Wydarzenia, które wstrząsnęły Górnym Śląskiem

Wagon „Krowiok”, którym deportowano Górnoślązaków w głąb Związku Radzieckiego w 1945 roku, źródło: Urząd Miejski w Bytomiu

Koniec II wojny światowej dla Górnoślązaków nie oznaczał końca dramatu, jaki przeżyli w 1945 roku. Wprost przeciwnie – stał się wstępem do bezprecedensowych w kontekście historii lokalnej ciągu wydarzeń określanych obecnie mianem Tragedii Górnośląskiej. Jednym z jej przykładów są wydarzenia, jakie miały miejsce 28 marca 1945 roku w Bytomiu – Bobrku. Wówczas cała zmiana górników z KWK „Bobrek” została deportowana w głąb Związku Radzieckiego na przymusowe roboty. Już za kilka dni, w sobotę 28 marca będziemy ochodzić 70. rocznicę tych tragicznych dla Śląska i Bytomia wydarzeń!

Górny Śląsk, a zwłaszcza Bytom z uwagi na liczne zakłady przemysłowe stanowił podczas wojny strategiczne ogniwo gospodarki wojennej III Rzeszy Niemieckiej. Przy poszczególnych zakładach pracy dla pracowników przymusowych tworzono sieć obozów, w których osadzono jeńców wojennych oraz ludność cywilną, w głównej mierze ze Wschodu. Kiedy front, w pierwszych miesiącach 1945 roku, zaczął się przesuwać w głąb Rzeszy Niemieckiej, przyzakładowe obozy opustoszały. Nie na długo jednak. W miarę, jak na Śląsku władzę zaczęła obejmować administracja sowiecka obozy ponownie się zapełniły. Władze sowieckie dla których najważniejsza była siła robocza, nie przejmując się ograniczeniami wiekowymi, nakazywały w wielu miastach górnośląskich – należących przed wybuchem II wojny światowej do Niemiec – stawiać się mężczyznom w określonych miejscach, skąd jak się okazało mieli być deportowani w głąb ZSRR. Niczym nie świadomi Górnoślązacy, przekonani, że zostali wezwani do prac porządkowych, oczekiwali na transport do pracy w Zagłębiu Donbasu, na Syberii czy Kazachstanie. Symbolem tych wywózek do dziś są bydlęce wagony zwane „krowiokami”.

Czytaj dalej

Recenzja książki Alaina Decauxa „Sekrety Archiwów XX wieku”

sekrety-archiwow-xx-wiekuArchiwa Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Rosji i wielu innych państw kryją niejedną tajemnicę, która wciąż czeka na rozwiązanie. Niektóre z tych tajemnic skrywanych przez archiwa najpotężniejszych państw zostało częściowo odkryte przez francuskiego pisarza Alaina Decauxa. Wśród nich są między innymi: sprawa Mata Hari, tajemniczej misji Rudolfa Hessa do Anglii, najsłynniejszego szpiega świata zwanego „Cicero”, a także kwestia śmierci Adolfa Hitlera, Józefa Stalina i ucieczki z Berlina Martina Bormanna.

To tylko jednak część tajemnic, jakie odkrywa przed nami francuski pisarz. Czytelnik po lekturze książki Alaina Decauxa mimo to będzie sobie zadawał kolejne pytania dotyczące poruszonych tematów. Wiele z nich bowiem wciąż pozostaje zagadką, a archiwa kryją wiele tajemnic, które jeszcze przez dziesiątki lat pozostaną utajnione. Tak jest między innymi z jedną z najsłynniejszych kobiet XX wieku – Matą Hari. Czy ta piękna kobieta była niemieckim lub francuskim szpiegiem. Dlaczego podjęła się współpracy z wywiadami obcych sobie państw, wiedząc doskonale, że może przepłacić to życiem? Najważniejsze pytanie jednak, jakie stawia autor brzmi: Co wywiad francuski wiedział o Macie Hari, że w końca ta piękna kobieta stanęła przed plutonem egzekucyjnym. Na te pytania znajdziemy odpowiedź w książce Decauxa.

