Recenzja książki Edwarda J. Drea „Cesarska armia Japonii 1853-1945”

ARMIAokladkaBudziła strach w Azji! Stała się realnym zagrożeniem dla Amerykanów, próbując wyeliminować Stany Zjednoczone z polityki na Dalekim Wschodzie. Bitna, mająca ambitnych dowódców, postępująca zgodnie ze swym kodeksem honorowym, zaś z drugiej strony popełniająca niezwykle okrutne zbrodnie i bezlitosna zarówno dla przeciwników, jak i cywilów. Mowa o armii japońskiej, której doskonałą publikację poświęcił Edward Drea.

Autor w przystępny, ciekawy i rzeczowy sposób przybliżył czytelnikowi losy cesarskiej armii Japonii od 1853 roku, a więc pojawieniem się u japońskich wybrzeży eskadry „czarnych okrętów” komodora Matthew Perry’ego, do 1945 roku, a więc klęski Japonii w starciu ze Stanami Zjednoczonymi. Drea ukazuje nam zetknięcie Japonii rządzonej w połowie XIX wieku przez szoguna z zachodnią rzeczywistością. Szok kulturowy, nowe technologie przywiezione do Japonii, powolny upadek tradycyjnych formacji armii japońskiej oraz co najważniejsze, wewnętrzne walki przerodzone w wojnę domową doprowadziły do przeobrażenia Japonii w mocarstwo światowe na przełomie XIX i XX wieku. Europejczycy i Amerykanie korzystając z chłonnego rynku japońskiego oferowali broń, usługi wojskowe i nowe technologie. Japończycy potrafili to wszystko wykorzystać dokonując przemian w swoim państwie, stając się w przeciągu wieku jedną z najbardziej rozwijających się na świecie gospodarek i potęg militarnych.

Edward Drea ukazuje nam wprowadzane reformy, walki z szogunatem rodu Tokugawa oraz wzmacnianie imperialnej władzy. Japończycy obawiając się zniszczeń, jakich dokonał angielsko-francuski atak na Pekin w 1860 roku, a także rosyjskich zakusów w kierunku wyspy Cuszima zaczeli wprowadzać drastyczne zmiany w armii. Nowa broń, działa, metody walki, rezygnacja z dotychczasowej tradycji w wojsku doprowadziły w końcu do otwartego buntu. Rebelia samurajów pod wodzą Saigo Takamoriego będąca walką o wpływu w armii i chęci utrzymania wpływów w kraju przeobraziła się w krwawą wojnę. Jak pisze Edward Drea:

„W czasie trwania kampanii na północy w latach 1868-1869 armia rządowa górowała liczebnie nad rebeliantami i miała miażdżącą przewagę techniczną i materiałową. O wyniku wojny boshin zadecydowały działy i karabiny a nie samurajskie miecze i włócznie”

Autor bardzo celnie ukazał także nieporozumienia w sztabie głównym armii japońskiej a dowódcami polowymi. Konflikty, brak spójnego planu działania i jednolitej myśli taktycznej uwypukliły problemy japońskiej armii. Zwycięstwo okupione ogromnymi stratami pozwoliło jednak wyeliminować błędy i słabości armii. Jak pisze jednak Edward Drea:

„We wczesnych latach siedemdziesiątych XIX wieku rząd położył podwaliny pod nowoczesną armię narodową, której powstanie sprawiło, ze klasa samurajów utraciła grunt pod nogami”

Spory w Wielkiej Radzie Stanie w październiku 1873 roku wywołane na tle propozycji wysłania ekspedycji wojskowej do Korei, aby siłą zmusić to państwo do nawiązania stosunków handlowych spowodowały rozłam, doprowadzając do wybuchu krwawego powstania samurajów. Jego zakończenie mimo ogromnych kosztów zapewniło armii stabilność i jedność. Autor dość słusznie próbuje ukazać, że Japonia będąca na skraju kolejnej wojny domowej potrafiła sobie poradzić z rebelią, zapewniając państwu spokój i likwidując ostatnie zagrożenie dla scentralizowanego państwa. To z kolei umożliwiło władzom przekształcenie armii w nowoczesną armię bojową, która z biegiem lat stawała się coraz potężniejsza i groźniejsza.

Po raz pierwszy potęgę armii japońskiej Edward Drea ukazał nam na przykładzie wojny japońsko-chińskiej i japońsko-rosyjskiej. Te konflikty były przełomowymi wydarzeniami nie tylko dla Japonii, ale także całego świata. Ukazały one przede wszystkim nie tylko słabość kolosa na glinianych nogach – carskiej Rosji, ale nowoczesną armię japońską, która potrafiła zadać słabej armii rosyjskiej straty, jakich dotąd nigdy nie doznała.

Drea w kolejnych rozdziałach porusza tematy: I wojny światowej, kolejnych zmian i udoskonaleń w armii japońskiej, a także decydujące przygotowania do wojny, która miała stać się największą klęską w dziejach Japonii. Podboje w Chinach, szok po klęskach z Rosją, które zakończyły się wymianą kadry dowódczej i wreszcie przystąpienie do państw OSI, to były decydujące chwile dla Japonii i jej bitnej armii. Podboje w Azji i na Pacyfiku, atak na Pearl Harbor, wojna ze Stanami Zjednoczonymi to najważniejsze wydarzenia przedstawione przez Edwarda Drea w ostatnim rozdziale poświęconym japońskiej armii. Armii, która podbijała Azję nie mając sobie równych, przegrała jednak złą taktyką, brakiem nowoczesnej broni i przede wszystkim najnowocześniejszą bronią, jakiej Japonia nie posiadała – bombą atomową. Jak napisał Edward Drea w epilogu:

„Gwałtowny wzrost potęgi pierwszej nowoczesnej armii japońskiej był niezwykłym osiągnięciem i przedsięwzięciem, które wbrew wszelkim przeciwnościom zakończyło się powodzeniem…”
„…Tym co nadal w największym stopniu tworzy jej popularny obraz, pozostaje jednak jej upadek, popadnięcie w latach trzydziestych XX wieku w bezwzględność i okrucieństwo, którego reperkusje są dziś wciąż odczuwalne na znacznym obszarze azjatyckiego kontynentu. Ta niechlubna spuścizna na zawsze już będzie towarzyszyć wizerunkowi dawnej cesarskiej armii japońskiej…”

Tym cytatem warto jest zakończyć recenzję tej książki. Autor doskonale podsumował to jak odradzała i zmieniła się japońska armia oraz fakt, że kiedy osiągnęła swoje apogeum stała się krwawym mieczem w rękach katów.

Polecam publikację Edwarda Drea każdemu, nie tylko tym, którzy interesują się sprawami militarnymi, ale także i tym osobom chcącym poznać dzieje Japonii w okresie największych zmian, jakie dokonywały się w tym kraju na przełomie XIX i XX wieku. Bogata bibliografia, mapy, bogate załączniki, będące ważnym dodatkiem do publikacji z pewnością podnoszą jej wartość. Każdy, kto sięgnie po książkę „Cesarska armia Japonii 1853-1945” bez wątpienia nie zawiedzie się.

Autor: Edward J. Drea;
Tytuł: „Cesarska armia Japonii 1853-1945”;
Rok i miejsce wydania: Kraków 2012;
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego;
Liczba stron: 406;
Cena: 45.98 zł;
Więcej tutaj

Szczególnie Polecam!!!

Tomasz Sanecki;
Bytom, 14 kwietnia 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.