Recenzja książki „Józefa Dowbor – Muśnickiego – Moje Wspomnienia”

Był jednym z najwybitniejszych dowódców polskich odrodzonej Rzeczpospolitej Polskiej. Odegrał znaczącą rolę nie tylko w tworzonym Wojsku Polskim, ale przyczynił się walnie do ukształtowania polskich granic po zaborach. Mowa o Józefie Dowbor – Muśnickim, którego wspomnienia wydało wydawnictwo Zysk i S-ka. Ta pięknie wydana książka to zbiór wspomnień i przeżyć spisanych przez wybitnego dowódcę, który jak pisze na wstępie:

„Pragnę wstawić nieco niekoloryzowanych wspomnień, z których czytelnik wyczuje, jak wielkim nieszczęściem była dla nas utrata wolności i jak dużych trzeba było wysiłków, by zdyscyplinować wolę, uniknąć przeciętności, zachować własną narodowość i wiarę w sprawiedliwość dziejową. Rad byłbym, aby pamiętnik mój stał się przestrogą dla następnych pokoleń…”

Te słowa Józefa Dowbor-Muśnickiego w pełni oddają to, co autor tej pracy chciał przekazać czytelnikowi. Swoje wspomnienia Muśnicki rozpoczyna od lat dziecinnych, dość szybko przechodząc do tematu kariery wojskowej, którą rozpoczął mając zaledwie 14 lat. Wówczas wstępując do Korpusu Kadetów w Petersburgu autor nigdy nie zapomniał o polskiej mowie i ojczyźnie. Jak pisze we wspomnieniach:

„…My wszyscy stale o Polsce myśleliśmy, kochaliśmy Ją na pewno nie mniej od tych, którzy w Niej bez przerwy mieszkali”

Dowbor-Muśnicki w armii rosyjskiej służył ponad 30 lat, biorąc udział między innymi w wojnie rosyjsko-japońskiej w 1905 roku oraz I wojnie światowej. Z zapałem autor wspomnień opowiada o tych wydarzeniach, ukazując nie tylko swoje odczucia w tych sprawach, ale co ważne dla czytelnika pokazuje, jak wówczas wyglądała carska Rosja z punktu widzenia rosyjskiego oficera, pochodzenia polskiego. Dla Muśnickiego sytuacja diametralnie zaczęła się zmieniać w 1917 roku. Wówczas zaczęła się tlić nadzieja na wolną Polskę. Fatalna sytuacja na froncie wschodnim, załamanie się rosyjskiej gospodarki, rozwijające się dążenia do rewolucji, zupełnie odmieniły świat autora biografii.

Właśnie tym aspektom poświęcił kolejne rozdziały Muśnicki. Szansa na odzyskanie niepodległości przez Polskę, organizacja I Korpusu Polskie w Rosji i wreszcie dowództwo nad tworzącą się armią w Wielkopolsce ujawniły talenty wojskowe i organizacyjne generała. To sprawiło, że stał się on niewygodnym rywalem dla Józefa Piłsudskiego. Sam autor wspomnień miał tego świadomość, pisząc:

„Przyznając Piłsudskiemu dużo cech dodatnich, nawet genialnych, nie miałem powodu odnosić się z ufnością, bo od chwil kiedy o jego istnieniu się dowiedziałem (bodaj w 1912 r.) wyczuwałem, że jest to człowiek krańcowo mi przeciwny… Nie miałem powodów zmieniać swoich poglądów w celu zdobycia zaufania lub przypodobania się Piłsudskiemu i wejścia w kontakt z ludźmi jego otoczenia, których działalność była wręcz skierowana przeciwko mnie…”

Muśnicki w dalszej części swych wspomnień nie ukrywał, że Piłsudski na każdym kroku pomniejszał jego zasługi i rolę w walce o niepodległy byt Rzeczpospolitej. Szkalowanie, dyskredytowanie osoby generała, inwigilacja i próba przekazania mu dowództwa nad Armią Południową, którą Muśnicki odrzucił, rzucają cień na stosunki z Naczelnym Wodzem. Jego dymisja jesienią 1920 roku i odejście w stan spoczynku była dla Wojska Polskiego ogromną stratą, jednak nie dla Piłsudskiego, któremu ubył groźny rywal.

Swoje wspomnienia generał Józef Dowbor – Muśnicki kończy epizodem w maju 1926 roku, czyli zamachem stanu dokonanym przez Józefa Piłsudskiego. We wspomnieniach dość jasno wyraża się o nich generał pisząc:

„Wypadki majowe były dla mnie najprzykrzejszymi chwilami mego życia. Wzmogła się we mnie pogarda dla takiego ustroju”

Ten cytat dość jednoznacznie wskazuje, jakie poglądy i jak czuł się wówczas Muśnicki. Nie godząc się z taką sytuacją wyjechał do swego majątku w Batorowie, gdzie zmarł w 1937 roku. Jego wspomnienia powstały w Lusowie koło Poznania gdzie udał się po dymisji w 1920 roku. Wydano je drukiem w 1935 roku, a więc dwa lata przed śmiercią ich autora.

Wspomnienia Józefa Dowbor – Muśnickiego wydane przez Wydawnictwo Zysk i S-ka to doskonała lekcja historii Polski i jej walki o odzyskanie niepodległości. W tle wydarzenia międzynarodowe, rewolucja w Rosji, I wojna światowa i wreszcie wojna polsko-bolszewicka z perspektywy ich uczestnika. Polecam każdemu tą wspaniałą publikację. To cenne źródło wiedzy, której nie znajdziemy w podręcznikach historii.

Autor: Józef Dowbor – Muśnicki;
Tytuł: Moje Wspomnienia;
Wydawca: Wydawnictwo Zysk i S-ka;
Liczba stron: 868;
Cena: 53,50 zł;
Więcej: tutaj

Szczególnie Polecam!!!
Tomasz Sanecki,
Bytom, 31 marca 2014 r.

Możliwość komentowania jest wyłączona.