;
Liczba stron: 506;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki,
Bytom, 8 września 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.