Recenzja książki Richarda Overy`ego „Dyktatorzy. Hitler i Stalin”

cc206ee39997f071b6ac2db9b0796410„Niełatwo oprzeć się pokusie porównania Hitlera ze Stalinem. W powszechnym odczuciu są to dwa największe upiory dwudziestego wieku, przywódcy odpowiedzialni z różnych powodów i na różne sposoby za większą liczbę niewinnych ofiar niż jakiekolwiek inne postaci w dziejach”

„Natychmiast pojawiają się dwa pytania: czy dyktatorskie rządy Stalina i Hitlera można ze sobą porównywać? I czy należy to robić?”

Richard Overy, brytyjski historyk mimo pojawiających się wątpliwości zdecydował się porównać oba reżimy, które ze sobą współistniały. Józef Stalin, który po śmierci Lenina rozpoczął budowanie swojego imperium opartego na terrorze, miał swego odpowiednika w osobie Adolfa Hitlera. Ten po dojściu do władzy w 1934 roku zaczął budować III Rzeszę Niemiecką, która miała przecież przetrwać tysiąc lat! Obaj tyrani, będący początkowo największymi wrogami, w 1939 roku doszli ze sobą do porozumienia, zawierając sojusz, którego pierwszą ofiarą była Polska. Jak to możliwe, że dwaj żarliwie zwalczający się wrogowie, którzy dążyli do zniszczenia swego rywala zawarli przymierze? Każdemu z nich, zarówno Hitlerowi, jak i Stalinowi ten sojusz był potrzebny w danej chwili. Tym właśnie charakteryzują się reżimy, dla których najważniejsze są cele, osiągnięte nawet za cenę milionów niewinnych istnień.

Porównanie obydwu dyktatur: Hitlera i Stalina z pewnością nie należy do łatwych. Wiele cech łączy tych ludzi, ale jak wiele ich także dzieli. Richard Overy zrobił to jednak bardzo dobrze. Porównując dwóch tyranów autor nie tylko skupił się ich osobach, ale ukazał czytelnikowi, w jaki sposób doszli do władzy, jak tworzyli swoje totalitarne państwo, jaki wpływ miało państwo na gospodarkę, kulturę, naukę i inne dziedziny życia. W czternastu rozdziałach brytyjski historyk ukazał nam nazistowskie Niemcy i komunistyczny Związek Radziecki nie od strony konfliktu wojennego, bitew czy kampanii, ale od wewnątrz, pokazując, jak działały dwa systemu totalitarne, czym się kierowały, czy mają wspólne cechy, czym się różniły i przede wszystkim, jaki wpływ na masy miały pojedyncze jednostki, a więc Adolf Hitler i Józef Stalin.

Autor poświęca wiele miejsca jednej z najważniejszych kwestii, która miała decydujący wpływ na to, jak o sobie myśleli obaj dyktatorze. Chodzi mianowicie o kulcie jednostki. Zarówno w III Rzeszy Niemieckiej, jak i w ZSRR otaczano kultem jednostki zarówno Hitlera, jak i Stalina. Ich geniusz, nieocenione talenty dowódcze i polityczne oraz okazywana przez naród wdzięczność były za ich czasów na porządku dziennym. Overy jednak bardzo ciekawie podsumował kwestię kultu jednostki pisząc:

„Kulty jednostki był w pewnym sensie konieczną fikcją – nieunikniona w świecie, w którym normalni politycy wykazali się niekompetencją, wiarołomstwem lub po prostu bezradnością”

W kolejnych rozdziałach autor porusza także kwestie partii i jej stosunku do wodzów, przyjaciół i wrogów dyktatorów, wpływowi na kulturę, gospodarkę i co najważniejsze – codzienne życie milionów obywateli Niemiec i Związku Radzieckiego. Overy ukazał także system obozów tworzonych w obu reżimach, kwestie militarne oraz wojny totalnej, która rozpoczęła się 22 czerwca 1941 roku. Wówczas dotychczasowi sojusznicy „skoczyli sobie do gardeł”. Najkrwawsza i najbardziej brutalna wojna w dziejach świata, trwająca prawie cztery lata doprowadziła do zniszczenia połowy Europy. Obaj dyktatorzy mając swoją wizję świata próbowali wcielić ją w życie. W przypadku Hitlera załamanie kampanii rosyjskiej było początkiem końca reżimu nazistowskiego w Europie. Z kolei drugi z dyktatorów – Stalin, swoją ideę przeniesienia komunizmu na zachód wcielił w życie w pełnym tego słowa znaczeniu.

Książka Richarda Overy`ego „Dyktatorzy. Hitler i Stalin” to wspaniałe źródło informacji o życiu, politycznej działalności i przede wszystkim osobowości obu tyranów. Mapy, ciekawe zdjęcia oraz dobry styl pisarski są dodatkowym atutem tej pracy. Rzetelna, fachowa z bogatą bazą bibliograficzną publikacja to dla historyka i miłośników II wojny światowej pozycja obowiązkowa.

Richard Overy – brytyjski historyk, specjalizujący się w historii II wojny światowej i III Rzeszy Niemieckiej. Autor ponad 20 publikacji poświęconych II wojnie światowej, III Rzeszy Niemieckiej oraz Związkowi Radzieckiemu.

Autor: Richard Overy;
Tytuł: „Dyktatorzy. Hitler i Stalin”;
Wydawca: Wydawnictwo Dolnośląskie;
Miejsce i rok wydania: Wrocław 2004;
Liczba stron: 742;
Cena: 44,32 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 16 czerwca 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.