Czytaj dalej

Recenzja książki Antony`ego Polonsky`ego „Dzieje Żydów w Polsce i Rosji”

dziejezydow„Liczba ludności żydowskiej Polski i Litwy wzrosła od 10-30 tys. pod koniec XV w. (przy całkowitej liczbie ludności sięgającej ok. 4 mln) do 150-300 tys. (na 10 mln), w 1650 r. i 750 tys. (na 14 mln) w 1764 r. W okresie rozkwitu społeczność ta cieszyła się bezprecedensową autonomią i stworzyła unikatową kulturę religijną oraz świecką w językach hebrajskim i jidysz”

Tak o ludności żydowskiej w Polsce i na Litwie do czasów rozbiorów pisze Antony Polonsky, autor bestsellerowej publikacji „Dzieje Żydów w Polsce i Rosji”. Książka wydana przez PWN to jednak tylko skrócona wersja wielkiej, bo trzytomowej pracy pod tytułem „The Jews in Poland and Russia”. Mimo jej skrócenia autorowi udało się w jedenastu rozdziałach ukazać społeczność żydowską, jej stosunki z narodem polskim i rosyjskim, stosunki panujące wewnątrz własnej społeczności, kulturę, szkolnictwo, religię, ale także udział w gospodarce dwóch państw i istniejące między Żydami podziały i spory. Książka Polonsky`ego to z pewnością dla każdego, kto interesuje się historią narodu żydowskiego, ważne źródło informacji, odkrywające wiele nieznanych faktów.

Czytaj dalej

Recenzja książki Françoisa Delpla „Hitler i Kobiety”

Hitler i Kobiety„Badając dokładniej miejsce kobiet w życiu i działaniach Hitlera, musiałem uczynić moją analizę bardziej subtelną, a także zrozumiałem, że Hitler sam siebie oszukiwał. Albowiem częściowo wierzył w iluzję, którą sam stworzył, a bardzo pomagała mu w tym aprobata kobiet”

Adolf Hitler od początku walki o władzę, a także kiedy udało mu się ją wreszcie uzyskać, najpierw zostając kanclerzem, zaś później przejmując dyktatorską władzę w III Rzeszy Niemieckiej, otaczał się pięknymi kobietami. Mimo że jego związki z kobietami były ukrywane przed opinią publiczną, dzisiaj z pewnością wiemy, że jego życie intymne było bardzo bogate. Dopiero po wojnie, dzięki zachowanym archiwaliom, relacjom świadków poznaliśmy prawdziwe oblicze życia seksualnego Adolfa Hitlera.

Czytaj dalej

Recenzja książki Nicolausa von Belowa „Byłem adiutantem Hitlera”

5820Publikacje osób bezpośrednio mających związek z Adolfem Hitlerem zawsze wywołując sensację. Wielu współpracowników Führera wydało po wojnie wspomnienia, w których każdy na swój sposób opisywał zarówno wojenne wydarzenia, jak też to co działo się w ostatnich dniach w Kancelarii Rzeszy Niemieckiej, gdzie 30 kwietnia 1945 prawdopodobnie popełnił samobójstwo Adolf Hitler!

Nie inaczej jest także ze wspomnieniami adiutanta z ramienia Luftwaffe do Adiutantury Wehrmachtu przy Adolfie Hitlerze – Nicolausa von Belowa. W swoich wspomnieniach opisuje nie tylko jak doszedł do swojego stanowiska, ale przede wszystkim bezpośrednie relacje z Adolfem Hitlerem i innymi wysokimi dostojnikami III Rzeszy Niemieckiej. Można śmiało powiedzieć, że wspomnienia Belowa to krótka historia II wojny światowej oczami niemieckiego oficera. Pułkownik Below wspomnienia rozpoczął od początków swojej służby i kariery, kiedy to z ramienia Luftwaffe został mianowany adiutantem Adolfa Hitlera. Od tej pory jak pisze w swojej publikacji niemiecki oficer miał nie tylko dostęp do wodza Rzeszy Niemieckiej, ale także spotykał się z najważniejszymi osobistościami świata polityki, dzięki czemu miał o wiele większą wiedzę o bieżących sprawach dotyczących prowadzenia polityki zagranicznej i wojny.

Czytaj dalej

Recenzja książki Leszka Adamczewskiego i Pawła Piątkiewicza „Podziemny Skarbiec Rzeszy. Tajemnice Fortyfikacji Międzyrzeckich”

Podziemny-skarbiec-RzeszyLeszek Adamczewski we współpracy z eksploratorem Pawłem Piątkiewiczem odkrywają przez nami kolejne tajemnice III Rzeszy Niemieckiej. Tym razem jest to Międzyrzecki Rejon Umocniony, w którym naziści mieli ukrywać skarby zrabowane z poznańskich muzeów oraz być może nawet sławną Bursztynową Komnatę!

