Recenzja książki Christophera R. Browninga „Geneza ostatecznego rozwiązania. Ewolucja nazistowskiej polityki wobec Żydów, wrzesień 1939 – marzec 1942”

Ta publikacja to dogłębne studium wiedzy na temat ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w Europie. Począwszy od napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku aż po konferencję w należącej do SS wilii nad jeziorem Wannsee pod Berlinem w styczniu 1942 roku, czytelnikowi wyłania się dogłębny stan poczynań i prowadzonych operacji mających na celu wyniszczenie narodu żydowskiego w okupowanej Europie.

Autor rozpoczynając publikację skupia się w początkowej jej fazie na okupowanej Polsce, gdzie hitlerowskie Niemcy stworzyły laboratorium polityki rasowej.

„Niemiecka napaść na Polskę we wrześniu 1939 roku i późniejsza okupacja były wydarzeniami o podstawowym znaczeniu dla ewolucji polityki antyżydowskiej w kierunku ostatecznego rozwiązania. W ręce Niemców wpadło wówczas ponad 2 miliony polskich Żydów, a pod koniec roku, w chwili zamknięcia granicy między niemiecką a rosyjską strefą okupacyjną, pozostało około 1,7-1,8 miliona”

Getta, obozy zagłady, masowe morderstwa, deportacje, przymusowe roboty. Tak wyglądała codzienna rzeczywistość Żydów w Polsce i nie tylko. Na terenach podbitych przez nazistowskie Niemcy na ludności żydowskiej dokonywano niewyobrażalnych okrucieństw i mordów. Kiedy w czerwcu 1941 roku Niemcy zaatakowały Związek Radziecki, w pierwszym półroczu wojny naziści, jaki pisze Christopher Browning wymordowano około 800 tysięcy Żydów.

„Niemcy od początku prowadzili zapowiadaną już we wczesnych planach wojny na wyniszczenie politykę terroru, która z czasem nabierała impety. Już pod koniec 1941 roku liczba ofiar wśród cywilów i jeńców była zatrważająca. Wymordowano 500 000 – 800 000 Żydów, w tym kobiety i dzieci – co oznacza, że dziennie zabijano średnio 2700 – 4200 osób – a całe regiony zostały uznane za wolne od Żydów”

Przedstawione liczby dotyczące mordowanych Żydów na ziemiach rosyjskich są zatrważające. Jak zauważa autor pracy podbój Związku Radzieckiego umożliwił stworzenie warunków na drodze do całkowitej eksterminacji Żydów na terytorium Związku Sowieckiego. Kluczowe jednak decyzje i to dotyczące wszystkich Żydów w okupowanej przez Niemcy Europie zapadły podczas konferencji nad jeziorem Wannsee pod Berlinem w styczniu 1942 roku. To tam Reinhard Heydrich przedstawił skrupulatny i bezlitosny plan wobec Żydów. Mimo że kilka miesięcy później organizatora konferencji i programu zagłady Reinharda Heydricha nie było wśród żywych – zmarł w wyniku zamachu na swoje życie w czerwcu 1942 roku – cała machina ludobójstwa pracowała i zbierała krwawe żniwo w najokrutniejszych obozach zagłady, gdzie ginęły miliony niewinnych ludzi.

Christopher Browning ukazuje także największych zbrodniarzy, którzy bezpośrednio brali udział w tym ludobójstwie. Odpowiedzialność Hitlera, Himmlera, Heydricha, Eichmanna za dokonywane zbrodnie jest bezsprzeczna. Eksterminacja Żydów, jak pisze autor publikacji, była doskonale zaplanowanym projektem, który realizowano z całą zapalczywością do końca istnienia Rzeszy Niemieckiej. Projekt wywozu Żydów na Madagaskar, powstanie gett, obozów koncentracyjnych, cała nazistowska polityka i gospodarka prowadzona wobec Żydów – te sprawy porusza Browning w książce „Geneza ostatecznego rozwiązania”. Autor próbuje ukazać czytelnikowi nie tylko ogrom ofiar, jakie pochłonęła nienawistna polityka Nazistów, ale przede wszystkim w jaki sposób zaplanowaną tą najohydniejszą zbrodnię w dziejach ludzkości – eksterminację narodu żydowskiego.

Ta książka to doskonała praca opisująca całą ewolucję nazistowskiej polityki wobec Żydów w okresie 1939 – 1942, a więc w czasach największych podbojów Wehrmachtu. Wraz z podbojami zmieniały się koncepcje najwyższych dostojników III Rzeszy Niemieckiej wobec Żydów. Stawały się one coraz bardziej brutalne. Los Żydów znalazł się bowiem w rękach kilku osób, dążących bez opamiętania do eksterminacji narody żydowskiego. Do nich z biegiem czasu dołączali zwykli ludzi, którym nazistowska propaganda przedstawiała Żyda jako winnego upadku Niemiec po I wojnie światowej i wroga narodu niemieckiego.

O zbrodniach popełnianych nie tylko przez nazistów na Żydów należy i trzeba pisać. Bez zastanowienia polecam każdemu tą publikację. To wspaniałe kompendium wiedzy o losach narodu żydowskiego, który mimo projektu całkowitej jego zagłady, oparł się jej, a my dzisiaj dzięki zachowanym dokumentom, świadkom i relacjom tych, którzy przeżyli mogliśmy poznać prawdę o Holocauście.

Autor: Christopher R. Browning;
Pełny Tytuł: „Geneza ostatecznego rozwiązania. Ewolucja nazistowskiej polityki wobec Żydów, wrzesień 1939 – marzec 1942;
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego;
Miejsce i rok wydania: Kraków 2012 rok;
Liczba stron: 595;
Cena: 66.51 zł;
Więcej: tutaj

Polecam!!!
Tomasz Sanecki,
Bytom, 24 marca 2014 r.

1 Komentarz

  1. Bardzo interesująca jest przyczyna, dla której zło stało się w pełni akceptowalne. Zbrodniarze wojenni w większości mówią: „My tylko wykonywaliśmy rozkazy”. Jak pokazywały eksperymenty w psychologii społecznej po IIWŚ każdy z nas może przeobrazić się w „bestię” – wystarczy mundur i postawiony obok autorytet.
    Książkę z pewnością przeczytam:)