Recenzja książki Jolanty Studzińskiej „Socrealizm w malarstwie polskim”

socrealizm-w-malarstwie-polskim_219552Ostatnio jesteśmy świadkami budzenia się coraz większego zainteresowania tą nieodległą historią Polski i jej sztuki, wcześniej wstydliwie ukrywaną lub po prostu przemilczaną i zamkniętą w narodowe tabu”

„W Polsce, jak i w innych państwach, potrzebna jest przede wszystkim akceptacja przeszłości jako części naszej historii, oparta na rzetelnej wiedzy i zrozumieniu, które są podstawą budowania świadomego społeczeństwa”

Powyższe cytaty znajdujące się we wstępie publikacji Jolanty Studzińskiej „Socrealizm w malarstwie polskim” w pełni oddają to, jak postrzegamy tamte czasy. Dla wielu młodych Polaków okres komunizmu jest niczym odległa historia, z kolei ci, którzy przeżyli te czasy chcą o nich jak najszybciej zapomnieć. Nie pozwala na to jednak autorka, która w ciekawy i rzetelny sposób przedstawiła tamten okres w historii Polski na przykładzie sztuki. Wydana przez Polskiej Wydawnictwo Naukowe książka niczym podręcznik ukazuje nam jeden z wielu aspektów Polski po 1945 roku, a związanym ze sztuką okresu i nurtu socrealizmu.

Socrealizm zarówno w Związku Radzieckim, jak również państwach satelickich po 1945 roku był narzędziem propagandy i walki ideologicznej. Socrealizm w literaturze, malarstwie, rzeźbie, architekturze czy muzyce był wszechobecny wówczas i dziś, chociażby w architekturze, którą na co dzień widzimy w swoich miejscach zamieszkania. Dla wielu z nas jest to sztuka odpychająca, niepotrzebna i przede wszystkim narzucona. Jak jednak wyglądała ona naprawdę. Dlaczego tak bardzo wrosła w nasze społeczeństwo czasów powojennych, dlaczego budzi tyle kontrowersji oraz jaki miała wpływ i znaczenie na zwykłych odbiorców? Na te pytania, na przykładzie malarstwa w socrealizmie, próbuje odpowiedzieć w swojej publikacji Joanna Studzińska.

Autorka pracy w sposób jasny i przejrzysty wyjaśnia wszystkie kwestie związane z socrealizmem nie tylko w Polsce, ale przede wszystkim w Związku Radzieckim. Już we wstępie objaśnia czytelnikowi czego po książce może się spodziewać pisząc:

„Podstawowym założeniem tego opracowania jest analiza źródłowa tekstów programowych, przemówień polityków, wypowiedzi artystów i artykułów prasowych opublikowanych w analizowanym okresie, które są autentycznym świadectwem omawianych faktów artystycznych i historycznych”

Niewątpliwie dobry wstęp jej atutem każdej publikacji. Tak jest właśnie z książką Jolanty Studzińskiej, która jest pierwszym polskim opracowaniem na temat środowiska artystów plastyków tworzących w nurcie socrealizmu, a zarazem ciekawym studium samego malarstwa socrealistycznego w Polsce. Studzińska krok po kroku wprowadza nas w świat socrealizmu, począwszy od wyjaśnienia jak narodził się w swojej ojczyźnie czyli Związku Radzieckim. Krótki rys historyczny poświęcony rządom bolszewików, rewolucji i Stalinowi pozwalają czytelnikowi zrozumieć w jakim kraju tworzyła się nowa sztuka. Następnie autorka przybliża czytelnikowi sztukę powojenną w odrodzonej Polsce tuż po II wojnie światowej, by następnie przejść do meritum sprawy, a więc tworzeniu się sztuki socrealizmu w Polsce Ludowej.

Główne zagadnienia ideologiczne socrealizmu w PRL-u, jego wpływ na polskie malarstwo, stanowisko artystów wobec nowej sztuki oraz opinie, reakcje i postawy, a także próba krytyki nowej sztuki. To tematy, które porusza autorka. Dodatkowym atutem książki są kolorowe zdjęcia polskich malarzy czasów socrealizmu. Ich obrazy przedstawiające pracujących robotników, polską wieś, rozwój przemysłowy Polski Ludowej, traktorzystkę, demonstracje poparcia dla władzy ludowej oraz naszych przywódców są bezcennym materiałem źródłowym nie tylko dla historyków, ale również dla tych osób, chcących zobaczyć, jak wyglądało polskie malarstwo w czasach socrealizmu. Autorka wplatając w poszczególne opisy cytaty artystów, ludzi kultury, a także tych, którzy tworzyli ideologię socrealizmu zdecydowanie podniosła poziom swojej publikacji. Dla znawców tematu autorka zadbała także o dodanie na końcu pracy aneksów w postaci opisów czterech Ogólnopolskich Wystaw Plastyki w latach 1950-1954.

Praca Studzińskiej zasługuje na szczególną uwagę. Praca autorki jest bez wątpienia cennym opracowaniem. Rzetelnie i z pełnią dokładnością podeszła do tematu, słabo znanego ówczesnym historykom i rzadko podejmowanego. A szkoda, bo podjęty przez artystkę wątek zasługuje na głębsze poznanie i zbadanie.

Książkę polecam każdemu, kto interesuje się czasami Polski Ludowej. Naprawdę warto po nią sięgnąć!

Jolanta Studzińska – absolwentka Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu i studiów doktoranckich na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych San Carlos Uniwersytetu Politechnicznego w Walencji w Hiszpanii. Autorka artykułów poświęconych współczesnemu malarstwu, brała udział w licznych wystawach zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych.

Autorka: Jolanta Studzińska;
Tytuł: „Socrealizm w malarstwie polskim”;
Wydawca: Wydawnictwo PWN;
Miejsce i rok wydania: Warszawa 2014;
Liczba stron: 520;
Cena: 79,10 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki,
Bytom, 21 lipca 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.