Czytelnika może zmylić nieco podtytuł publikacji, bowiem książka nie została w całości poświęcona tylko Międzyrzeckiemu Rejonowi Umocnionemu, ale głównie polskich skarbom, które rabowali podczas II wojny światowej Niemcy i ukrywali w MRU. Autorzy zaprezentowali na podstawie relacji świadków, dostępnych archiwów oraz opracowań książkowych historię polskich skarbów i naszego narodowego dziedzictwa kulturowego, które Niemcy grabili od pierwszych dni okupacji w 1939 roku, pisząc:

„Udało nam się bowiem dotrzeć do nierzadko bardzo szczegółowych relacji i utajnionych lub zapomnianych do niedawna dokumentów, które uzupełnią naszą wiedzę o ten mało znany epizod z ostatnich miesięcy drugiej wojny światowej w Europie”

Na kartach niniejszej książki Adamczewski i Piątkiewicz poruszyli tematy związane z polityką władz niemieckich w Kraju Warty odnośnie polskich dóbr kultury, rabunku najcenniejszych skarbów kultury polskiej, próby ich ukrycia, a także to, co działo się z nimi po zajęciu Wielkopolski przez wojska sowieckie. W 1945 roku Sowieci rozgromili Rzeszę Niemiecką, a w ich ręce wpadły skarby polskiej kultury, które Niemcom nie udało się wywieźć w głąb Rzeszy.

Czytaj dalej

Pod Patronatem Mojego Historycznego Bloga!!!

7787Pod Patronatem Mojego Historycznego Bloga – zapowiedź książki Jurija Czurbanowa – „Rosja Breżniewa. Zięć genseka odkrywa tajemnice Kremla”

Wspomnienia ostatniego zięcia Leonida Breżniewa. Były pierwszy zastępca ministra spraw zagranicznych, generał pułkownik Jurij Czurbanow, po głośnym procesie o korupcję zostaje skazany na 12 lat łagru o zaostrzonym rygorze.

W swoich wspomnieniach, których narracja zjednuje szczerością i otwartością, broni dobrego imienia zmarłego genseka oraz siebie, wykazując, że jego proces był sfingowany. Walorem tej książki jest osobiste świadectwo schyłkowych lat sowieckiej epoki i życia klanu Breżniewów.

Kluczowym elementem wspomnień Jurija Czurbanowa jest fakt, iż autor był ostatnim zięciem Leonida Breżniewa. W pewnym momencie obok siebie stanęli dwaj mężczyźni: najdłużej (18 lat) rządzący Związkiem Radzieckim przywódca i młody funkcjonariusz MSW, który w oszałamiająco krótkim czasie sięgnie po szlify generała i zasiądzie w fotelu pierwszego
zastępcy szefa resortu.

Patronat nad książką objął Mój Historyczny Blog!!!

Czytaj dalej

Recenzja książki Marka Boruckiego „Wielcy zapomniani. Polacy, którzy zmienili świat”

wielcy-zapomniani-polacy-ktorzy-zmienili-swiat„Genialny uczony, profesor, geofizyk, geograf, podróżnik, badacz polarny i wielki patriota. Wybitny uczony jest mało znany w rodzinnym kraju”

„Należał do najwybitniejszych prozaików Polski międzywojennej, jego książki tłumaczono na kilkanaście języków. Był uwielbiany przez czytelników. Krytycy literaccy polscy i zagraniczni pisali peany na jego cześć”

„Był genialnym budowniczym. Peruwiańczycy wyrazili swoją wdzięczność Polakowi, wznosząc w wielu miastach pomniki i tablice upamiętniające jego dokonania techniczne”

Takich cytatów w książce Marka Boruckiego znajdziemy bez liku. Czytelnik już po kilku krótkich biografiach wybitnych postaci wręcz zdziwi się, jakich wynalazków i czego dokonali nasi rodacy. A są wśród nich: odkrywca witamin, budowniczy pierwszego mostu żelaznego na świecie, twórca szczepionki ratującej przed polio, kolei żelaznej z Peru czy nawet polski Edison. Tych wszystkich rzeczy dokonali Polacy, którzy dzisiaj są jednak w naszym kraju zapomniani. Ich historię, pracę, wynalazki, twórczość i poświęcenie dla nauki i ludzkości przypomina historyk Marek Borucki, prezentując na kartach niniejszej publikacji biografię 39 wybitnych między innymi: inżynierów, naukowców, kompozytorów oraz pisarzy.

