Recenzja książki Jarosława Molendy „Krystyna Skarbek – królowa podziemia czy zdrajczyni?

Jak sam autor pisze próba rekonstrukcji jej życia przyniosła więcej pytań niż odpowiedzi. W naszym kraju jej nazwisko prawie w ogóle nieznane i dopiero dzięki odtajnieniu części akt na światło dzienne wyszły dokumenty świadczące o roli, jaką odegrała bohaterka biografii Molendy – Krystyna Skarbek. Do dziś trudno mówić tak naprawdę jaką rolę odegrała ta kobieta w II wojnie światowej. Wiele akt uległo zniszczeniu podczas pożaru w 1946 roku na Baker Street, gdzie mieściła się siedziba połączonych organizacji: SOE (Kierownictwo Operacji Specjalnych) i SiS (Secret Intelligence Service), część została po prostu zniszczona przez Brytyjczyków obawiających się niekontrolowanego upublicznienia dokumentów, które mogły zagrozić Wielkiej Brytanii. To miało bezpośredni wpływ na fakt, że tylko strzępy informacji udostępnione w 2003 roku, a dotyczące Krystyny Skarbek, w żaden sposób nie odpowiedzą na podstawowe pytanie – kim była i jaką rolę odegrała w II wojnie światowej.

Jarosław Molenda już na okładce zaznaczył czytelnikowi dość znaczący fakt, mówiący o tym, że bohaterka tej publikacji była „ulubioną agentką Churchilla”. Premier Wielkiej Brytanii słynął bowiem w ufność swego wywiadu, który na całym świecie realizował dość niebezpieczne misje, wśród których były i te realizowane przez bohaterkę książki.

Pochodząca z arystokratycznego rodu Krystyna Skarbek nawiązała współprace z wywiadem już w 1939 roku. Prowadząc dość niebezpieczne misje przekraczając wielokrotnie Tatry szlakiem kurierskim narażała się na ogromne niebezpieczeństwo, unikając kilkakrotnie śmierci. Bohaterka książki Molendy zawdzięczała to nie tylko swojej inteligencji, opanowaniu nerwów, ale przede wszystkim przebiegłości. Oddała cenne usługi wywiadowi w Polsce, na Węgrzech, działała na Bliskim Wschodzie i we Francji. Autor w publikacji nie tylko skupia się na niebezpiecznych, często mający dramatyczny przebieg akcji szpiegowskich z udziałem Krystyna Skarbek, ale także na jej życiu prywatnym, między innymi związku z Andrzejem Kowerskim.

Autor książki porusza także dość ważną kwestię zwłaszcza dla nas – Polaków. Jest nią sprawa traktowania Polski przez Brytyjczyków w okresie kiedy II wojna zmierzała ku końcowi. Mnie szczególnie uderzyły przytoczony słowa premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla do zwycięzcy spod Mont Cassino – gen. Władysława Andersa:

„Mamy dosyć wojsk, więc już nie potrzebujemy waszej pomocy. Może Pan wycofać swoje dywizje, obejdziemy się bez nich”

Te słowa po raz kolejny świadczą jak niewdzięczni byli wobec naszej pomocy nasi sojusznicy. Takich określeń w publikacji Molendy nie brakuje, nie lepiej potraktowano także bohaterkę książki:

„Pod koniec wojny brytyjski wywiad poinformował ją, że nie ma dla niej więcej żadnych zadań, co ją rozgoryczyło”

Tak postąpiono z jedną z najlepszych agentek brytyjskich, która po wojnie nie potrafiła się odnaleźć w nowym świecie. Na dodatek los jej nie szczędził. Nie ominęły ją oskarżenia o zdradę, podejrzenia że pracowała jako podwójna agentka. W końcu została zamordowana. Tylko dlaczego? Czy był to wyrok, bo wiedziała za dużo, czy też sprawa przypadku lub zazdrość jednego z jej kochanków? A może zginęła tak jak postać Vesper Lynd z „Casino Royal”, debiutanckiej powieści z 1953 roku Iana Fleminga o agencie 007. Bo to właśnie na osobie Krystynie Skarbek wzorował się twórca „Casino Royal”. Całą prawdę o naszej bohaterce skrywają brytyjskie archiwa, wciąż dla nas niedostępne i pełne tajemnic.

Historycy jednak do dziś spekulują, czy nie było to jednak zabójstwo polityczne, czy dalszy ciąg gry wywiadów. Krystyna miała posiadać wiedzę o losach ocalałej ponoć z katastrofy gibraltarskiej córki generała Sikorskiego. Czy ta wiedza ją zabiła? Tego prawdopodobnie nigdy się nie dowiemy.

Jarosław Molenda – absolwent filologii klasycznej UAM w Poznaniu, dziennikarz magazynu podróżniczego „Dookoła Świata”, współodkrywca prekolumbijskich ruin w Peru, członek South American Explorers, były współpracownik kolegium redakcyjnego Encyklopedii Geograficznej Świata.

Autor: Jarosław Molenda;
Tytuł: Krystyna Skarbek – królowa podziemia czy zdrajczyni?
Wydawnictwo: Bellona;
Liczba stron: 335;
Cena: 27,90 zł;
Więcej tutaj

Gorąco Polecam!!!
Tomasz Sanecki,
Bytom, 10 lutego 2014 r.

2 Komentarze

  1. Agentka samouk bez przeszkolenia wojskowego nadaje sie tylko do sluzby w czasie wojny gdy brakuje ludzi na froncie wiec nic dziwnego ze po wojnie zrezygnowano z jej uslug.
    Tajemnica corki generala nie jest tak istotna jak sama smierc generala sikorskiego.
    Znajac ta prawde,losy polakow wysiedlonych do kanady i reszte faktow dotyczacych polakow na wyspach brytyjskich nie nalezy gloryfikowac anglikow jako sojusznikow…

  2. To nie Polaków wina że tu leży Polska. Jak słyszę o ” rekonstrukcji” dojściu do ” prawdy jeżeli chodzi o WOJNĘ , to proponuję oddzielić pogoń za sensacją od okruchów FAKTÓW. Do tego „strucel” kto stał po właściwej stronie, czyja koncepcja polityczna była właściwa ? Tu chce się ocenić no powiedzmy ” reflektor” działań… Zastanówmy się czy to jego wina że wspiera system auta ford czy też Inny swym dobrodziejstwem?Pisać i śpiewać wielu może i od wieków w jakimś procencie czyni to dla takich czy też innych celów a nam po prostu jeżeli myśleć potrafimy pozostaje OCENA !