Czytaj dalej

Recenzja książki Antoniego Kuczyńskiego „Polacy w Kazachstanie. Zesłania – Dziedzictwo – Nadzieje – Powroty”

IMG1421074820796_28993_2„Wielkie zasługi wnieśli Polacy – zesłańcy uwolnieni z katorgi, rot aresztanckich w twierdzach, służby w wojsku, będący na przymusowym osiedleniu w Kazachstanie. Mimo że byli zesłańcami, ich wiedzę i kwalifikacje chętnie wykorzystywano. Wielu z nich bardzo dużo wniosło do kultury, gospodarki kazachskiej. Polacy byli pionierami w wielu dziedzinach życia Kazachstanu. Uczestniczyli w ekspedycjach naukowych, poznawali azjatyckie języki, badali kulturę, zwyczaje tamtejszych ludów”

Ten krótki fragment wstępu do publikacji Anotniego Kuczyńskiego „Polacy w Kazachstanie” uzmysławia czytelnikowi jak wielki wpływ Polacy wywarli na historię tego azjatyckiego kraju. Dla wielu Polaków, mówiąc szczerze, Kazachstan kojarzy się z odległym państwem w Azji, a jeśli już zapytamy o związki Polski i Polaków z tym krajem najczęściej pojawiająca się odpowiedź będzie dotyczyła zsyłek naszych rodaków w czasach carskich i stalinowskich do Kazachstanu. Wyobrażenie nie tylko o tym rozległym kraju, ale także o relacjach międzyludzkich z mieszkańcami Kazachstanu zmienia się całkowicie po przeczytaniu pracy Kuczyńskiego. Autor podsumowując rezultaty wieloletnich badań nad tym krajem stworzył publikację, dzięki które na nowo odkrywamy to azjatyckie państwo. Kuczyński zawarł w niej nie tylko aspekt martyrologiczny Polaków, którzy cierpieli niedolę zostając tam zesłanym, ale z drugiej strony autor starał się podkreślić kulturotwórczą, gospodarczą i naukową rolę i wpływy Polaków w Kazachstanie.

Czytaj dalej

Pod patronatem Mojego Historycznego Bloga!!!

„Rosjanie w Polsce” Violetty Wiernickiej to barwna mozaika życia na ziemiach polskich w okresie, gdy były one częścią imperium Romanowów. Książka odczarowuje mit o złych Rosjanach, którym przyszło zamieszkać w Królestwie Polskim. Kim był wielki książę Konstanty: okrutnym polakożercą, a może człowiekiem o gołębim sercu, do nieprzytomności zakochanym w swojej polskiej żonie? Dlaczego rosyjski prezydent Warszawy – generał Sokrates Starynkiewicz – zdecydował się oddać stolicy rodzinne oszczędności? Czy w okresie zaborów Polacy rzeczywiście unikali towarzystwa Rosjan, a rosyjskie pułki stacjonowały tutaj wyłącznie dla tłumienia rozruchów? Ile prawdy jest w twierdzeniu, że religia katolicka pomogła dekabryście Michaiłowi Łuninowi w jego walce z samowładztwem?

PATRONAT NAD KSIĄŻKĄ OBJĄŁ MÓJ HISTORYCZNY BLOG!!!

Czytaj dalej

Recenzja książki Calluma MacDonalda „Kreta 1941”

Kreta 1941„Bitwa o Kretę wyróżnia kilka istotnych cech. Była to pierwsza w historii inwazja dokonana z powietrza. Ten nowy sposób ataku powietrznego opracował generał Kurt Student, twórca niemieckich wojsk spadochronowych, korzystając przy tym z rosyjskich doświadczeń z lat trzydziestych”

Tak we wstępie o bitwie o Kretę w 1941 roku pisze Callum MacDonald. Brytyjski historyk stworzył rewelacyjną publikację poświęconą jednemu z najważniejszych i przełomowych podczas II wojnie światowej wydarzeniu. Mowa oczywiście o operacji „Merkury”, a więc desancie wojsk niemieckich na Krecie. Po pierwsze było to uderzenie na wyspę, która miała strategiczne znaczenie ze względu na swe centralne położenie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego. Pod drugie po raz pierwszy w historii wojen inwazję dokonano z powietrza, wykorzystując wojska powietrznodesantowe, które mimo poważnych strat utrzymały kluczowe pozycje i zdobyły wyspę, tak ważną zarówno dla Niemców, jak i Brytyjczyków.

Czytaj dalej

Recenzja książki Urszuli Borkowskiej „Dynastia Jagiellonów w Polsce”

dynastia-jagiellonw-w-polsce_102687„Porównując mapę Polski piastowsko-andegaweńskiej w XIV w. – monarchii bez Pomorza i Śląska, a nawet bez Rusi przyłączonej przez Ludwika do Węgier, pozbawionej dostępu do morza przez ekspansję krzyżacką – z mapą monarchii Jagiellonów: Rzeczpospolitą Obojga Narodów, rozciągającą się na ogromnych obszarach między Bałtykiem a Morzem Czarnym, od granic Marchii Brandenburskiej do granic Moskwy – widzimy rzeczywiście olbrzymią różnicę. Wiadomo, że sama wielkość terytorium nie przedkłada się automatycznie na znaczenie państwa. Ale okres rządów Jagiellonów przynosił ich krajom coraz lepszą pozycję w Europie, a sama dynastia, rządząca na przełomie XV i XVI wieku całym środkowoeuropejskim obszarem, wyrosła do rzędu największych wówczas panujących rodów”

Tak w zakończeniu podsumowuje panowanie dynastii Jagiellonów nie tylko w Polsce autorka publikacji „Dynastia Jagiellonów w Polsce” Urszula Borkowska. Profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w swojej pracy podjęła się nie tylko opisania dziejów politycznych Polski pod rządami Jagiellonów, ale także charakterystyki dworu, urzędów, siedzib królewskich, kultury, ustroju, a także codziennego życia członków rodziny królewskiej. To sprawa, że praca Urszuli Borkowskiej stanowi szczegółowe kompendium wiedzy o dynastii Jagiellonów w Polsce, która objęła rządy w Królestwie Polskim – dość słabym i zagrożonym ekspansją Zakonu Krzyżackiego, a zostawiła po sobie kraj będący jednym z największych w Europie, z którym każdy musiał się liczyć na arenie międzynarodowej.

Czytaj dalej

Recenzja książki Normana Daviesa „Serce Europy”

Davies_SerceEuropy_500pcx_2_„Niewiele jest chyba na świecie państw, w których system rządzenia byłby tak bardzo pozbawiony powszechnego szacunku, jak to miało miejsce w Polsce. Bez względu na poglądy dotyczące wydarzeń z lat 1980-1981 żaden rozsądny obserwator nie zaprzeczy, że pojawienie się niezależnego ruchu Solidarność ostatecznie dowiodło, że reżim komunistyczny w Polsce stracił zaufanie wszystkich , z wyjątkiem swoich własnych elit”

To fragment pierwszego rozdziału książki Normana Daviesa „Serce Europy”, w której brytyjski historyk ukazuje nam losy naszego państwa najpierw od współczesnych nam lat aż po najodleglejsze dzieje Polski. To jest niewątpliwie jedna z najważniejszych cech tej publikacji. Autor bowiem nie trzyma się utartych schematów. To książka, która ma ukazać Polskę jako państwo w sercu Europy. Kraj, który przez wieki miał decydujący wpływ na losy Europy. Kraj, który na 123 lat zniknął z mapy światy, by wreszcie odrodzić się na gruzach swych zaborców. Kraj, który rodził się w bólach, a za rządów dynastii Jagiellonów stał się europejską potęgą gospodarczą i militarną. Davies w każdym z rozdziałów poświęconych dziejom Polski stara się przybliżyć czytelnikowi najważniejsze kwestie i wydarzenia z danego okresu.

Czytaj dalej

Recenzja książki Davida Remnicka „Grobowiec Lenina”. Ostatnie Dni Radzieckiego Imperium”

grobowieclenina„Trudno nie doceniać wydarzeń z lat 1989-1991. Komunistyczna ideologia, radzieckie państwo i stare imperium przestały istnieć i nie ma rzeczywistego powodu, by bać się ich powrotu. Niemniej poczucie końca – nagłego i szczęśliwego zakończenia – jest złudzeniem, w które od wielu lat nikt nie wierzy”

David Remnick – redaktor naczelny magazynu „The New Yorker”, jako moskiewski korespondent „The Washington Post” relacjonował wydarzenia w czasie radzieckiej pierestrojki, która doprowadziła nie tylko do upadku Michaiła Gorbaczowa, ale rozpadu Związku Radzieckiego. Zaletą książki Remnicka, za którą amerykański dziennikarz otrzymał w 1994 roku nagrodę Pulitzera, jest ukazanie Rosji z każdej strony – są tutaj zarówno relacje zwolenników, jak i przeciwników systemu komunistycznego, tych, którzy przeżyli stalinowski system obozów pracy oraz zwykłych obywateli, którzy starają się po prostu przeżyć w okresie gwałtownych zmian, jakie zachodziły w latach osiemdziesiątych w Rosji.

Czytaj dalej